A.Dầu mỏ
I.Trạng thái thiên nhiên, tính chất vật lí và thành phần của dầu mỏ.
1. Trạng thái thiên nhiên, tính chất vật lí
Dầu mỏ : là 1 hỗn hợp lỏng sánh, màu nâu đen, có mùi đặc trưng, nhẹ hơn nước, không tan trong nước.
2.Thành phần hoá học.
* ankan từ C1 đến C50 ;
* xicloankan như xiclopentan, xiclohexan và các đồng đẳng
* hiđrocacbon thơm : benzen, toluen, xilen, naphtalen .
Thành phần nguyên tố thường:83-87%C; 11-14%H;còn lại S,O,N,các KL nặng.
Khai thác dầu mỏ
Mãi đến thế kỷ 19 người ta mới bắt đầu khai thác dầu theo mô hình công nghiệp, xuất phát từ việc tìm kiếm một chất đốt cho đèn vì dầu cá voi quá đắt tiền chỉ những người giàu mới có khả năng dùng trong khi nến làm bằng mỡ thì lại có mùi khó ngửi .
II.Chưng cất dầu mỏ
1.Chưng cất dưới áp suất thường
a.Chưng cất phân đoạn trong phòng thí nghiệm.
b.Chưng cất phân đoạn dầu mỏ
II.Chưng cất dầu mỏ
Sau khi chưng cất ở áp suất thường ở nhiệt độ <1800C được hỗn hợp từ C1-C10 tiếp tục chưng cất ở áp suất cao để tách được phân đoạn C1-C2, C3-C4(dùng làm nhiên liệu khí hoặc khí hoá lỏng); C5-C6gọi là ete dầu hoả(dung môi,nguyên liệu sx hoá chất) C6-C10 là xăng(cần chế hoá tiếp).
2.Chưng cất dưới áp suất cao.










<1800C,p thường được C1-C10
Chưng cất p cao
C1-C2; C3-C4 nhiên liệu hoặc khí hoá lỏng
C5-C6 gọi là ete dầu
hoảlàm d.môi ,ng.liệu
C6-C10 nhiên liệu hoặc khí hoá lỏng
II.Chưng cất dầu mỏ
Phần còn lại sau khi chưng cất ở áp suất thường là hỗn hợp nhớt đặc, màu đen gọi là cặn mazut . Cặn mazut chưng cất dưới p thấp.
2.Chưng cất dưới áp suất thấp
Cặn mazut dưới p thấp
Dầu nhờn
Parafin,vazơlin
Cặn đen atphan
III.Chế biến dầu mỏ bằng
phương pháp hoá học
Chế biến dầu mỏ bằng phương pháp hoá học gọi là chế hoá dầu mỏ .
Mục đích:-Đáp ứng nhu cầu về xăng dầu với số lượng và chất lượng tốt.
-Đáp ứng nhu cầu về nguyên liệu trong CN hoá chất(aren,anken.)
III.Chế biến dầu mỏ bằng
phương pháp hoá học
Khái niệm về chỉ số octan: Chỉ số octan được qui ước như sau:2,2,4 trimetylpentan (isooctan)có chỉ số octan là 100.
Heptan có chỉ số octan là 0.
Mẫu xăng có a% V isooctan và (100-a)% heptan thì a là chỉ số octan.
Chỉ số octan càng lớn thì xăng có chất lượng càng tốt.
Xăng cho moto,taxi cần chỉ số octan 85-95.
Aren > anken có nhánh>ankan có nhánh>xicloankan có nhánh>anken không nhánh>xicloankan không nhánh>ankan không nhánh.
Chỉ số octan của hiđrocacbon giảm dần theo thứ tự
Xử lý sơ bộ
Chưng cất
Crackinh
Rifominh
Chế biến dầu mỏ
tách được phân đoạn
C1 - C2. C3-C4,
C5 - C6, C6 - C10.
biến đổi cấu trúc từ
không phân nhánh thành phân nhánh,
từ không thơm thành thơm
bẻ gãy phân tử mạch dài
thành các hiđrocacbon
mạch ngắn hơn
Loại tạp chất
đơn giản
1.Phương pháp rifominh
Rifominh là qua trình dùng chất xúc tác và nhiệt biến đổi cấu trúc của hiđrocacbon từ không nhánh thành phân nhánh ,từ không thơm thành thơm. (CH3)2CHCH2CH(CH3)2

CH3 + H2


t0,xt
CH3[CH2]5CH3 xt,t
CH3[CH2]4CH3  + 4H2
+3H2
1.Phương pháp rifominh


C7-C8
C6-C7
C8
5000C,20-40atm Pd
Pt,Ni.
Rifominh
Xăng:C5-C11
Benzen,toluen
Xilen,stiren
1.Phương pháp Crăckinh
Crăckinh là quá trình bẻ gãy phân tử hiđrocacbon mạch dài thành các phân tử hiđrocacbon mạch ngắn hơn nhờ tác dụng của nhiệt(crăckinh nhiệt)hoặc của xúc tác và nhiệt(Crăckinh xúc tác)
CH3[CH2]4CH3
700-9000C
Crăckinhnhiệt
CH4,C2H4,C3H6,C2H6
C3H8 ,C4H8,C4H10
C5H10, C5H12,C6H12,H2
C21-C35
400-5000C
SiO2-Al2O3-HF
Khí căckinh:C1-C4
Xăng:C5-C11 chỉ số octan cao
Kerosen:C10-C16và
điezen:C16-C21
Crăckinh xúc tác
Sơ đồ chưng cất chế hoá và ứng dụng của dầu mỏ.
B.Khí mỏ dầu và khí thiên nhiên
1.Thành phần của khí mỏ dầu và khí thiên nhiên.
Khí mỏ dầu có trong các mỏ dầu.Khí thiên nhiên có trong các mỏ khí riêng biệt.
Thành phần chủ yếu là mêtan, ngoài ra còn có etan,propan,butan,pentan và các khí vô cơ khác.
2.Chế biến, ứng dụng của khí mỏ dầu và khí thiên nhiên.Loại bỏ khí H2S nén và làm lạnh.
C.Than mỏ
I.Chưng khô than béo
Than béo
(thanmỡ)
(Khí) 10000C
Lò cốc
Than cốc(luyện kim)
Làm lạnh
Khí lò cốc:65%H2
35%CH4,CO2,CO,
C2H6, N2.
Lớp nước+NH3
Lớp nhựa:nhựa
than đá
II.Chưng cất nhựa than đá


80-1700C
170-2300C
230-2700C
Dầu nhẹ:benzen,toluen,xilen
Dầu trung chứa naphtalen,phenol..
Dầu nặng.
Chưng cất
Nhựa than đá
Cặn còn lại là hắc ín