Bài 48: NGUỒN HIDROCACBON
THIÊN NHIÊN
D?u m?
Khí mỏ dầu và khí thiên nhiên
Than mỏ
Ngu?n hidrocacbon thiên nhiên
A. DẦU MỎ
Dầu mỏ là một trong những nguồn nguyên, nhiên liệu quan trọng trong các ngành công nghiệp, được coi là "vàng đen" của thế giới.
I. Trạng thái thiên nhiên, tính chất vật lí và thành phần của dầu mỏ
1. Trạng thái thiên nhiên và tính chất vật lí:
a, Trạng thái thiên nhiên:
Dầu mỏ là một hỗn hợp lỏng, sánh, màu nâu đen, có mùi đặc trưng, nhẹ hơn nước và không tan trong nước.

Dầu mỏ có ở đâu?
Trong tự nhiên, dầu mỏ tập trung thành những vùng lớn sâu trong lòng đất, tạo thành các mỏ dầu. Mỏ dầu thường có 3 lớp:

Lớp khí ở trên, được gọi là khí dầu mỏ hay khí đồng hành
Lớp dầu lỏng có hòa tan khí ở giữa
Dưới đáy là lớp nước mặn
Dầu mỏ được khai thác như thế nào?
Người ta khoan những lỗ khoan xuống lớp dầu mỏng (giếng dầu). Đầu tiên, dầu tự phun lên, sau đó, người ta phải bơm nước hoặc khí xuống để đẩy dầu lên
Hình ảnh của một giếng khoan dầu
Một vài hình ảnh về giàn khoan dầu
Đường ống dẫn dầu
2. Thành phần hóa học:

Dầu mỏ là một hỗn hợp phức tạp gồm
Hàng trăm hidrocacbon thuộc các loại
ankan, xicloankan, aren (chiếm số lượng lớn)
Các chất hữu cơ chứa oxi, nito, lưu huỳnh
(chiếm một lượng nhỏ)
Vết các chất vô cơ (một lượng rất ít)


Thành phần nguyên tố
83 – 87% C
11 – 14% H
0.01 – 7% S
0.01 – 7% O
0.01 – 2% N
Phần nhỏ kim loại nặng
Đặc điểm của dầu mỏ nước ta
Dầu mỏ của ta khai thác ở thềm lục địa phía Nam ở thể sánh đặc.
Chứa nhiều ankan cao, (parafin)
Hàm lượng S thấp (< 0.5%, S có trong nhiên liệu sẽ gây hại cho động cơ).
Tuy nhiên do chứa nhiều ankan cao nên cũng dễ bị đông đặc
Hiện nay, chúng ta đang khai thác ở các mỏ : Bạch Hổ, Đại Hùng, Rồng, Rạng Đông, Rạng Tây.
Sơ đồ sự phân bố các mỏ dầu ở nước ta
Câu hỏi:
Việt Nam bắt dầu khai thác dầu mỏ lần đầu tiên ở đâu và vào thời gian nào?
Mỏ Rồng - năm 1976

Mỏ Lan Tây - năm 1976

Mỏ Rạng Đông - năm 1986

Mỏ Bạch Hổ - năm 1986
Giàn khoan dầu Bạch Hổ
II. Chưng cất dầu mỏ

1. Chưng cất dưới áp suất thường:
a) Chưng cất phân đoạn trong phòng thí nghiệm:
Hỗn hợp hơi càng lên cao càng giàu hợp phần có nhiệt độ sôi cao đã bị ngưng đọng dầu từ dưới lên.
Ống sinh hàn
Hỗn hợp cần phân tách
Cột cất phân đoạn
Nhiệt kế
b) Chưng cất phân đoạn dầu mỏ
Dầu thô sau khi sơ chế loại bỏ nước, muối ? chưng cất ở áp suất thường trong các tháp chưng cất phân đoạn liên tục ? đưa đi sử dụng hoặc được chế biến tiếp
2. Chưng cất dưới áp suất cao:
Phân đoạn sôi ở nhiệt độ <180oC được chưng cất tiếp ở áp suất cao. Nhờ đó, người ta tách được phân đoạn C1 - C2, C3 - C4 ? nhiên liệu khí hoặc khí hóa lỏng hoặc dẫn sang nhà máy sản xuất hóa chất.
Phân đoạn lỏng (C5 - C6) gọi là ete dầu hỏa
? dung môi hoặc nguyên liệu cho nhà máy hóa chất.
Phân đoạn (C6 - C10) là xăng, nhưng do chất lượng thấp nên phải qua chế hóa bằng phương pháp rifominh
3. Chưng cất dưới áp suất thấp
Phần còn lại sau khi chưng cất ở áp suất thường (có thể chiếm tới 40% dầu thô) gọi là cặn mazut.
Khi chưng cất căn mazut dưới áp suất thấp, người ta thu được dầu nhờn (để bôi trơn máy), vazelin và parafin (dùng trong y dược, dùng làm nến,.). Cặn đen còn lại gọi là atphan dùng để rải đường
?Tinh cất, hoặc thông thường gọi là "lọc dầu".
Sơ đồ các ứng dụng cuả dầu mỏ
Câu hỏi củng cố
Câu 1: chọn câu đúng:
A. Dầu mỏ là một đơn chất
B. Dầu mỏ là một hợp chất phức tạp
C. Dầu mỏ là môt hỗn hợp tự nhiên của nhiều hidrocacbon
D. Dầu mỏ là một hỗn hợp nhân tạo của nhiều hidrocacbon
Câu 2: chọn câu trả lời đúng:
Nhà máy " lọc dầu " là
A Nhà máy lọc bỏ các tạp chất có trong dầu mỏ
B. Nhà máy sản xuất xăng dầu.
C. Nhà máy chế biến dầu mỏ thành các sản phẩm khác nhau


D. Nhà máy chuyên sản xuất ra các sản phẩm là chất lỏng