BÀI 30. NGUYÊN SINH VẬT

Vi deo về động vật đơn bào có trong giọt nước ao hồ

Em đã vẽ cơ thể đơn bào nào khi quan sát một giọt nước
ao hồ ở Bài 21? Sinh vật đó có đặc điểm gì?

1
2
3
4

1. NGUYÊN SINH VẬT LÀ GÌ?

6

Quan sát hình ảnh các nguyên sinh vật. Thảo luận nhóm
hoàn thành thông tin phiếu học tập số 1

Trùng giày

Trùng biến hình

Trùng sốt rét

Trùng roi xanh
Trùng kiết lị

Phiếu học tập số 1: Chọn các từ “sinh vật, tế bào,
phân bố, Nguyên sinh”.
Nguyên sinh vật có cơ thể cấu tạo chỉ gồm một (1)
………..Chúng xuất hiện sớm nhất trên hành tinh của
chúng ta. Nguyên sinh vật(2)………..ở khắp nơi:
trong đất, trong nước, trong không khí và đặc biệt
trên cơ thể (3)….…..khác. Nguyên sinh vật thuộc
giới(4)………..

HOẠT ĐỘNG NHÓM

5

Phiếu học tập số 1: Chọn các từ “sinh vật, tế bào,
phân bố, Nguyên sinh”.
Nguyên sinh vật có cơ thể cấu tạo chỉ gồm một (1)
………..Chúng xuất hiện sớm nhất trên hành tinh của
chúng ta. Nguyên sinh vật(2)………..ở khắp nơi: trong
đất, trong nước, trong không khí và đặc biệt trên cơ
thể (3)….………khác. Nguyên sinh vật thuộc giới(4)
………..
tế bào

sinh vật

Nguyên sinh phân bố

- Nguyên sinh vật là nhóm sinh vật có cấu tạo tế bào
nhân thực (đơn bào).
- Nơi sống: ở nước, không khí, trong đất và kí sinh
trên cơ thể sinh vật khác.

Trùng biến hình
Trùng giày

Kí sinh

VD: Ở nước

Trùng sốt rét

Trùng roi xanh
Trùng kiết lị

Nguyên sinh vật có hình dạng như thế nào? Cho ví dụ?

Hình

Trùng giày

Trùng sốt rét
giày

Hình dạng
nh
ì
H

oi
th

n
Hì

h

cầ

u

Khô
n
dạn g có h
ìn
g nh
ất đ h
ịnh

Trùng roi xanh
Trùng kiết lị

Trùng biến hình



- Nguyên sinh vật đa dạng về hình dạng (hình cầu,
hình thoi, hình giày ….) một số có hình dạng không
ổn định (trùng biến hình).

13

Thảo luận nhóm điền chú thích tên cho các nguyên sinh vật
quan sát trong giọt nước ao hồ.

1
2
3
4

1.Trùng
roi xanh
2. Tảo
tiểu cầu

4. Trùng
giày

3.
Trùng
Biến
hình

Hoạt
động cá
nhân
Cá nhân
điền chú thích cấu tạo
của trùng giày, tảo lục đơn bào

(1)

(2)

(2)
(3)

(3)

(4)
(1)

a) Trùng giày

b) Tảo lục đơn bào

(1)
(2)
(2)

Ghi chú:
1. Màng tế bào.
2. Chất tế bào
3. Nhân
4. Diệp lục

(3)

a) Trùng giày

(3)
(4)
(1)

b) Tảo lục đơn bào

Hãy cho biết những nguyên sinh vật nào có khả năng
quang hợp? Tại sao?
(1)
(2)
(2)

(Diệp lục)

(3)

(3)

(Diệp lục)
(1)

a) Trùng giày

Ghi chú:
1. Màng tế bào.
2. Chất tế bào
3. Nhân
4. Diệp lục

b) Tảo lục đơn bào

EM CÓ BIẾT?

1. Trùng roi xanh có
cấu tạo phù hợp với
đời sống tự do trong
nước. Trùng roi xanh
di chuyển bằng roi bơi,
hình thức dinh dưỡng
là dị dưỡng hoặc tự
dưỡng.
2. Trùng biến hình
chúng cấu tạo cơ thể
thể phù hợp với đời
sống tự do trong
nước. Chúng dùng
chân giả để di chuyển
và bắt mồi.

EM CÓ BIẾT?

Kí sinh trùng sốt rét trong hồng cầu

Bài tập 1. Hoàn thành nội dung của bảng sau bằng cách điền kí hiệu và
các cụm từ gợi ý sao cho phù hợp
Tên nguyên sinh
vật

Hình dạng

Cấu tạo từ
1 tế bào
Nhiều tế bào

Nơi sống

Trùng giày
Trùng roi xanh

 
 

 
 

 
 

 
 

Trùng kiết lị
Trùng biến hình

 
 

 
 

 
 

 
 

Tảo lục đơn bào

 

 

 

 

X

X

Kí hiệu hay cụm - Hình thoi
từ lựa chọn
- Hình giày
- Không có hình
dạng nhất định.
- Hình cầu

- Nước
- Kí sinh

Bài tập 1. Hoàn thành nội dung của bảng sau bằng cách điền kí hiệu và
các cụm từ gợi ý sao cho phù hợp
Cấu tạo từ
1 tế bào
Nhiều tế bào

Tên nguyên sinh
vật

Hình dạng

Trùng giày
Trùng roi xanh

Hình giày
Hình thoi

X
X

 
 

Tự do
Tự do

Trùng kiết lị

Không có hình
dạng nhất định.
 

X

 

Kí sinh

Trùng biến hình

Không có hình
dạng nhất định.
 

X

 

Tự do

Tảo lục đơn bào

Hình cầu

X

 

Tự do

X

X

Kí hiệu hay cụm - Hình thoi
từ lựa chọn
- Hình giày
-Không có hình
dạng nhất định.

Lối sống

- Tự do
- Kí sinh

Quan sát hình nêu
Nguyên sinh vật có
vai trò gì?

II. Vai trò của nguyên sinh vật
1.Với tự nhiên:

•+ Cung cấp oxygen cho các động vật dưới nước
•+ Là nguồn thức ăn cho các động vật lớn hơn
•+ Sống cộng sinh hỗ trợ sự sống của các loài sinh vật khác
2.Với con người:

•+ Chế biến thành thực phẩm chức năng
•+ Dùng làm thức ăn (tảo, rong biển)
•+ Dùng trong công nghiệp sản xuất chất dẻo, chất khử mùi…
•

+ Có vai trò quan trọng trong việc xử lý chất thải và chỉ thị độ sạch của nước
25

Bài tập về nhà:
* Nội dung:
+ Nhóm 1, 2, 3 tìm hiểu về nguyên nhân, biểu hiện,
con đường lây truyền và biện pháp phòng chống bệnh
sốt rét.
+ Nhóm 4, 5, 6 tìm hiểu về nguyên nhân, biểu hiện,
con đường lây truyền và biện pháp phòng chống bệnh
kiết lị.
* Hình thức: Trình bày dưới dạng sơ đồ tư duy, sơ đồ
cây, bảng…vào giấy A0 hoặc bài powerpoint.
- Học bài Phần 1. Xem phần III (tiếp theo).

26

III. Bệnh do nguyên sinh vật gây ra:

Quan sát H27.3 và 27.4, thông tin trang 121 hoàn thành
bảng
Tên bệnh
Bệnh sốt rét
Bệnh kiết lị

Nguyên nhân
Do trùng sốt rét

Biểu hiện
Sốt, rét, người mệt mỏi,
đau đầu,buồn nôn

Do trùng kiết lị Sốt, đau bụng, buồn nôn

EM CÓ BIẾT?

Amip ăn não

Trùng roi gây bệnh
ngủ ở người

Trùng cầu gây bệnh
ở gà

EM CÓ BIẾT?

Trùng roi kí sinh
trong ruột mối
Tảo lục đơn bào

2. Bệnh do nguyên sinh vật gây ra:



- Nguyên sinh vật là nguyên nhân gây ra một số
bệnh ở người và động vật: bệnh sốt rét, bệnh kiết
lị, ...

Hoạt động
nhóm
Thảo luận nhóm
và thống nhất hoàn thành

... ...

bài tập trong thời gian 5 phút:
+ Nhóm 1, 2: Vẽ sơ đồ thể hiện con đường
truyền bệnh sốt rét và biện pháp phòng
chống.
+ Nhóm 3, 4: Vẽ sơ đồ thể hiện con đường
truyền bệnh kiết lị và biện pháp phòng
chống.

Con đường truyền bệnh sốt rét

Nêu biện pháp phòng chống bệnh sốt rét?

Con đường truyền bệnh kiết lị

Thông qua nguồn
thức ăn, nước
uống không vệ sinh
2. Trùng kiết lị đang
chui ra khỏi bào xác
khi vào ruột người

Bào xác trùng
kiết lị theo
phân ra ngoài

Người bị mắc
bệnh kiết lị

Biện pháp phòng , tránh
Bệnh kiết lị

Biện pháp phòng, tránh

Diệt ruồi, muỗi
có phải là biện
pháp duy nhất
để phòng bệnh
sốt rét không?
Vì sao?

2. Bệnh do nguyên sinh vật gây ra:



Một số biện pháp phòng chống bệnh do nguyên sinh vật
gây nên:
- Tiêu diệt con trùng trung gian gây bệnh: ruồi, muỗi,...
- Vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch
sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, bảo quản thực phẩm
đúng cách.
- Vệ sinh môi trường xung quanh sạch sẽ, tuyên truyền
nâng cao ý thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và an
toàn thực phẩm.

Luyện tập
Câu 1. Trùng sốt rét lây nhiễm sang cơ thể người qua vật chủ
trung gian nào?
A. Muỗi Anôphen (Anopheles).      
B. Muỗi Mansonia.
C. Muỗi Culex.      
D. Muỗi Aedes.

0

Câu 2. Vật chủ trung gian thường thấy của trùng kiết lị là gì?
A. Ốc.          
B. Muỗi.          
C. Cá.          
D. Ruồi, nhặng.

0

Luyện tập
Điều gì sẽ xảy ra với các sinh vật
trong chuỗi thức ăn ở hình bên
nếu số lượng tảo trong chuỗi thức
ăn bị giảm đột ngột?
Nếu số lượng tảo trong chuỗi thức
ăn bị giảm đột ngột thì số lượng
các sinh vật ở mắt xích phía sau
cũng sẽ bị giảm đi. Ảnh hưởng
nặng nề nhất là giáp xác chân chèo
vì tảo là nguồn thức ăn trực tiếp
của chúng, các sinh vật càng ở xa
tảo thì mức độ ảnh hưởng càng
giảm.

Vận dụng

Vẽ và điền chú thích cấu
tạo một loại nguyên sinh
vật mà em đã được học.
https://www.youtube.com/watch?v=dQgBrNVgDbk

Khi thực hiện vệ sinh an toàn thức
phẩm như: ăn chín, uống sôi, rửa
các rau, quả trước khi ăn, bảo
quản thực phẩm đúng cách hay
rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau
khi đi vệ sinh …sẽ góp phần
phòng trống bệnh kiết lị. Em hãy
viết một bài tuyên truyền bạn bè
và người thân trong gia đình về lợi
ích của việc thực hiện an toàn vệ
sinh thực phẩm, vệ sinh cá nhân.

41

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài. Làm bài tập SGK Tr 123.
- Cá nhân: Tìm hiểu và gọi tên một số loại nấm ăn
được và nấm độc, gây bệnh.
- Các nhóm tìm hiểu về quy trình trồng nấm rơm
giải thích một số khâu trong kĩ thuật trồng nấm
như: Nguyên liệu, vị trí trồng…