Kể tên một số vật thể xung quanh ta

Mọi vật thể tự nhiên hay
nhân tạo đều được tạo
thành từ một số loại hạt vô
cùng nhỏ bé gọi là nguyên
tử. Vậy nguyên tử có cấu
tạo như thế nào?

Chương I

NGUYÊN TỬ.
SƠ LƯỢC VỀ BẢNG
TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Bài 2

NGUYÊN TỬ

NỘI DUNG

01

Quan niệm ban
đầu về nguyên tử

03

Mô hình nguyên tử
của Rơ-dơ-pho-Bo

02

Cấu tạo
nguyên tử

04

Khối lượng
nguyên tử

01
Quan niệm ban
đầu về nguyên tử

Hoạt động theo nhóm
Nhóm nào cắt
được mẩu nhỏ
nhất sẽ giành
chiến thắng.

Nguyên tử là những
hạt vô cùng nhỏ,
không thể phân chia
nhỏ hơn được nữa,
tạo nên các vật
Democritus

Các chất tác dụng với
với nhau theo các lượng
xác định, có các đơn vị
tối thiểu (nguyên tử) để
chúng kết hợp vừa đủ
với nhau
J. Dalton (1766 – 1844)

- Theo Democritus: Nguyên tử là những hạt rất nhỏ
cấu tạo nên chất, không thể phân chia được nữa.
- Theo Dalton: Các đơn vị chất tối thiểu (nguyên
tử) kết hợp vừa đủ với nhau theo các lượng xác
định trong phản ứng hoá học".

02
Mô hình nguyên tử
của Rơ-dơ-pho - Bo

Hạt nhân mạng điện
tích dương
Các electron mang
điện tích âm

E. Rutherford (1871 – 1937)

Hãy cho biết các thành
phần cấu tạo nên nguyên tử.

2. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo
* Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho
- Nguyên tử có cấu tạo rỗng.
- Cấu tạo nguyên tử:
+ Hạt nhân ở tâm mang điện tích dương;
+ Electron ở lớp vỏ mang điện tích âm;
+ Electron chuyển động xung quanh hạt nhân như
các hành tinh quay quanh Mặt Trời.

Lớp electron
Electron
N. Bohr (1885 – 1962)

Hạt nhân

Các electron chuyển động
xung quanh hạt nhân theo
từng lớp khác nhau
Lớp electron trong cùng
chứa tối đa 2 electron
Các lớp khác chứa tối đa
8 electron hoặc nhiều hơn

2. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo
* Mô hình nguyên tử của Bo: Các electron chuyển
động xung quanh hạt nhân theo từng lớp khác nhau:
+ Lớp trong cùng có 2 electron, bị hạt nhân hút
mạnh nhất.
+ Các lớp khác chứa tối đa 8 electron hoặc nhiều
hơn, bị hạt nhân hút yếu hơn.

Mô tả cấu tạo nguyên tử
hydrogen và nguyên tử carbon

Nguyên tử hydrogen
Nguyên tử carbon

Nguyên tử hydrogen gồm
hạt nhân ở tâm nguyên tử và
một electron ở lớp electron
thứ nhất của nguyên tử
Nguyên tử hydrogen

Nguyên tử carbon có hạt nhân
ở tâm nguyên tử và hai lớp
electron: lớp electron thứ nhất
có 2 electron và lớp electron
thứ hai có 4 electron
Nguyên tử carbon

Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo

Gắn viên bi đỏ vào
bìa carton làm hạt
nhân nguyên tử

Cắt giấy màu vàng
thành 2 đường tròn có
bán kính khác nhau và
độ dày khoảng 1cm

Dán các đường tròn
lên bìa carton sao cho
tâm của 2 đường tròn
là viên bi đỏ

Gắn các viên bi màu
xanh lên 2 đường tròn
màu vàng như hình

Các lớp electron

Các đường tròn bằng giấy
màu vàng biểu diễn gì?
Số electron có trong
lớp thứ nhất, thứ hai
của nguyên tử và lớp
electron nào đã chứa
tối đa electron?

Một số mô hình nguyên tử carbon

03
Cấu tạo nguyên tử

Kích thước của nguyên tử
10,000,000,000Angtroms = 1 meter

Nguyên tử có kích thước vô
cùng nhỏ, chỉ khoảng một
phần mười tỉ mét. Kích
thước của hạt nhân bằng
khoảng một phần mười ngàn
kích thước của nguyên tử

Hoạt động
Quan sát hình 2.4 và cho biết
1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm một hay nhiều
hạt? Các hạt đó thuộc cùng
một loại hay nhiều loại hạt?
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng bao nhiêu?

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

1. Hạt nhân nguyên tử được
cấu tạo gồm nhiều hạt. Các hạt
đó thuộc 2 loại hạt là proton
và neutron
2. Số đơn vị điện tích hạt nhân
của Helium bằng 2

+

+

+

Electron
Proton
Neutron

Mô hình nguyên tử Helium

Hoạt động
Quan sát hình 2.6 và cho biết
1. Thứ tự sắp xếp các electron
ở vỏ của nguyên tử chlorine.
2. Số electrong trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

1. Các electron ở vỏ của
nguyên tử chlorine sắp xếp lần
lượt từ trong ra phía ngoài xa
hạt nhân hơn.
2. Số electrong trên từng lớp ở
vỏ nguyên tử chlorine là:
Lớp thứ nhất có 2 e, lớp thứ hai
xa có 8 e, lớp thứ ba ở có 7 e

+17

Sơ đồ các lớp electron
của nguyên tử chlorine

a. Hạt nhân nguyên tử
- Hạt nhân gồm 2 loại hạt là proton(p) mang điện
tích dương và neutron( n) không mang điện.
Vd: Hạt nhân nguyên tử Helium gồm 2p và 2n
- Mỗi hạt proton mang 1 đơn vị điện tích dương, kí
hiệu +1. Tổng số điện tích (kí hiệu Z) bằng tổng số
hạt proton.

b. Vỏ nguyên tử
- Vỏ nguyên tử được tạo nên bởi các electron (e) . Mỗi e
mang 1 đơn vị điện tích âm, kí hiệu -1.
- Các e sắp xếp thành từng lớp từ trong ra ngoài cho đến
hết. Lớp thứ 1 có tối đa 2e, lớp thứ hai có tối đa 8e...
- Các e lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học của
chất.

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Nitrogen
Oxygen

Số p trong
hạt nhân
?
?
?

Số e trong
vỏ nguyên
tử
?
?
?

Hoạt
động
nhóm

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e
?
?
?

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
?
?
?

+6

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

Mô hình nguyên
tử carbon
Nguyên tử
Carbon
Nitrogen
Oxygen

Số p trong
hạt nhân

6
7
8

Hoạt
động
nhóm

+8

Số e trong
vỏ nguyên
6tử

7
8

Mô hình nguyên
tử oxygen
Số lớp e

2
2
2

Số e ở lớp
e ngoài
cùng
4

5
6

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

1. So sánh số electron trên từng lớp electron tương
ứng trong các nguyên tử trên.

+6

Mô hình nguyên
tử carbon

+7

Mô hình nguyên
tử nitrogen

+8

Mô hình nguyên
tử oxygen

2. Số electron ở lớp electron lớp ngoài cùng của vỏ
mỗi nguyên tử trên đã được điền tối đa chưa? Cần
thêm bao nhiêu electron để lớp electron lớp ngoài
cùng của mỗi nguyên tử trên có số electron tối đa?

3. Cấu tạo nguyên tử
 Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ gồm hạt nhân mang
điện tích dương và vỏ mang điện tích âm. Nguyên tử
trung hòa về điện nên tổng số p = tổng số e

04
Khối lượng
nguyên tử

Khối lượng nguyên tử
Bằng tổng khối
lượng của các hạt
proton, neutron,
electron

Có đơn vị là amu
(atomic mass unit),
có giá trị bằng một
phần mười hai khối
lượng nguyên tử
carbon

Nghiên cứu sách giáo khoa trả lời
Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Vì khối lượng mỗi hạt
proton hoặc neutron ở hạt
nhân lớn hơn khối lượng
mỗi hạt electron ở vỏ
nguyên tử hang nghìn lần

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Mỗi proton có khối lượng
xấp xỉ bằng khối lượng
mỗi neutron và bằng
1amu. Do vậy, khối
lượng nguyên tử nhôm
(xấp xỉ bằng 27 amu),
nhỏ hơn khối lượng
nguyên tử đồng (xấp xỉ
bằng 65 amu)

4. Khối lượng nguyên tử
Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân
= Tổng số p + tổng số n ( amu)

LUYỆN TẬP
Thảo luận theo nhóm hoàn thành
các bài tập trong phiếu học tập