Chủ đề: NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
XÂM LƯỢC (Từ năm 1858 đến trước năm 1884).

CÂU HỎI NHẬN THỨC:
Âm mưu xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp đã có từ lâu và
được xúc tiến mạnh mẽ từ giữa TK XIX.
năm nhân
1858, thực
sau khi
lênxâm
cái cớ
“bảo
vệ đạo
1. Đến
Nguyên
dândựng
Pháp
lược
nước
ta làThiên
gì? Chúa”,

liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã chính thức nổ súng xâm lược nước ta. Vậy:

2. Dã tâm xâm lược của tư bản Pháp? Trong quá trình thực
hiện âm mưu đó, Pháp đã chuyển từ kế hoạch “đánh nhanh
thắng nhanh” sang kế hoạch “tằm ăn lá” hay “chinh phục
từng gói nhỏ” như thế nào?
3. Ý thức kháng chiến bảo vệ nền độc lập dân tôc của nhân
dân ta được thể hiện như thế nào?

Chủ đề: NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM
LƯỢC (Từ năm 1858 đến trước năm 1884).
I. Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX
trước khi thực dân Pháp xâm lược.
Vào giữa TK XIX, Việt Nam là
- Chính trị: một quốc gia độc lập, có chủ
quyền. Nhưng chế độ phong kiến
đang có những biểu hiện khủng
hoảng, suy yếu nghiêm trọng.
- Kinh tế:

- Quân sự:
- Đối ngoại:

- Xã hội:

Vào giữa TK
XIX, tình hình
Những biểu hiện của sự
nước
ta cósuy
đặc
khủng
hoảng,
yếu đó
điểm
gì?
là gì?

+ Nông nghiệp: sa sút.
+ Công thương nghiệp: đình đốn.
Lạc hậu.
Sai lầm: “cấm đạo”, đuổi giáo
sĩ Phương Tây. Bế quan tỏa
cảng.
Các cuộc khởi nghĩa chống lại triều
đình nổ ra khắp nơi.

Khủng hoảng
trọng, toàn diện.

trầm

Như vậy, vào giữa TK XIX,
chế độ phong kiến Việt Nam
đang khủng hoảng, suy yếu.
*Nhận xét: Vậy, hãy đặt Việt Nam trong
bối cảnh Châu Á và thế giới
Tiềm lực đất nước
suy yếu, khối đoàn kết dân tộc không
lúc đó, em có suy nghĩ gì?

được cũng cố, Không tạo nên sức mạnh tổng hợp để
chống lại các cuộc xam lược từ bên ngoài.
=> Là ĐK chủ quan có lợi cho âm mưu XL của Pháp
- ĐK Khách quan: Pháp chuyển sang CNĐQ nhu cầu về
NL, nhiên liệu, thị trường...cao, có chuẩn bị chu đáo...

Chủ đề: NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
XÂM LƯỢC (Từ năm 1858 đến trước năm 1873).

I. Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX trước khi thực dân Pháp xâm
lược.
II. Quá trình xâm lược của thực dân Pháp và cuộc kháng chiến của nhân
dân ta.

Đến
giữa
thế kỉ
- Từ lâu, TB Pháp đã chuẩn bị xâm lược
Việt
Nam
Pháp
+ Lợi dụng việc truyền đạo để dò xét,XIX
vẽ bản
đồthể hiện
ý đồ xâm lược qua
+ Nguyễn Ánh cầu cứu Pháp
cáclược:
hành lập
động.
- Giữa thế kỉ XIX, Pháp đẩy mạnh xâm
HộiĐó
đồng
là những hành
Nam Kì, đưa Hải quân vào Biển Đông…
động nào?

Như vậy, lúc này đất nước đứng trước những thách thức lớn

1. Chiến sự ở Đà Nẵng

Tại sao Pháp chọ Đà Nẳng
là điểm tấn công đầu tiên?

Gần kinh thành Huế.
Chiếm được Đà Nẵng làm
bàn đạp tấn công Huế

Xây dựng được cở sở giáo
dân

Có hậu phương Quảng Nam là
nơi cung cấp lương thực thực
phẩm

Lược đồ quá trình xâm lược VN của Pháp và cuộc
kháng chiến của nhân dân VN từ 1858 đến 1884

Có cảng nước sâu, bán
đảo Sơn Trà chắn gió
tàu bè

BÀI 19.

NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
(Từ năm 1858 đến trước năm 1873).

I. Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX
trước khi thực dân Pháp xâm lược.
Ii. Quá trình xâm lược của thực dân Pháp và
cuộc kháng chiến của nhân dân.

Dựa vào
SGK, em hãy
hoàn thành
bảng sau?

1. Chiến sự ở Đà Nẵng
Năm

Đà Nẵng 1858

Cuộc xâm lược của
Pháp

Cuộc kháng chiến
của nhân dân ta

Kết quả, ý nghĩa

Năm

Đà
Nẵng
1858

Cuộc xâm lược của TD Cuộc kháng chiến của ND
Pháp
VN

Kết quả, ý nghĩa

-Triều đình cử Nguyễn Tri
Phương chỉ huy kháng chiến.
- Quân dân anh dũng chống trả
quân xâm lược, thực hiện kế
hoạch “vườn không nhà trống”
gây cho địch nhiều khó khăn.
- Khí thế kháng chiến sôi sục
trong cả nước.

- Pháp bị cầm
chân tại Đà
Nẵng. Từ 8/19582/1959, kế hoạch
đánh nhanh thắng
nhanh bước đầu
bị thất bại.

-Ngày 31/8/1858: liên
quân Pháp – TBN dàn trận
trước cửa biển Đà Nẵng.
-Ngày 1/9/1858: Pháp tấn
công bán đảo Sơn Trà, mở
đầu cho cuộc xâm lược
VN.

Chiến sự ở Đà Nẳng

Lược đồ quá trình xâm lược VN của Pháp và cuộc
kháng chiến của nhân dân VN từ 1858 đến 1884

- Gia định xa Trung Quốc sẽ
tránh được sự can thiệp của
Sau khi kế hoạch “đánh
nhà Thanh.
nhanh
thắng
nhanh”
bị
- Xa kinh
thành
Huế
sẽ tránh
thấttiếp
bại,
Pháp
đánh
được sự
viện
củalại
triều
đình. Gia Định chứ không
đánh
Bắc đồng
Kì?
+ Gia Định:
Đấtrarộng,
bằng phì nhiêu, mầu mở...vựa
lúa của cả nước..., chiếm được
Gia Định
- là chiếm được kho lúa
của triều đình, gây cho triều
đình nhiều khó khăn.
+ Đánh xong Gia Định theo
đường sông Mê K ông đánh
ngược lên CPC làm chủ vùng
Caao Miên.
- Âm mưu của Pháp: Bao vây
kinh tế của triều đình và lập cơ
sở mở rộng CT.

Hình 4. Pháp tấn công thành Gia Định

BÀI 19. NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM
LƯỢC (Từ năm 1858 đến trước năm 1873).
I. Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX
trước khi thực dân Pháp xâm lược.
II. Quá trình xâm lược của thực dân Pháp và
cuộc kháng chiến của nhân dân( 1858-1884)

Hoàn thành
bảng sau:

1. Chiến sự ở Đà Nẵng
2. Thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm Nam
Kì. Cuộc kháng chiến của nhân dân ta.
Năm

Hành động của Pháp

Thái độ của triều
đình

Cuộc kháng chiến của
nhân dân

Năm

Cuộc xâm lược của Pháp

1859
Tháng 2/1859: Pháp
đánh chiếm Gia Định,

1860

Năm 1860: Pháp
gặp nhiều khó
khăn => Dừng
các cuộc tấn
công, lực lượng
địch ở Gia Định
rất mỏng

Cuộc kháng chiến của nhân dân

Nhân dân chủ động kháng
chiến ngay từ đầu: chặn đánh,
quấy rối và tiêu diệt địch.
. => Làm thất bại kế hoạch
đánh nhanh thắng nhanh của
Pháp, buộc chúng phải chuyển
sang chinh phục từng gói nhỏ
Nhân dân tiếp tục tấn công địch
ở CHợ Rẫy ( 1860)
=>Pháp không mở rộng đánh
chiếm được Gia Định, ở vào
thế tiến thoái lưỡng nan.
.

Thái đọ của triều đình

Quân triều đình tan rã
nhanh chóng

- Triều đình không tranh
thủ tấn công mà cử
Nguyễn Tri Phương vào
Gia Định xây dựng
phòng tuyến Chí Hòa để
chặn giặc.
- Xuất hiện tư tưởng cầu
hòa.

1860 Quân Pháp ở Việt Nam bị điều sang Trung Quốc và Italia, chỉ để lại một lực lượng nhỏ
giữ các vị trí quan trọng quanh Gia Định khoảng 1000 quân
+ 3/1860, Nguyễn Tri Phương vào Gia Định nhưng chỉ chú trọng xây dựng Đại đồn Chí
Hoà, không chủ động tấn công Pháp.
Em có suy nghĩ gì về hành động cố thủ của triều đình?

Năm

Cuộc xâm lược của Pháp

-Sau khi kết thúc chiến
1861- tranh ở TQ, Pháp mở
1862 rộng đánh chiếm nước ta.
Ngày 23/2/1861, tấn
công và chiếm đồn Chí
Hòa.
- Thừa thắng đánh chiếm
3 tình Miền Đông Nam
Kì: Đinh Tường, Biên
Hòa, Vĩnh Long.

Cuộc kháng chiến của nhân dân

- Kháng chiến phát triển mạnh.
- Trận đánh lớn: nghĩa quân
Nguyễn Trung Trực đánh chìm
tàu chiến của Pháp trên sông
Vàm Cỏ Đông.

Thái đọ của triều đình

Giữa lúc phong trào kháng
chiến của nhân dân dâng
cao, triều đình đã kí với
Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất
(5/6/1862) căt 3 tình Miền
Đông Nam Kì cho Pháp và
chịu nhiều điều khoản nặng
nề khác…

Quân Pháp tấn công Đại đồn Chí Hòa

Kháng chiến Nam Kì
Nhiều toán nghĩa binh nổi lên phối
hợp chặt chẽ với quân triều đình
chống giặc.

Nghĩa quân Nguyễn Trung trực đốt
cháy chiếc tàu Ét-pê-răng (Hi vọng)
của Pháp đậu trên sông Vàm Cỏ Đông
(10/2/1861).

Lược đồ quá trình xâm lược VN của Pháp và cuộc
kháng chiến của nhân dân VN từ 1858 đến 1873

Kháng chiến ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì

Hoả hồng Nhật Tảo oanh thiên địa.
Kiếm bạc Kiên Giang khốc quỷ thần.
(Huỳnh Mẫn Đạt)
Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Ét-pê-răng (Hy vọng)
của Pháp đậu trên sông Vàm Cỏ Đông (10/12/1861)

Nội dung hiệp ước Nhâm Tuất
- Thừa nhận quân Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kì và đảo Côn Lôn.
- Mở ba cửa biển : Đà Nẵng, Ba Lạt, Quảng Yên cho Pháp vào buôn bán.
- Bãi bỏ lệnh cấm đạo, cho Pháp tự do truyền đạo.
- Bồi thường chiến phí cho Pháp tương đương 280 vạn lạng bạc.
- Pháp trả lại thành Vĩnh Long cho triều đình nếu dân chúng thôi chống Pháp.
- Lí do triều đình Huế kí hiệp ước
: giá thế nào về Hiệp
Đánh
+ Bảo vệ quyền lợi của giai cấp và dòng
ước họ.
Nhâm Tuất và triều
+ Rảnh tay ở phía nam để đối phó với phong
tràoNguyễn?
nông dân ở phía bắc.
đình nhà
- Việt nam chịu nhiều thiệt thòi (vi phạm chủ quyền lãnh thổ).
- Chứng tỏ thái độ nhu nhược của triều đình, bước đầu đã đầu hàng thực
dân Pháp.
=> Hậu quả: tạo điều kiện cho thực dân Pháp có cơ hội để thực hiện
dã tâm xâm lược toàn bộ nước ta.
Nhân dân ba tỉnh miền Đông vẫn quyết tâm kháng chiến tới cùng , tiêu
biểu là cuộc khởi nghĩa do Trương Định chỉ huy.

Năm

Cuộc xâm lược của Pháp

-Sau khi kết thúc chiến
1861- tranh ở TQ, Pháp mở
1862 rộng đánh chiếm nước ta.
Ngày 23/2/1861, tấn
công và chiếm đồn Chí
Hòa.
- Thừa thắng đánh chiếm
3 tình Miền Đông Nam
Kì: Đinh Tường, Biên
Hòa, Vĩnh Long.

Sau
1862

- Pháp dừng các
cuộc thôn tính để
bình định Miền
Tây.

Cuộc kháng chiến của nhân dân

Thái đọ của triều đình

- Kháng chiến phát triển mạnh.
- Trận đánh lớn: nghĩa quân
Nguyễn Trung Trực đánh chìm
tàu chiến của Pháp trên sông
Vàm Cỏ Đông.

Giữa lúc phong trào kháng
chiến của nhân dân dâng
cao, triều đình đã kí với
Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất
(5/6/1862) căt 3 tình Miền
Đông Nam Kì cho Pháp và
chịu nhiều điều khoản nặng
nề khác…

-Phong trào chống Pháp của nhân
dân 3 tỉnh Miền Đông vẫn tiếp diễn
(chống phong kiến đầu hàng).
- Lãnh đạo: là các sĩ phu yêu nước.
-Các phong trào:
+ Phong trào “tị địa”
+ Cuộc khởi nghĩa của Trương
Định gây cho Pháp nhiều khó khăn.
=> Ngày 20/8/1864, Pháp tập kích
bất ngờ căn cứ Tân Phước. Trương
Định hy sinh. Kháng chiến thất bại.

- Thực hiện những điều
cam kết với Pháp trong
hiệp ước 1862. Triều đình
ra lệnh giải tán nghĩa binh
chống Pháp ở các tỉnh: Gia
Định, Định Tường, Biên
Hòa.

Kháng chiến ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì

Căn cứ Tây Ninh
của Trương Quyền

Khởi
nghĩa
do
Trương Định lãnh
đạo đã làm cho địch
thất điên bát đảo.

Căn cứ Tân
Hòa (Gò
Công) của
Trương Định

Trương Định

Độc lập với triềuSau
đình.1862
cuộc
Vừa chống Pháp,
vừa kháng
chống phong kiến
đầu hàng => “Dập
dìu trống
chiến
của đánh cờ
xiêu, Phen này nhân
quyết dân
đánh có
cả triều lẫn
Tây”.
gì mới
Gặp nhiều khó khăn

3. Thực dân Pháp đánh chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kì

Âm mưu của Pháp
* Âm mưu của Pháp:
cô lập ba tỉnh miền
đối vớiChiếm
các tỉnh Campuchia,
miền
Tây?
Tây, ép triều đình Huế nhường
quyền cai quản và cuối cùng tấn

công bằng vũ lực.
Mặt
trận
Miền
Tây
Nam
Kì

Cuộc xâm lược của Pháp

-20/6/1867, Pháp kéo
đến thành Vĩnh Long > Phan Thanh Giản
nộp thành.
-Từ
20-24/6/1867,
Pháp chiếm gọn 3 tỉnh
Miền Tây nam Kì:
Vĩnh Long, An Giang,
Hà Tiên mà không tốn
một viên đạn.

Cuộc kháng chiến của nhân dân

-Tiếp tục dâng cao. dưới nhiều
hình thức (bất hợp tác, khởi
nghĩa vũ trang, liên minh với
Campuchia). - Nhiều trung tâm
kháng chiến được thành lập.
-Lãnh đạo: văn thân, sĩ phu yêu
nước.
-Các phong trào: Trương
Quyền, Nguyễn Trung Trực,
Nguyễn Hữu Huân…
-Kết quả: do lực lượng chênh
lệch, vũ khí thô sơ nên phong
trào bị đàn áp và thất bại.

Thái độ của triều đình

- Lúng túng, bạc
nhược => Ép
Phan
Thanh
Giản nộp thành.

* Kháng chiến ba tỉnh miền Tây Nam Kì
Tại sao từ ngày 20 đến ngày 24/6/1867,
Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây: Vĩnh Long,
không tốn một viên đạn?

Nhà Nguyễn bạc nhược, hèn nhát, mù quáng
Lược đồ các cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kì (1859-1875)

Hình 11. Nguyễn Trung Trực

Xác định các phong trào
trên lược đồ

2. Kháng chiến lan rộng ra ba tỉnh miền Tây Nam Kì
Căn cứ Tây Ninh
Lãnh đạo Trương
Quyền
Căn cứ Đồng Tháp Mười
- Lãnh đạo Võ Duy
Dương
Vùng Tân An, Mỹ ThoLãnh đạo Nguyễn Hữu
Huân
Vùng
Hà
Tiên,
Rạch Giá, Phú
Quốc - Lãnh đạo
Nguyễn
Trung
Trực
Căn cứ U Minh- Lãnh đạo
Đỗ Thừa Long, Đỗ Thừa
Tự

Vùng Bến Tre, Vĩnh Long, Trà
Vinh Lãnh đạo Phan Tôn, Phan
Liêm

“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam
đánh Tây”
(Nguyễn Trung Trực)
Câu nói của ông thể hiện điều gì?

Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888)
Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm.
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.
(Theo thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, NXB Văn học, Hà Nội,
1963)

Phan Thanh Giaûn

Đánh giá tinh thần chống Pháp
của vua quan triều Nguyễn và
của nhân dân từ 1858-1873?

- Triều đình tổ chức kháng chiến chống Pháp ngay từ đầu, song
đường lối kháng chiến nặng về phòng thủ, thiếu chủ động tấn công,
ảo tưởng đối với thực dân Pháp, bạc nhược trước những đòi hỏi của
Pháp.
- Nhân dân chủ động kháng chiến dũng cảm. Khi triều đình đầu hàng
vẫn tiếp tục kháng chiến mạnh hơn trươc với nhiều hình thức linh hoạt,
sáng tạo.

THẢO LUẬN NHÓM
Câu 1: So sánh thái độ, hành động của nhân dân và nhà Nguyễn
truớc sự xâm lược của thực dân Pháp.
Trả lời
Triều Nguyễn
Nhân dân sáu tỉnh Nam Kì
Nhu nhược, hèn nhát, Kiên quyết chống Pháp ngay
thương lượng, thoả hiệp với từ những ngày đầu; dũng
Pháp. Đàn áp nhân dân, cảm, kiên cường, bất khuất
ngăn trở phong trào kháng
chiến.
Câu 2: Nhận xét phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân từ
năm 1858-1875 (mức độ, quy mô; lực lượng, hình thức, kết quả)
Trả lời:
- Lực lượng: đông đảo, nhiều tầng lớp nhân dân tham gia, đặt biệt
là nông dân
- Quy mô, mức độ: Mạnh mẽ, rộng lớn
- Hình thức: Phong phú
- Kết quả: Thất bại