Nhân hóa
Tiết 91
KHỞI ĐỘNG
? Có mấy kiểu so sánh? Tác dụng của
phép so sánh? Cho ví dụ?

* Có 2 kiểu so sánh:
- So sánh ngang bằng.
- So sánh không ngang bằng.
* Tác dụng : So sánh vừa có tác dụng gợi hình giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động; vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.
NHÂN HOÁ
Tiết 91 nhân hóa
I. Nh©n ho¸ lµ g×?
1. VÝ dô: Sgk (46)
Ông trời
Mặc áo giáp đen
Ra trận
Muôn nghìn cây mía
Múa gươm
Kiến
Hành quân
Đầy đường
( Trần Đăng Khoa )

Các sự vật nào đưuợc nói tới trong khổ thơ trên? Các sự vật ấy đưuợc miêu tả bằng những từ ngữ, hành động nào?
2. NhËn xÐt:
Các từ ngữ miêu tả hành động kể trên có phải là từ ngữ để gọi, tả sự vật không? Hay là của ai khác?
Tiết 91 nhân hóa
Đó là các từ ngữ miêu tả h�nh d?ng của con nguười chuẩn bị chiến đấu.
Em có nhận xét gì về cách gọi tên và miêu tả sự vật trong đoạn thơ? C? th? "tr?i" du?c g?i b?ng gỡ?
Ông
So sánh 2 cách diễn đạt sau và nhận xét:
Biện pháp tu từ nhân hóa
Cách diễn đạt
bình thuường
Tiết 91 nhân hóa
Sự vật, sự việc hiện lên sống động, gần gũi với con người
Miêu tả tuường thuật một cách khách quan
Tiết 91 nhân hóa
3. Ghi nhớ : sgk- 46
Tiết 91 nhân hóa
Nh©n ho¸ lµ g×?
1. VÝ dô: SGK (46)
Qua việc phân tích ví dụ, em hiểu nhân hoá là gì? Tác dụng?
2. NhËn xÐt:
Bài tập nhanh
Xác định phép nhân hoá trong đoạn văn:
" Bác Tai ơi, bác có đi với chúng cháu đến nhà lão Miệng không? Chúng cháu đến nói cho lão biết từ nay chúng cháu không làm cho lão ăn nữa. Chúng cháu cũng nhuư bác, lâu nay vất vả nhiều rồi, nay phải nghỉ ngơi mới đuược."
a) Từ đó, lão Miệng, bác Tai, cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay lại thân mật sống với nhau, mỗi người một việc, không ai tị ai cả.
b) Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín.
c, Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
Dựa vào các từ màu đỏ trong các ví dụ, em hãy cho biết
mỗi sự vật trên được nhân hoá bằng cách nào ?
Tiết 91 nhân hóa
I. Nhân hoá là gì?
II. Các kiểu nhân hoá:
1, Ví dụ : Sgk (57)

Trong các ví dụ sau,
những sự vật nào
đã được nhân hoá?
2. NhËn xÐt:


Dùng từ vốn gọi ngưuời để gọi sự vật.
Dùng từ vốn chỉ hành động của ngưuời để chỉ hành động của sự vật.
Dùng từ vốn xung hô với nguời để xuưng hô với vật
Vậy có mấy kiểu nhân hoá?
Các kiểu nhân hóa
Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính chất của vật
Trò chuyện xưng hô với vật nhưư với ngưười
Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật

LUYỆN TẬP
2. Đọc các đoạn văn sau đây và cho biết phép nhân hóa trong mỗi đoạn văn tạo ra bằng cách nào.Nêu tác dụng của phép nhân hóa trong miêu tả sự vật.
a. Bến càng lúc nào cũng đông vui. Tàu mẹ, tàu con đậu đầy mặt nước. Xe anh, xe em tíu tít nhận hàng về và chở hàng ra. Tất cả đều bận rộn.
(Phong Thu)
b. Dọc sông, những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước. […] Nước bị cản văng bọt tứ tung, thuyền vùng vằng cứ chực trút xuống, quay đầu chạy về lại Hòa Phước.
(Võ Quảng)
c. Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương..... cục máu lớn.
(Nguyễn Trung Thành, Rừng xà nu)
LUYỆN TẬP
a. Bến càng lúc nào cũng đông vui. Tàu mẹ, tàu con đậu đầy mặt nước. Xe anh, xe em tíu tít nhận hàng về và chở hàng ra. Tất cả đều bận rộn.
(Phong Thu)
 Phép nhân hóa được tạo ra bằng cách dùng những từ vốn gọi người để gọi vật:
Bến cảng lúc nào cũng đông vui. Tàu mẹ, tàu con đậu đầy mặt nước. Xe anh xe em tíu tít nhận hàng về và chở hàng ra. Tất cả đều bận rộn.
=> Tác dụng làm cho quang cảnh bên cảng được miêu tả sống động hơn; người đọc dễ hình dung được cảnh nhộn nhịp, bận rộn của các phương tiện trên cảng.
b. Dọc sông, những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước. […] Nước bị cản văng bọt tứ tung, thuyền vùng vằng cứ chực trút xuống, quay đầu chạy về lại Hòa Phước.
(Võ Quảng)
 Các phép nhân hóa (chòm cổ thụ) dáng mãnh liệt, đứng trầm ngâm, lặng nhìn; (thuyền) vùng vằng được tạo ra bằng cách dùng từ ngữ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của sự vật.
=> Tác dụng thể hiện: thế giới cây cối, đồ vật giàu sức sống, sinh động như chính thế giới của con người.
c. Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương..... cục máu lớn.
(Nguyễn Trung Thành, Rừng xà nu)
 Các phép nhân hóa: cả rừng xà nu- bị thương, chặt đứt ngang nửa thân mình; nhựa cây- đen thành cục máu lớn được tạo ra bằng cách dùng những từ ngữ chỉ hoạt hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của sự vật.
=> Tác dụng: miêu tả sự khốc liệt mà quân giặc gây ra cho cả khu rừng. 
3. Đặt câu để minh họa cho mỗi kiểu nhân hóa nêu trong Phiếu học tập dưới đây.
Các kiểu
nhân hóa
Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính chất của vật
Trò chuyện xưng hô với vật như với người
Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật
Khái niệm
Nhân hoá

Tác dụng


Đặc điểm

Mô hình hóa kiến thức bài học
VẬN DỤNG
1. Viết một đoạn văn/ đoạn thơ (khoảng 8 câu) có sử dụng phép nhân hóa để nói lên suy nghĩ tình cảm của em khi nghe những lời hát ru.
Tuổi thơ, chắc hẳn ai đó cũng từng ít nhất một lần được đắm mình trong lời ru ngọt ngào trước khi chìm vào giấc ngủ. Tiếng hát ru đưa tôi trở lại những tháng ngày thơ ấu. Những năm tháng ấy cứ êm ả trôi qua trong tình yêu thương vô bờ của ông bà, cha mẹ. Từng giấc ngủ của tôi luôn thấm đẫm những lời ru ngọt ngào cùng với tiếng võng đưa kẽo kà kẽo kẹt và tôi lại trôi vào cảm giác bồng bềnh, nhẹ nhàng như rơi vào một cõi nào đó mênh mông lắm, êm đềm vô tận. Lúc đó tôi không nghĩ rằng những giai điệu yêu thương đó được bắt nguồn từ xa xưa, có sức sống lâu bền và mãnh liệt và sẽ theo ta đi suốt cả cuộc đời. Nhiều lần nghe bà hát ru, ngây ngô tôi hỏi: ai dạy bà những bài hát này mà bà thuộc nhiều như vậy? Bà tôi cười xoa đầu tôi mỉm cười nói rằng 
Hoạt động tìm tòi mở rộng
Sưu tầm một đoạn thơ hoặc một vài câu tục ngữ, ca dao có sử dụng phép nhân hóa.
Trăng cứ tròn vành vạnh
kề chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình
(“Ánh trăng” - Nguyễn Duy)
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt...
(Ca dao)
Bác giun đào đất suốt ngày
Hôm nay chết dưới gốc cây sau nhà
(Trần Đăng Khoa)
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên luỹ, nên thành tre ơi? 
(Nguyễn Duy)
Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
(Hồ Chí Minh)
Quan sát và đặt câu có sử dụng phép nhân hóa miêu tả bức tranh
Chú Lợn con thật đáng yêu !
Bé Vịt yêu của chị.
Hai cầu thủ tí hon đá bóng.
Ba chị em cùng chơi vui quá !
Em ăn chung với chị nhé.
Bác mèo cùng chơi với chuột.
Em tiếp sức cho anh nhé
Trâu ơi, ta bảo trâu này Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta .
về nhà
Làm bài tập.
Hiểu và nhớ đuược:
Nhân hóa là gì?
Các kiểu nhân hóa
3. Chuẩn bị bài: Phưuơng pháp tả nguười