Bài 1 – tiết 1
Bi�n so?n : Nguy?n Dình Th?
Tru?ng THCS &THPT DƠNG TH�I
NHẬT BẢN
Bài 1: NHẬT BẢN
1. Tình hình Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước năm 1868
- Về kinh tế:
TẦNG LỚP NÔNG DÂN
Một tiệm buôn ở Yokohama
1.Tình hình Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến
trước năm 1868:
- Về kinh tế: Nông nghiệp lạc hậu, tuy nhiên mầm mống kinh tế TBCN đã xuất hiện và ngày càng phát triển nhanh chóng.
- Về chính trị: Đến giữa thế kỉ XIX Nhật vẫn là một nước phong kiến. Thiên Hoàng giữ vị trí tối cao nhưng quyền hành thực tế lại thuộc về Tướng Quân.
Tướng quân
(Sôgun)
Lâu đài của Shogun
Tầng lớp võ sĩ Samurai
Tầng lớp Đaimyo
Thiên hoàng > 1. Tình hình Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước năm 1868
- Về kinh tế:
- Về chính trị:
- Về xã hội:
Tầng lớp TS và thị sản dân tại đô thị Nhật Bản thế kỉ XIX
Các tầng lớp nhân dân > < CĐPK lạc hậu.
Đô đốc Mathew Perry
NHẬT BẢN TRƯỚC
1868
Kinh tế
Tác động bên
ngoài
Chính trị
Xã hội
Khủng hoảng, suy yếu
- Về xã hội: GCTS ngày càng trưởng thành và có thế lực kinh tế nhưng chưa có quyền lực mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt.


Theo em, Nhật Bản
chọn con đường nào
để đưa
Nhật Bản phát triển?
=> Nh?t B?n d?ng tru?c nguy co b? c�c nu?c d? qu?c x�m lu?c v� d?ng tru?c hai con du?ng m?t l� ti?p t?c duy trì ch? d? phong ki?n l?c h?u ph?n d?ng ho?c l� c?i c�ch duy t�n d?t nu?c ph�t tri?n theo con du?ng TBCN.
Hậu quả:

- Trong nước: phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dân lao động phát triển.
- Bên ngoài: giữa lúc Nhật Bản khủng hoảng suy yếu, các nước tư bản Âu - Mĩ tìm cách xâm nhập. Nhật Bản đứng trước nguy cơ bị xâm lược
1. Tình hình Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước năm 1868
- Về kinh tế:
- Về chính trị:
- Về xã hội:
2. Cuộc duy tân Minh Trị
Hãy nêu vài nét khái quát nổi bật nhất về đất nước Nhật Bản?
Tokugawa Keiki ( Đức Xuyên ), Shogun thứ 15 và cuối cùng của dòng họ Tokugawa
Thiên Hoàng
Minh Trị
(1852 – 1912)
Bối cảnh lịch sử:
Tháng 01/1868 Sô-gun bị lật đổ. Thiên hoàng Minh Trị (Meiji) trở lại nắm quyền và thực hiện một loạt cải cách
HOẠT ĐỘNG NHÓM
HS theo dõi SGK và dựa vào hiểu biết của mình tìm hiểu đất nước NB theo phiếu học tập sau: ( 2 HS một phiếu )
LĨNH
VỰC
NỘI DUNG
Chính
trị
+ Nhật hoàng tuyên bố thủ tiêu chế độ Mạc phủ, lập chính phủ mới.
+ thực hiện bình đẳng ban bố quyền tự do.
+ Ban hành Hiến pháp mới (1889) quy định thể chế chính trị nhà nước là quân chủ lập hiến.
THIÊN HOÀNG
MINH TRỊ
CHÍNH PHỦ
( Thủ tướng + 12 bộ)
TÒA THƯỢNG THẨM
VIỆN KIỂM SÁT
Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước
QUỐC HỘI
Thượng viện
Do Thiên Hoàng chọn
Hạ viện
Bầu cử hạn chế
Ban bố Hiến pháp năm 1889
LĨNH
VỰC
NỘI DUNG
Chính
trị
Kinh
tế
- xóa bỏ độc quyền ruộng đất của phong kiến
- thống nhất tiền tệ.
- khuyến khích phát triển công – thương nghiệp, phát triển kinh tế theo hướng tư bản chủ nghĩa.
Nhà ga và đường tàu trên đường sắt đầu tiên được khánh thành năm 1872
Hình ảnh một góc đô thị ở Nhật Bản
LĨNH
VỰC
NỘI DUNG
Chính
trị
- Thi hành GD bắt buộc
Chú trọng giảng dạy nội dung KH-KT
- Cử HS giỏi đi du học ở phương Tây
Giáo dục
Kinh
tế
Học sinh Nhật Bản thời Minh Trị
LĨNH
VỰC
NỘI DUNG
Chính trị
Giáo dục
Kinh tế
Quân sự 
Tổ chức và huấn luyện theo kiểu phương Tây.
- Thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự
Phát triển công nghiệp quốc phòng.
Kotetsu, tàu sắt đầu tiên của Nhật 1869
Nhật Hoàng quan sát cuộc tập trận của lực lượng Hải quân
Mở đường cho KT TBCN phát triển, đưa Nhật trở thành nước tư bản phát triển hùng mạnh ở Châu Á.
* Ý nghĩa :
=> Giúp NB thoát khỏi số phận thuộc địa.
- Tạo những biến đổi xã hội sâu rộng trên các lĩnh vực, có ý nghĩa như một cuộc CMTS.
3. Nhật Bản chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc.

30 năm cuối thế kỉ XIX, CNTB phát triển nhanh chóng ở Nhật, biểu hiện:
a. Kinh tế:
- Công nghiệp, ngành đường sắt, giao thông, hàng hải phát triển mạnh.
- Các công ty độc quyền ra đời Mitxưi, Mitsubisi... Chi phối đời sống kinh tế chính trị của Nhật Bản. 
Tàu chiến Matsushima
b. Tình hình chính trị và xã hội
* Đối nội :
-- Chính sách đối nội phản động: bóc lột nặng nề nhân dân trong nước, nhất là giai cấp công nhân
* Đối ngoại:
- Đầu thế kỉ XX, Nhật thi hành chính sách xâm lược và bành trướng:
+ Chiến tranh Đài Loan (1874)
+ Chiến tranh Trung – Nhật (1894 – 1895)
+ Chiến tranh Nga – Nhật ( 1904 – 1905 )
Kết luận: Nhật Bản trở thành nước đế quốc
- Kết luận: Nhật Bản đã trở thành nước đế quốc
- Kết luận: Nhật Bản đã trở thành nước đế quốc
NHẬT BẢN 1812
Triều Tiên 1910
Sơn Đông 1914
Đài Loan 1895
Xakhalin 1905
Chiến tranh
Nga - Nhật
Chiến tranh
Nga - Nhật
LUYỆN TẬP
Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm sau

Câu 1: Cuộc cải cách ở Nhật Bản đầu năm 1868 do ai thực hiện:
A. Sô- gun. B. Ti-lắc. C. Minh Trị D. Tôn Trung Sơn.
Câu 2: Trong cải cách về chính trị ở Nhật, chế độ gì được thiết lập:
A. Quân chủ chuyên chế. B. Cộng hòa. C. Quân chủ. D. Quân chủ Lập hiến.
Câu 3: Chính phủ Nhật thi hành chính sách giáo dục
A. bắt buộc. B. tự nguyện C. cả a,b đúng. D. cả a,b sai.
Câu 4: Quân đội Nhật được tổ chức, huấn luyện theo kiểu:
A. Phương Đông. B. Phương Bắc. C. Phương Tây. D. Phương Nam.
Câu 5: Cuộc Duy tân Minh Trị tiến hành trên những lĩnh vực nào:
A. kinh tế, quân sự. B. chính trị. C. văn hóa, giáo dục. D. tất cả các lĩnh vực
Câu 6: Cuộc Duy tân Minh Trị có ý nghĩa:
A. là cuộc cách mạng vô sản B. như một cuộc cách mạng tư sản
C. là cuộc cách mạng tư sản không triệt để D. là cuộc cách mạng tư sản triệt để
Câu 7: Đặc điểm riêng của chủ nghĩa đế quốc Nhật là:
A. chủ nghĩa đế quốc thực dân B. chủ nghĩa đế quốc quân phiệt hiếu chiến
C. chủ nghĩa đế quốc phong kiến quân phiệt D. chủ nghĩa đế quốc cho vay lãi
Câu 8: Cuộc Duy tân Minh Trị là cuộc cải cách
A. tiến bộ. B. còn nhiều hạn chế. C. chưa toàn diện D. chưa triệt để
Câu 9: Cải cách Minh Trị đã xác lập quyền thống trị của các giai cấp:
tư sản, vô sản. B. quí tộc, tư sản. C. tư sản, địa chủ D. quí tộc, địa chủ
Vận dụng và mở rộng
Vai trò của cải cách giáo dục đối với sự phát triển Nhật Bản lúc bấy giờ?


2. Việt Nam học hỏi được những kinh nghiệm gì từ sự phát triển kinh tế - xã hội của Nhật Bản?