TIẾT 48+50-BÀI 10
LA MÃ CỔ ĐẠI
Mục tiêu bài học
- Nêu và nhận xét được tác động về điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành và phát triển cảu nền văn minh La Mã.
- Trình bày được tổ chức nhà nước đế chế ở La Mã.
- Nêu được một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của La Mã.

Hoạt động khởi động
“Mọi con đường đều đổ về Roma”.
“Vinh quang thuộc về Hy Lạp và sự vĩ đại thuộc về La Mã”? Chúng ta hãy bắt đầu cuộc hành trình khám phá một trong những nhà nước hùng mạnh nhất thời cổ đại của nhân loại trong bài học ngày hôm nay.
HI LẠP CỔ ĐẠI
I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
II. TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
III. NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
Hình 10.2: Lược đồ La Mã cổ đại




GV yêu cầu HS đọc thông tin mục I và quan sát Lược đồ 11.2 trang 59, Hình 11.1 trang 58 trả lời câu hỏi:
Em hãy nêu điều kiện tự nhiên nổi bật của La Mã cổ đại ?
ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
Vị trí
Khoáng sản
Sông ngòi
Đất đai
I - ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
+ Vị trí: Nơi phát sinh ban đầu của La Mã cổ đại là bán đảo I-ta-li-a.
+ Khoáng sản: Có nhiều đồng, chì, sắt.
+ Đất đai: vùng đồng bằng màu mỡ thuận lợi trồng trọt
Miền nam có đồng cỏ thuận tiện chăn nuôi
+ Sông ngòi: sông Pô, sông Ti-bơ
Điều kiện tự nhiên đã ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành và phát triển của nền văn minh La Mã?
Bán đảo I-ta-li-a có hàng nghìn km đường bờ biển, nằm ở vị trí trung tâm Địa Trung Hải → thuận lợi cho giao thương và hoạt động hàng hải → người La Mã có thể buôn bán khắp vùng Địa Trung Hải, dễ dàng chinh phục những vùng lãnh thổ mới và quản lí hiệu quả cả đế chế rộng lớn
Đất gốc của La Mã cổ đại là bán đảo Italia
Đồng bằng và đồng cỏ rất thuận lợi phát triển thủ công nghiệp, chăn nuôi
Đường bờ biển dài giúp phát triển thương nghiệp và mở rộng lãnh thổ của La Mã cổ đại
I. Điều kiện tự nhiên
BÀI 11: LA MÃ CỔ ĐẠI
(5P) 5-6 HS
Quan sát Lược đồ 11.2 và đọc thông tin mục II trang 59, xác định địa bàn ban đầu của La Mã cổ đại và phạm vi của La Mã thời đế chế.
2 - TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
+ Ban đầu của La Mã cổ đại: Khi mới thành lập, La Mã chỉ là một thành bang nhỏ bé ở miền Trung bán đảo I-ta-li-a.
+ Dần dần, thông qua chiến tranh, lãnh thổ La Mã không ngừng được mở rộng và trở thành một đế chế rộng lớn. Vào đầu thế kỉ II, lãnh thổ của đế chế La Mã bao gồm toàn bộ vùng đất xung quanh Địa Trung Hải, vùng ven bờ Đại Tây Dương và quần đảo Anh.
2 - TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
2 - TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
Nhiệm vụ: Em hãy trình bày cơ cấu tổ chức và hoạt động của nhà nước đế chế ở La Mã cổ đại.
+ Tổ chức bộ máy nhà nước của La Mã cổ đại thời Cộng hoà (Republica) (khi mới thành lập) : quốc gia không có vua, người đứng đầu do công dân bầu chọn
+ Đế chế La Mã cổ đại (Empires) (từ năm 27 TCN): quốc gia có Hoàng đế mở rộng lãnh thổ ra bên ngoài
Tổ chức bộ máy nhà nước của La Mã cổ đại thời Cộng hoà (Republica) : Ban đầu, La Mã thiết lập hình thức nhà nước cộng hoà không có vua, cai trị dựa trên luật pháp và mọi chức vụ phải được bầu ra. Tuy nhiên, thực chất quyền lực năm trong tay 300 thành viên của Viện Nguyên lão, thuộc các gia đình giàu có nhất của giới chủ nô La Mã.
Quyền lực của Viện Nguyên lão dưới thời cộng hòa
Đế chế La Mã cổ đại (Empires): từ năm 27 TCN dưới thời của Ốc-ta-vi-út, La Mã chuyển sang hình thức nhà nước đế chế. Cơ cấu nhà nước vẫn duy trùy như thời cộng hòa nhưng hoàng đế thâu tóm tất cả quyền lực. Viện nguyên lão chỉ còn là hình thức, không còn quyền hành trong thời kì đế chế
Ốc-ta-vi-út Xê-da nổi tiếng ở La Mã cổ đại vì điều gì?
A. Người giết Giu-li-ut Xê-da.
B. Người thành lập thành phố Rô-Ma.
C. Hoàng đế đầu tiên của đế chế La Mã.
D. Hoàng đế cuối cùng của đế chế La Mã.

Từ một thành bang nhỏ ở miền Trung bán đảo I-ta-li-a, thông qua chiến tranh, lãnh thổ La Mã không ngừng mở rộng trở thành đế chế rộng lớn.
Nhà nước La Mã cổ đại chia thành 2 giai đoạn :
+ Vào thời Cộng hoà, Viện nguyên lão có quyền lực cao nhất
+ Sang thời Đế chế, Hoàng đế có quyền lực cao nhất, Viện nguyên lão chỉ còn là hình thức.
II. Tổ chức nhà nước La Mã cổ đại
III - NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
HS quan sát các hình từ Hình 11.4 đến Hình 11.7 trình bày những thành tựu văn hóa tiêu biểu của La Mã cổ đại.
III - NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
- Hệ thống chữ La-tinh ra đời trên cơ sở tiếp thu chữ cái của người Hy Lạp. Nó bao gồm 26 chữ cái, là nền tảng cho hơn 200 ngôn ngữ và chữ viết hiện nay.
- Người La Mã còn tạo ra hệ thống chữ số với 7 chữ cái cơ bản, gọi là chữ số La Mã.
Luật 12 bảng của La Mã cổ đại
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
- Hệ thống luật La Mã được coi là tiến bộ nhất thời cổ đại và trở thành nền tảng cho việc xây dựng luật pháp ở các nước Âu - Mĩ sau này.
- Nhờ phát minh ra bê tông, Người La Mã đã xây dựng được những công trình kiến trúc đồ sộ, nguy nga
III - NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
Hãy chọn một thành tựu của văn hoá La Mã cổ đại. Giải thích lý do vì sao em chọn.
Thành tựu nào của La Mã cổ đại vẫn còn áp dụng đến ngày nay ?
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
Bài tập
PHIẾU BÀI TẬP (3P)
Một số thành tựu văn hóa của La Mã cổ đại vẫn được ứng dụng trong thời kì hiện đại:
- Chữ cái Latinh, chữ số La Mã.
Luật La Mã.
Kỹ Thuật xây dựng (phát minh bêtông).
- Nhiều công trình kiến trúc như: đền Pan-tê-ông, đấu trường Cô-li-dê…
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu