LỊCH SỬ 6
TIẾT 25:

CÁC CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP TIÊU BIỂU
TỪ NĂM 40 ĐẾN THẾ KỈ IX
Nội dung chính:
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX.
Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu từ năm 40 đến thế kỉ IX
* Nguyên nhân:
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
“Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng.
Ba kẻo oan ức lòng chồng,
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.”
(Thiên Nam ngữ lục)
Dựa vào 4 câu thơ dưới, hãy nêu nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng ?
* Nguyên nhân:
- Do chính sách bóc lột hà khắc của nhà Hán.
- Trả thù cho chồng Trưng Trắc là Thi Sách.
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
* Diễn biến:
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
3/40

Lược đồ: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Nơi Hai Bà Trưng khởi nghĩa :
Hướng tấn công của quân ta:
Nơi nghĩa quân ta dành thắng lợi:
Đường rút chạy của quân giặc:

Ông Cai (Thanh Oai Hà Tây (Hà Nội)
Bà Vĩnh Huy (Bắc Ninh)
Bà Lê Thị Hoa (Thanh Hoá)
Bà Thánh Thiên (Bắc Ninh)
Nàng Quốc (Gia Lâm – Hà Nội)
Bà Lê Chân (Hải Phòng)
Ng. Tam Trinh (Hà nội)
* Diễn biến:
- Tháng 3 năm 40: Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn (Hà Tây cũ)
- Nghĩa quân làm chủ Mê Linh, tiến xuống Cổ Loa, Luy Lâu.
- Thái thú Tô Định bỏ trốn về nước.
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
* Kết quả:
- Khởi nghĩa thắng lợi
- Trưng Trắc lên làm vua, đóng đô ở Mê Linh, xây dựng chính quyền độc lập, tự chủ.
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
Tranh dân gian khởi nghĩa Hai Bà Trưng
* Ý nghĩa:
- Mở đầu cho cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc
- Khẳng định khả năng, vai trò của phụ nữ trong đấu tranh.
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) :
“Trưng Trắc, Trưng Nhị là phụ nữ, hô một tiếng mà các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố cùng 65 thành ở Lĩnh ngoại đều hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay, có thể thấy hình thế đất Việt ta đủ dựng được nghiệp bá vương.”
Lê Văn Hưu (Nhà sử học thế kỉ XIII)
Dưới ách thống trị của nhà Hán nhân dân ta sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa giành độc lập. Cuộc khởi nghĩa này đã cảnh báo thế lực phong kiến phương Bắc không thể cai trị nước ta vĩnh viễn được.
2. Khởi nghĩa Lý Bí. Nước Vạn Xuân thành lập

Lý Bí (503-548)
* Nguyên nhân:
- Do chính sách thống trị tàn bạo của nhà Lương.
2. Khởi nghĩa Lý Bí. Nước Vạn Xuân (542 – 602):
Chính sách cai trị của nhà Lương với nhà Hán
* Diễn biến:
Chú thích
Nơi Lý Bí phất cờ khởi nghĩa
Nơi Lý Bí giành thắng lợi
Noi giành chính quyền
Hào kiệt hưởng ứng
Quân ta tấn công
Quân Lương tấn công
Quân Lương tháo chạy
Lược đồ khởi nghĩa Lý Bí
Thái Bình
2. Khởi nghĩa Lý Bí. Nước Vạn Xuân (542 – 602):
* Diễn biến:
Chú thích
Nơi Lý Bí phất cờ khởi nghĩa
Nơi Lý Bí giành thắng lợi
Noi giành chính quyền
Hào kiệt hưởng ứng
Quân ta tấn công
Quân Lương tấn công
Quân Lương tháo chạy
Lược đồ khởi nghĩa Lý Bí
- Mùa xuân năm 542, Lý Bí dựng cờ khởi nghĩa ở Thái Bình. Hào kiệt khắp nơi kéo về hưởng ứng.
- Chưa đầy 3 tháng, nghĩa quân đã chiếm được hầu hết các quận, huyện. Tiêu Tư bỏ chạy về Trung Quốc.
- Tháng 4 năm 542 và đầu năm 543, nhà Lương hai lần đưa quân sang đàn áp, quân ta chủ động tiến đánh địch.
Thái Bình
2. Khởi nghĩa Lý Bí. Nước Vạn Xuân (542 – 602):
* Kết quả
- Giành thắng lợi.
* Nước Vạn Xuân:
Mùa xuân năm 544, Lý Bí lên ngôi Hoàng đế (Lý Nam Đế)
Đặt tên nước là Vạn Xuân, xây dựng kinh đô ở vùng cửa sông Tô Lịch (Hà Nội), lập triều đình với hai ban văn, võ.
TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ NAM ĐẾ
HOÀNG ĐẾ
(Lý Nam Đế)
THÁI PHÓ
(Triệu Túc)
BAN VÕ
(Phạm Tu)
BAN VĂN
(Tinh Thiều)
2. Khởi nghĩa Lý Bí. Nước Vạn Xuân (542 – 602):
* Ý nghĩa
- Thành lập nhà nước độc lập tự chủ.
- Thể hiện tinh thần, ý chí bất khuất, quật cường, của dân tộc ta.
Đền thờ Lý Nam Đế tại làng Giang Xá,
 thị trấn Trạm Trôi, huyện Hoài Đức, Hà Nội
Phố Lý Nam Đế ở Hà Nội
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX:
40
Hai Bà Trưng
Trưng Trắc, Trưng Nhị
Hát Môn, Mê Linh, Cổ Loa, Luy Lâu
Thắng lợi, Trưng Trắc lên ngôi vua
248
Bà Triệu
Triệu
Thị Trinh

Phú Điền, lan khắp Giao Châu
Thất bại
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX:
40
Hai Bà Trưng
Trưng Trắc, Trưng Nhị
Hát Môn, Mê Linh, Cổ Loa, Luy Lâu
Thắng lợi, Trưng Trắc lên ngôi vua
248
Bà Triệu
Triệu
Thị Trinh

Phú Điền, lan khắp Giao Châu
Thất bại
542-544
Lý Bí
Lý Nam Đế
Thái Bình (Sơn Tây)
Thắng lợi, Lí Bí lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Vạn Xuân
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX:
548 - 550
Triệu Quang Phục
Triệu Việt Vương
Dạ Trạch (Hưng Yên), Long Biên
Thắng lợi, lên ngôi vua
Triệu Quang Phục là con trai Triệu Túc, người vùng Chu Diên, là người có công lớn trong cuộc khởi nghĩa được Lý Bí tin cậy. sau thất bại ở hồ Điển Triệt, Triệu Quang Phục được trao quyền chỉ huy cuộc kháng chiến chống lại quân Lương, Ông cho quân lui về vùng Dạ Trạch ( Hưng Yên )
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ X:
548 - 550
Triệu Quang Phục
Triệu Việt Vương
Dạ Trạch (Hưng Yên), Long Biên
Thắng lợi, lên ngôi vua
713 -722
Mai Thúc Loan
Mai Hắc Đế
Thất bại
Sa Nam, lan khắp Giao Châu
Mai Thúc Loan là người làng Mai Phụ (Thạch Hà - Hà Tĩnh). Sau này, ông theo mẹ sống ở Ngọc Trừng (Nam Đàn - Nghệ An ). Từ nhỏ, Mai Thúc Loan đã phải kiếm củi, chăn trâu, cày ruộng cho nhà giàu. Ông là người mạnh khỏe, da đen tóc xoăn, rất khôi ngô, tuấn tú, được mọi người quý mến.
Cuối những năm 10 của thế kỷ VIII, cảnh nhân dân gánh vải rất khổ cực, Mai Thúc Loan trên đường đi gánh vải cống nộp, ông kêu gọi mọi người bỏ về quê chuẩn bị nổi dậy khởi nghĩa.
* Diễn biến:
- Năm 722, cuộc khởi nghĩa bùng nổ ở Hoan Châu
- Nhân dân Ái Châu, Diễn Châu nổi dậy hưởng ứng.
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (đầu thế kỉ VIII)
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
- Năm 722, nhà Đường đem 10 vạn quân sang đàn áp.
- Nghĩa quân nhanh chóng chiếm thành Hoan Châu. Mai Thúc Loan xưng đế (Mai Hắc Đế) và chọn Sa Nam làm căn cứ
- Mai Hắc Đế liên kết với nhân dân khắp Giao Châu và Cham –pa tấn công thành Tống Bình
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX:
548 - 550
Triệu Quang Phục
Triệu Việt Vương
Dạ Trạch (Hưng Yên), Long Biên
Thắng lợi, lên ngôi vua
722
Mai Thúc Loan
Mai Hắc Đế
Thất bại
Sa Nam, lan khắp Giao Châu
776 – 791
Phùng Hưng
Đường Lâm,
Phùng Hưng, Phùng Hải
Thất bại
- Phùng Hưng quê ở Đường Lâm – Ba Vì (Hà Tây). Ông là người rất khỏe có sức vật nổi trâu, đánh được hổ ,lại giàu lòng thương người, hay giúp người nghèo khổ . Nên nhân dân ai cũng mến phục ông
Ban thờ Phùng Hưng (nơi đặt linh vị của ông) tại đền thờ ở thôn Mông Phụ, Đường Lâm
Khởi nghĩa Phùng Hưng (trong khoảng 776 – 791)
- Phùng Hưng chiếm thành Tống Bình và sắp đặt việc cai trị.
* Diễn biến:
- Khoảng năm 776, Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải tập hợp nghĩa quân khởi nghĩa ở Đường Lâm.
- Nhân dân nổi dậy hưởng ứng và làm chủ vùng đất của mình
Phùng Hưng mất, con là Phùng An lên thay.
Năm 791, nhà Đường đem quân sang đàn áp. Phùng An ra hàng.
Khởi nghĩa Phùng Hưng (trong khoảng 776 – 791)
Năm 791
Bảng thống kê các cuộc đấu tranh từ năm 40 đến thế kỉ IX:
40
Hai Bà Trưng
Trưng Trắc, Trưng Nhị
Hát Môn, Mê Linh, Cổ Loa, Luy Lâu
Thắng lợi, Trưng Trắc lên ngôi vua
248
Bà Triệu
Triệu
Thị Trinh

Phú Điền, lan khắp Giao Châu
Thất bại
542
Lý Bí
Lý Nam Đế
Thái Bình
Thắng lợi, Lí Bí lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Vạn Xuân
Thể hiện tinh thần đấu tranh bất khuất,
ý chí quyết tâm giành lại độc lập của dân tộc ta.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Học bài, làm bài tập.
- Đọc trước bài: Nước Cham – pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X.