CHƯƠNG V : VIỆT NAM TỪ CUỐI NĂM
1946 ĐẾN NĂM 1954

BÀI 25: NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA
CUỘC KHÁNG CHIẾN
TOÀN QUỐC CHỐNG
THỰC DÂN PHÁP
(1946 – 1950)

I/ Mục tiêu bài học
1/ Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
a/ Kiến thức:
- Cung cấp cho hs những hiểu biết về nguyên nhân dẫn tới bùng nổ dân số chiến tranh ở
VN (lúc đầu ở nửa nước, sau đó trên phạm vi cả nước); quyết định kịp thời phát động kháng
chiến toàn quốc.
- Đường lối kháng chiến sáng tạo của Đảng và Chủ tịch HCM là đường lối chiến tranh
nhân dân, kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh, tranh thủ sự ủng hộ
của quốc tế, vừa kháng chiến, vừa kiến quốc.
b/ Kĩ năng:
- Rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá những hoạt động của địch và của
ta trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến.
- Rèn luyện cho HS kĩ năng sử dụng tranh ảnh, lược đồ các chiến dịch và các trận đánh.
c/ Thái độ:
- Bồi dưỡng cho HS lòng yêu nước, tinh thần CM, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, lòng
tự hào dân tộc.

2/ Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
- Năng lực hợp tác: thông qua hoạt động của HS khi GV yêu cầu HS thảo luận
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực phân tích, nhận định sự kiện lịch sử, khả năng liên hệ với thực tiễn
II/ Chuẩn bị về tài liệu và phương tiện dạy học
- Sử dụng tranh ảnh, lược đồ trong SGK, bản đồ treo tường” Chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm
1947”. Cho HS sưu tầm tranh ảnh.
III/ Tổ chức hoạt động của học sinh
Ổn định lớp:
Kiểm tra bài cũ:
a. Em hãy trình bày tình hình nước ta sau CM tháng 8.
b. Chúng ta đã làm gì để giữ vững, củng cố xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân?
c. Trình bày Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946 (Hoàn cảnh, nội dung, ý nghĩa).
1/Hoạt động dẫn dắt vào bài: (Khởi động):
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta đã nhân nhượng, nhưng càng nhân nhượng thực dân Pháp càng
lấn tới. Chúng ta không còn con đường nào khác là phải đứng lên kháng chiến chống thực dân
Pháp để bảo vệ độc lập, tự do, bảo vệ thành quả cách mạng tháng Tám . Chúng ta đã đạt được
những thành tích to lớn nào trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp?
2/Hoạt động hình thành kiến thức

1/ Kháng chiến toàn quốc chống thực dânPháp
xâm lược bùng nổ.
Nguyên nhân
- Sau khi kí Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước
(14/9/1946), thực dân Pháp tăng cường khiêu khích, tấn
công ta ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ, ở Hải Phòng, Lạng
Sơn, nhất là ở Hà Nội (12/1946).
- Ban Thường Vụ TW Đảng họp 18-19/12/1946 quyết định
phát động toàn quốc kháng chiến.
 - Tối 19/12/1946 Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến.

Ngôi nhà ở làng Vạn Phúc – Hà Đông - nơi Trung ương Đảng ra chỉ thị toàn quốc kháng chiến.

2/ Đường lối kháng chiến chống thực dân
Pháp của ta.

- Là cuộc chiến tranh nhân dân: toàn
dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh
sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

HÀ NỘI

Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16

Cuộc chiến đấu tại các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16

HÀ NỘI

Nam Định

- Tại Hà Nội cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt.
Ngày 17/2/1947 Trung đoàn Thủ đô thực
hiện cuộc rút khỏi vòng vây địch, ra căn cứ
an toàn.
- Tại Nam Định, Huế, Đà Nẵng ta chủ động
tiến công, bao vây giam chân địch buộc
chúng phải đầu hàng.

Pháo đài Láng là nơi
nổ súng phát lệnh tổng
tấn công vào lúc 20h03
ngày 19/12/1946. Điểm
đặc biệt, khẩu pháo này
là pháo phòng không
75 mm ta thu hồi từ tay
địch.

Trung đoàn Thủ Đô

Đục thông tường nhà nọ sang nhà kia, làm thành những con đường bí mật khắp
thành phố.

Chướng ngại vật giao thông hào tạo thế liên hoàn chiến đấu
trên đường phố

Bom ba càng vũ khí chiến đấu của quân dân Hà Nội năm 1946

Bức ảnh do bác sĩ quân
y Trần Hạnh chụp tháng
12/1946. Người trong
ảnh là chiến sĩ Nguyễn
Văn Thiềng, còn gọi là
Trần Thành, quê ở phố
hàng Vôi – Hà Nội. Bức
ảnh gốc hiện đang được
trưng bày tại Bảo tàng
quân sự Việt Nam.

“Quyết tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp
Bức ảnh phản ánh một hiện thực lịch sử sinh động về các chiến sĩ trung đoàn
Thủ đô “quyết tử” cho “Tổ quốc quyết sinh”. Hành động quyết tử của chiến sĩ
Trần Thành mãi mãi là tấm gương sáng về tinh thần yêu nước và lòng dũng cảm
ẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc mà các thế hệ thanh niên cần học tập…

Hầm chiến đấu trên đường phố Hà Nội (12/1946)

Tượng đài “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”

II/ CUỘC CHIẾN ĐẤU Ở CÁC ĐÔ
THỊ PHÍA BẮCVĨ TUYẾN 16.
2/ Ý nghĩa
Giam chân địch, tạo điều kiện cho Đảng,
Chính phủ rút về căn cứ Việt Bắc an toàn.
-

III / TÍCH CỰC CHO CUỘC CHIẾN ĐẤU LÂU DÀI
(GIẢM TẢI).

IV. Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông năm 1947
1. Thực dân Pháp tiến công căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc

Chính phủ Pháp cử Bôla-e làm Cao úy Pháp ở
đông Dương thay Đắc –
giăng –li-ơ thực hiện âm
mưu “đánh nhanh
thắng nhanh” .

Cao úy ở Đông Dương Emila Bollaert

1. Thực dân Pháp tiến công căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc

Để thực hiện kế hoạch đánh nhanh Pháp mở cuộc tiến
công lên căn cứ Việt Bắc với âm mưu:
- “Đánh nhanh, thắng nhanh”
- Phá tan đầu não kháng chiến và tiêu diệt phần lớn bộ
đội chủ lực của ta.
- Khoá chặt biên giới Việt- Trung để ngăn chặn liên lạc
giữa nước ta với quốc tế.

Việt Bắc

Căn cứ Việt Bắc gồm 6 tỉnh: Cao Bằng; Bắc
Kạn;Hà Giang;Tuyên Quang;Thái Nguyên;
+Lạng Sơn.

Đèo
Bông Lau

Đài Thị

Khe lau

Chiến thuật
gọng kìm,
Chợ Mới
kẹp chặt Việt Bắc

09-10-1947

07-10-1947

1. Thực dân Pháp tiến công căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc

1. Thực dân Pháp tiến công căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc

Để chống quân Pháp nhảy dù người dân Phú
Thọ đã cắm chông để đối phó với quân Pháp.

Nhân dân Phú Thọ cắm chông đối phó với quân Pháp nhảy dù.

2. Quân dân ta chiếm đấu bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc
*Chủ Trương:
• phá tan cuộc tấn công của Pháp trên các hướng;các mặt trận:
tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bẻ gãy từng gọng kìm của chúng.
• Vừa chặn đánh địch, ta vừa bí mật, khẩn trương di chuyển các
cơ quan Trung ương Đảng Chính phủ, các công xưởng, kho tàng
từ nơi địch uy hiếp, chiếm đóng đến nơi an toàn.

* Diễn biến:
- Tại Bắc Cạn: Quân dân ta chủ
động phản công bao vây, chia cắt
địch.
- Ở hướng Đông: quân ta phục kích
chặn địch trên đường số 4, Bản Sao
- đèo Bông Lau (ngày 30 – 10 –
1947).
- Ở hướng Tây: quân ta phục kích ở
Khoan Bộ, Đoan Hùng, Khe Lau…

Lược đồ: Chiến dịch Việt Bắc
thu –đông 1947.

Thời gian

sự kiện

7/10/1947

Một binh đoàn nhảy dù xuống TX Bắc Kạn

7/10/ 1947

Một binh đoàn lính bộ từ Lạng Sơn đánh lên Bắc Kạn

9/10/1947

30 – 10 – 1947

Một binh đoàn hỗn hợp thủy bộ đánh ngược sông Hồng
lên TX Tuyên Quang, Chiêm Hóa-> bao vây căn cứ Việt
Bắc
Tại Bắc Cạn: Quân dân ta chủ động phản công bao vây,
chia cắt địch.
Tại hướng Đông: quân ta phục kích chặn địch trên đường

Cuối táng 10 đầu tháng
11

Tại hướng Tây: quân ta phục kích ở Đoan Hùng, Khe Lau,
Sông Lô, Sông Gâm..

Từ đầu tháng 10

số 4, Bản Sao - đèo Bông Lau

* Kết quả:
Pháp phải rút khỏi Việt Bắc. Cơ quan đầu não kháng chiến được bảo
toàn. Bộ đội chủ lực của ta ngày càng trưởng thành. 

• Ý nghĩa lịch sử:

Chiến thắng của ta buộc Pháp phải chuyển từ “đánh
nhanh thắng nhanh” sang đánh lâu dài.

2. Quân dân ta chiếm đấu bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc

GIAO BÀI TẬP VỀ NHÀ

* Bài vừa học:
Câu 1. Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa của chiến dịch Việt
Bắc Thu - Đông 1947 trên lược đồ.
Câu 2. Cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện của ta được đẩy
mạnh như thế nào sau chiến thắng Việt Bắc thu - đông 1947?
- Làm bài tập (từ bài 5  bài 7) trong vở bài tập lịch sử.
* Bài tiếp theo: Đọc – soạn 26.
- Trả lời câu hỏi trong bài; tìm hiểu nội dung bức tranh 46, 48 trong
SGK tr110+113.
- Tập trình bày diễn biến Chiến dịch Biên giới thu - đông 1950.
- Sưu tầm phim tư liệu, tư liệu ... về Chiến dịch Biên giới thu đông 1950.