Ôn tập văn bản:

Nói với con

- Y phương -

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Y Phương

- Tên thật: Hứa Vĩnh Sước, sinh năm 1948,
mất năm 2022
- Là nhà thơ người dân tộc Tày.
- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh
mẽ, trong sáng và cách tư duy giàu hình ảnh
của người miền núi.

1. Tác giả

2. Tác
phẩm

Hoàn cảnh sáng tác

Thể thơ

- Sáng tác 1980, thời kì đất - Tự do
nước còn gặp nhiều khó
khan, gian khổ. Như lời
Phương thức biểu đạt
tâm tình của tác giả nói với
- Biểu cảm
đứa con gái mới chào đời.
- Được in trong “Thơ Việt
Nam 1945-1985”

Bố cục
-Phần 1: Từ đầu đến
trên đời”. Cội nguồn
sinh dưỡng của con
người.
-Phần 2: Phần còn lại.
Những
phẩm
chất,
truyền thống tốt đẹp của
người đồng mình. Lời
nhắc nhở của cha.

1. Tác giả

2. Tác
phẩm

Người đồng mình:
người vùng mình,
người miền mình.
Đây có thể hiểu là
những người cùng
sống trên một miền
đất,
cùng
quê

II. Đọc – hiểu văn bản

1. Nói với con về cội
nguồn
sinh
dưỡng
a. Tình cảm gia
đình

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười

- Điệp từ, điệp cấu trúc câu.
- Hình ảnh mộc mạc, cách diễn đạt chất
phác.
=> Hình ảnh người con đang lớn lên
từng ngày trong vòng tay yêu thương
của cha mẹ. Gia đình là tổ ấm để con
khôn lớn, trưởng thành.

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cướ
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên
Ngày cưới: Khởi nguồn hạnh phúc
Cụm từ “mãi nhớ, đẹp nhất”: Nhấn mạnh tình
cảm gia đình vô cùng thiêng liêng, cao quý.
=> Con lớn lên trong tình yêu của cha mẹ,
hạnh phúc gia đình.

a. Tình cảm gia
đình

b. Tình cảm
quê hương

n người quê hươngNgười đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa
- Cách gọi thân thương: Vách nhà ken câuThiên
hát nhiên quê hươ
Người đồng mình
Rừng cho hoa
- Phép nhân hóa, điệp
lòng
- Động từ: đan, cài => Con đường cho những tấm
từ “cho”
và ẩn dụ.
Cuộc sống lao động cần
cù, sáng tạo

- Phép ẩn dụ “Vách nhà
ken câu hát” => cuộc
sống vui tươi, lạc quan.

=> Con được lớn lên
trong cuộc sống lao động
cần cù và vui tươi của
người quê hương.

=> Thiên nhiên thơ
mộng và nghĩa tình.

Cội nguồn sinh dưỡng của con

Gia đình

Quê hương

Nuôi dưỡng con khôn lớn,
trưởng thành

2. Nói với con về sức sống,
truyền thống quê hương và
mong ước của cha

a. Nói với con về sức sống, truyền thống quê hương

Người đồng mình thương
Cách diễn đạt độc đáo, lấy
lắm con ơi
không gian để đo tâm hồn.
Cao đo nỗi buồn
Xa
nuôi
chí
lớn
- Cuộc sống vẫn còn nhiều nỗi buồn lo, cực nhọc.

- Người đồng mình lấy đó làm động lực để cố gắng,
vươn lên

Nghệ
thuật
Nội
dung

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá
gập ghềnh
Sống trong thung không chê
thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên
thác
- Điệp
ngữ,xuống
so sánh,ghềnh
thành ngữ, từ phủ định.
- Hình ảnh
Không
lo cực
nhọc
thơ giàu
sức gợi tả.
- Sống thuỷ chung gắn bó với quê hương
- Dám chấp nhận thử thách và vượt qua nó
bằng nghị lực và niềm tin.

Người đồng mình thô sơ da
- Điệp ngữ.
thịt
- Hình ảnh thơ giàu
sức gợi.
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu
con
Người đồng mình tự đục đá
Người
đồng
mình
giản
dị,
mộc
mạc
nhưng
kê cao quê hương
không nhỏ bé về ý chí và tâm hồn.
Còn quê hương- Tự
thìlực,
làm
tự cường xây dựng quê hương với
phong tục và truyền thống tốt đẹp.
phong tục

b. Mong ước của người cha

Con ơi tuy thô sơ da thịt
Trưởng thành, tự bước vào cuộc sống
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Mong con
Nghe con.
- Sống nghĩa tình với quê hương.
- Hãy tự hào về truyền thống của
quê hương.
- Tự tin và vững vàng trên bước
đường đời.

III. Luyện đề đọc hiểu

Phiếu số 1
Mở đầu bài thơ Nói với con, Nhà thơ Y Phương viết:
“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười.”
Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói , “tới tiếng cười” có gì
đặc biệt? Qua đó, tác giả đã thể hiện được điều gì?
Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm: Được
sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.

Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới.”

Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng
nói, “tới tiếng cười” có gì đặc biệt?
Sự đặc biệt trong cách miêu tả bước chân con:
- Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”,
"tới tiếng cười” có sử dụng ẩn dụ chuyển đổi cảm
giác và cấu trúc đối xứng tạo ra một âm điệu tươi
vui, quấn quýt...- Giúp chúng rất dễ hình dung một hình ảnh cụ thể
thường gặp trong đời sống: đứa con đang tập đi, cha mẹ
vây quanh mừng vui hân hoan theo mỗi bước chân con.
- Từng bước đi, từng tiếng nói, tiếng cười của con đều
được cha mẹ chăm chút, nâng niu, đón nhận.

Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm: Được
sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.
- Giải thích câu nói: “Được sống trong tình thương là hạnh phúc của mỗỉ con
người”.
- Tình thương: là tình cảm nồng nhiệt làm cho gẳn bó mật thiết và có trách
nhiệm với người, với vật.
- Hạnh phúc: là trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý
nguyện. (Từ điển tiếng Việt)
- Bàn luận: Tại sao được sống trong tình thương là hạnh phúc của mỗi con
người? Tình thương khiến cho người ta luôn hướng về nhau để chia sẻ thông
cảm, đùm bọc lẫn nhau

- Biểu hiện, ý nghĩa của tình thương:
+ Trong phạm vi gia đình: Cha mẹ yêu thương con cái, chấp nhận bao vất vả, cực
nhọc, hi sinh bản thân để nuôi dạy con cái nên người. Con cái biết nghe lời dạy bảo
của cha mẹ, biết đem lại niềm vui cho cha mẹ, đó là hiếu thảo, là tình thương và
hạnh phúc. Tình thương yêu, sự hòa thuận giữa anh em, giữa cha mẹ và con cái tạo
nên sự bền vững của hạnh phúc gia đình...
+ Trong phạm vi xã hội: Tình thương là truyền thống đạo lí “Thương người như thể
thương thân” tạo nên sự gắn bó chặt chẽ trong quan hệ cộng đồng giai cấp, dân tộc.
- Phê phán, bác bỏ: Lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu tình thương, không biết quan tâm,
chia sẻ, đồng cảm vả giúp đỡ người khác...
- Liên hệ bản thân: Rút ra bài học về phương châm sống xứng đáng là con người có
đạo đức, có nhân cách và hành động vì tình thương.

Cho đoạn thơ:
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con”
Câu 1: Tìm thành phần gọi - đáp trong những dòng thơ trên.
Câu 2: Theo em việc dùng từ phủ định trong dòng thơ “Không bao giờ nhỏ bé được” nhằm khẳng định
điều gì?
Câu 3: Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con qua những câu thơ trên là gì?
Câu 4: Bốn câu đầu bài thơ “Nói với con" của nhà thơ Y phương đã diễn tả thật mộc mạc mà sinh động,
sâu sắc tình yêu thương của cha mẹ đối với con.
Coi câu đã cho là câu mở đầu của một đoạn văn, hãy viết tiếp thành đoạn văn khoảng 10 câu theo phép
lập luận tổng hợp - phân tích – tổng hợp. Trong đoạn, sử dụng một câu có thành phần phụ chú và phép
nối liên kết câu.
Câu 5: Từ bải thơ trên và những hiểu biết xã hội, em hây trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi)
về cội nguồn của mỗi con người qua đó thấy được trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tình hình đất nước
hiện nay.

Câu 1: Tìm thành phần gọi - đáp
trong những dòng thơ trên.
Thành phần gọi - đáp:
Trong những dòng thơ trên thành
phần gọi đáp là: Con ơi

Câu 2: Theo em việc dùng từ phủ định trong dòng thơ “Không bao giờ
nhỏ bé được” nhằm khẳng định điều gì?

Việc dùng từ phủ định trong
dòng thơ “Không bao giờ nhỏ bé
được” nhằm khẳng định điều
mong ước lớn lao của ngươi cha
đối với con: Phải sống một cuộc
sống cao đẹp cho xứng đáng với
tư cách con người và với quê
hương, không được sống thấp
hèn dù ở bất cứ hoàn cảnh nào.

Câu 3: Điều lớn lao nhất mà người cha muốn
truyền cho con qua những câu thơ trên là gì?
Điều lớn lao nhất cha muốn nói vớỉ con:
- Tự hào và phát huy phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình:
mộc mạc, giản dị nhưng không nhỏ bé về tâm hồn, nhân cách.
- Hãy tự tin, vững bước trên đường đời

Câu 4: Bốn câu đầu bài thơ “Nói với con" của nhà thơ Y phương đã diễn tả thật mộc
mạc mà sinh động, sâu sắc tình yêu thương của cha mẹ đối với con.
Coi câu đã cho là câu mở đầu của một đoạn văn, hãy viết tiếp thành đoạn văn khoảng
10 câu theo phép lập luận tổng hợp - phân tích – tổng hợp. Trong đoạn, sử dụng một
câu có thành phần phụ chú và phép nối liên kết câu.
- Cách diễn đạt lạ, nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng từng câu gợi âm điệu vui tươi Hình
dung hình ảnh cụ thể: đứa con tập đi, cha mẹ hân hoan trong từng bước đi của con.
- Ý nghĩa khái quát: Từng bước đi, tiếng nói, tiếng cười, sự trưởng thành của con được cha
mẹ nâng niu, dìu đỡ. Con được lớn lên trong không khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc. Đó là
hành trang quý báu trong cuộc đời con bởi đó là yếu tố đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn và
hình thành phẩm chất của mỗi con người. Tấm lòng yêu thương, sự quan tâm của cha mẹ
có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
=> Bốn câu đầu là lời cha nói với con: cội nguồn sinh dưỡng của con chính là gia đình.

Câu 5: Từ bài thơ trên và những hiểu biết xã hội, em hây trình bày suy nghĩ
(khoảng nửa trang giấy thi) về cội nguồn của mỗi con người qua đó thấy được
trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tình hình đất nước hiện nay.
- Mỗi con người khi sinh ra, lớn lên đều có một cội nguồn rõ ràng, xác định. Cội
nguồn đó là gia đình, dòng họ, quê hương, đất nước.
“Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi.”
- Cội nguồn là không gian sinh tồn và giúp cho sự hình thành, phát triển của mỗi
một con người. Nó có tác động to lớn đến con người và giá trị, ý nqhĩa đời sống
của mỗi nqười. Vì vậy, mỗi người phải có trách nhiệm đối với nguồn cội của
mình: tưởng nhớ tổ tiên, cội nguồn gia đình, dân tộc; gắn bó, chia sẻ với gia
đình, với đất nước những lúc khó khăn, gian khổ; biết yêu thương và hi sinh cho
gia đình, đất nước, quê hương.