BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU

GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

LỊCH SỬ 6

_Gv: Trịnh Thị Thu Hương._

_ĐV: trường THCS Hương Gián._
MỤC TIÊU BÀI HỌC.

*Lập được sơ đồ về các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu giành độc lập thời kì bắc thuộc trước thế kỉ X. *Trình bày được những nét chính, giải thích được nguyên nhân của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu (Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng. *Nêu được kết quả và ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc trước thế kỉ X.
Hoạt động cá nhân.

Hoạt động cặp đôi.

Hoạt động nhóm.

Học sinh viết bài.

BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

1

2

3

4

5

Hãy điền thông tin về các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu vào sơ đồ trống.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

SƠ ĐỒ MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU TRƯỚC THẾ KỈ X

HAI BÀ TRƯNG

(Năm 40 – 43)

BÀ TRIỆU

(Năm 248)

LÝ BÍ + TRIỆU QUANG PHỤC (Năm 542 - 602)

MAI THÚC LOAN

(Năm 713 – 722)

PHÙNG HƯNG

(CuốI thế kỉ VIII)
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

_* Nguyên nhân khởi nghĩa:_

Qua 4 câu thơ trên, theo em vì sao Hai Bà Trưng khởi nghĩa?.

_“Một xin rửa sạch nước thù_

_Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng_

_Ba kẻo oan ức lòng chồng_

_Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”_

_HS xem video về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và ghi nhớ những địa danh lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa_
_“Một xin rửa sạch nước thù_

_Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng_

_Ba kẻo oan ức lòng chồng_

_Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”_
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

Dựa vào lược đồ hãy trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.

_* Nguyên nhân khởi nghĩa:_

+ Hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị là con gái Lạc tướng huyện Mê Linh, có lòng yêu nước, chí căm thù quân xâm lược sâu sắc.

_* Diễn biến của cuộc khởi nghĩa:_

+ Do chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ nhà Hán
Lược đồ: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng

Xuân Nương

Thiệu Hoa

Man Thiện

Ông Cai

Nàng Quốc

Lê Chân

Thánh Thiên

Vĩnh Huy

Đê Nương

Nguyễn Tam Chinh
Hình ảnh về cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.

Hình ảnh về cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.

Hình ảnh về cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

- Mùa xuân năm 40, Hai bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn (Hà Tây)

_* Diễn biến của cuộc khởi nghĩa:_

- Nghĩa quân làm chủ Mê Linh và Cổ Loa .

=> Bao vây thành và chiếm Luy Lâu,

=> Tô Định bỏ trốn về nước

=> Cuộc khởi nghĩa giành được thắng lợi

_* Ý nghĩa lịch sử:_

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thắng lợi có ý nghĩa như thế nào?.

+ Thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí quyết chiến, quyết thắng của dân dân tộc.

+ Tiền đề cho việc khôi phục độc lập

+ Khẳng định vai trò lớn lao của người phụ nữ Việt Nam.

=> Trưng trắc được suy tôn làm vua, đóng đô ở Mê Linh.
Dựa vào lược đồ trình bày diễn biến của cuộc kháng chiến của Hai Bà Trưng (năm 43)
Đền thờ Hai Bà Trưng ở huyện Mê Linh (Hà Nội)
Lễ hội kỉ niệm khởi nghĩa Hai Bà Trưng ở Vĩnh Phúc
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

_Câu 1: Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa ở đâu:_

A. Mê Linh. B. Hát Môn. C. Cổ Loa. D. Luy Lâu

HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT:

_Câu 2: Nghĩa quân Hai Bà Trưng toàn thắng sau khi_

A. Làm chủ tình hình B. Làm chủ Mê Linh, đánh chiếm Cổ Loa, Luy Lâu

C. Tô Định bỏ trốn D. Giết Tô Định

Câu 3. Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 – 43) đã

A. mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

B. mở ra thời kì đấu tranh giành độc lập, tự chủ của người Việt.

C. làm rung chuyển chính quyền đô hộ của nhà Ngô.

D. giành và giữ được chính quyền độc lập trong khoảng gần 10 năm.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

2. Khởi nghĩa Bà Triệu.

Theo em vì sao Bà Triệu phất cở khởi nghĩa?.

_* Nguyên nhân khởi nghĩa:_

_Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng song dữ, chém cá kình ở biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người”_

- Đầu thế kỉ III, do chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ nhà Ngô.

- Mục đích: Chống lại ách thống trị, đòi lại đất nước, bảo vệ cuộc sống người dân

_* Diễn biến:_

_Tóm tắt diến biến của cuộc khởi nghĩa_

_HS xem video về cuộc khởi nghĩa Bà Triệu và ghi nhớ những địa danh lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa_
Hình ảnh Bà Triệu Thị Trinh khởi nghĩa?

Hình ảnh Bà Triệu Thị Trinh khởi nghĩa?
_“Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng giữ, chém cá kình Biển Đông, đánh đuổi giặc nước, giành lại giang san, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người ta”_
Núi Nưa : nằm trên địa phận huyện Triệu Sơn, Nông Cống và Như Thanh. Núi có độ cao 538m, dài 17km, chiếm diện tích 55km2 . Ngọn núi cao và lớn nhất vùng đồng bằng phía Nam tỉnh Thanh: _“ Núi Nưa, tức Na Sơn ở huyện Nông Cống. Mạch núi từ phủ Thọ Xuân kéo đến chạy dài vài ba mươi dặm, đến địa phận tổng Cổ Định thì nổi vọi lên nhiều ngọn, ngọn cao nhất là núi Nưa; bên ngoài thì bốn dòng nước giao lưu, đỉnh núi có động…”_
_* Diễn biến:_

+ Năm 248, từ núi Nưa (Triệu Sơn, Thanh Hoá), khởi nghĩa bùng nổ

+ Nghĩa quân đã đánh hạ nhiều huyện lị, thành ấp, khiến toàn Giao Châu đều chấn động.

+ nhà Ngô đã cử 8000 quân sang đàn áp. Bà Triệu hi sinh tại khu vực núi Tùng (Thanh Hoá).

2. Khởi nghĩa Bà Triệu.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

+ Làm rung chuyển chế độ đô hộ

+ Thức tỉnh tinh thần dân tộc

+ Tạo đà cho cuộc khởi nghĩa Lý Bí sau này

_* Ý nghĩa: _

2. Khởi nghĩa Bà Triệu.

_ Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhưng có ý nghĩa như thế nào?_
Theo lịch sử, vào năm 248 tại đỉnh núi Am Tiên - Ngàn Nưa hùng vĩ này, bà Triệu Thị Trinh (Bà Triệu) đã chiêu mộ binh sỹ và rèn luyện nghĩa quân, phất cờ khởi nghĩa đánh đuổi giặc Ngô
Lễ hội đền thờ Bà Triệu Thị Trinh (Thiệu Sơn, Thanh Hoá)

Lễ hội đền thờ Bà Triệu Thị Trinh (Thiệu Sơn, Thanh Hoá)
Câu 1: Ai là tác giả của câu nói nổi tiếng sau đây: _“Tôi muốn cưới cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở Biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người”?_

A. Triệu Thị Trinh. B. Bùi Thị Xuân C. Nguyễn Thị Bình. D. Lê Chân.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Câu 2. Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa ở

A. Hát Môn (Phúc Thọ - Hà Nội).

B. đầm Dạ Trạch (Hưng Yên).

C. núi Nưa (Triệu Sơn – Thanh Hóa).

D. Hoan Châu (thuộc Nghệ An – Hà Tĩnh hiện nay).

HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT:
Câu 3. Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu (248) đã

A. mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

B. mở ra thời kì đấu tranh giành độc lập, tự chủ của người Việt.

C. làm rung chuyển chính quyền đô hộ của nhà Ngô.

D. giành và giữ được chính quyền độc lập trong khoảng gần 10 năm.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT:
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

3. Khởi nghĩa Lý Bí và sự thành lập nước Vạn Xuân.

_ Dựa vào sơ đồ H5 tóm tắt diến biến chính cuộc khởi nghĩa Lý Bí?_

_HS xem video về cuộc khởi nghĩa Lý Bí và ghi nhớ những địa danh lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa_
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

3. Khởi nghĩa Lý Bí và sự thành lập nước Vạn Xuân.

Đầu năm 542, khởi nghĩa bùng nổ, lật đổ chính quyền đô hộ, làm chủ Giao Châu.

Đầu năm 544, Lý Bí xưng là Lý Nam Đế, lập nước Vạn Xuân, đóng đô ở Tô Lịch (Hà Nội). Thành lập triều đình, dựng điện Vạn Thọ, chùa Khai Quốc.

Đầu năm 545, Quân Lương xâm lược Vạn Xuân. Triệu Quang Phục thay Lý Bí tiếp tục lãnh đạo kháng chiến, xây dựng căn cứ Dạ Trạch. Kháng chiến thắng lợi, Triệu Quang Phục làm vua: Triệu Việt Vương

Năm 602, nhà Tuỳ sang xâm lược, nước Vạn Xuân chấm dứt.

_Sơ đồ cuộc khởi nghĩa Lý Bí_
_Hình ảnh chùa Trấn Quốc (Hà Nội)_

_Hình ảnh chùa Trấn Quốc (Hà Nội)_
_Triệu Quang Phục chọn Dạ Trạch (Hưng Yên) để xây dựng căn cứ_

_Tái hiện lễ xuất quân của Triệu Quang Phục._
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

3. Khởi nghĩa Lý Bí và sự thành lập nước Vạn Xuân.

_ Kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lý Bí?_

+ Cuộc khởi nghĩa Lý Bí cho ta thấy được lòng yêu nước, sự quyết giành lại độc lập, tự do của đất nước ta trong lòng mỗi người dân. Đồng thời khi Lý Bí lên ngôi hoàng đế còn cho thấy rằng nước ta đã là một nước độc lập, có dân, có vua và có hạnh phúc, ấm no.

_* Kết quả:_

+ Giành được chính quyền trong thời gian ngắn (542 – 603), lên ngôi hoàng đế, lập ra nhà nước Vạn Xuân (544).

+ Năm 603, nhà Tùy đưa quân sang xâm lược, nhà nước Vạn Xuân sụp đổ.

_* Ý nghĩa:_

+ Để lại những bài học kinh nghiệm quý báu về tinh thần kháng chiến kiên trì, cách đánh du kích…
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

4. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan.

_ Vì sao Mai Thúc Loan phất cờ khởi nghĩa?_

- Đầu thế kỉ VIII, bất bình trước chính sách tô thuế nặng nề của chính quyền đô hộ nhà Đường , một thủ lĩnh tên là Mai Thúc Loan đã phát động nhân dân nổi dậy khởi nghĩa.

_* Nguyên nhân:_

_* Diễn biến chính:_

_HS xem video về cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan và ghi nhớ những sự kiện chính của cuộc khởi nghĩa_
Mai Thúc Loan phất cờ khởi nghĩa_._
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

4. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan.

_ Tóm tắt diến biến khởi nghĩa Mai Thúc Loan._

_* Diễn biến chính:_

+ Năm 713: Khởi nghĩa Mai Thúc Loan bùng nổ (Nghệ An- Hà Tĩnh)

+ Khởi nghĩa lan rộng, được cả nhân dân Cham-pa, Chân Lạp hưởng ứng

+ Quân khởi nghĩa đánh ra Bắc, đánh đuổi chính quyền đô hộ, giải phóng đất nước

+ Năm 722: Mai Thúc Loan xây thành Vạn An (quốc đô). Nhà Đường sang đàn áp, khởi nghĩa thất bại.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

4. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan.

_ Khởi nghĩa để lại ý nghĩa gì?_

+ Hơn thế nữa, nó còn cổ vũ tinh thần chiến đấu của nghĩa quân và nhân dân ta trong những cuộc khởi nghĩa ở giai đoạn tiếp theo

_* Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa_

+ Đó là cuộc khởi nghĩa đã thể hiện tinh thần quyết tâm chiến đấu của nhân dân ta trong cuộc đấu tranh giành độc lập và tự do cho dân tộc.
Câu 1. Anh hùng dân tộc nào được đề cập đến trong câu đố dân gian sau:

_“Vua nào xưng “đế” đầu tiên_

_Vạn Xuân tên nước vững an nhà nhà?”_

A. Mai Thúc Loan. B. Lý Nam Đế. C. Triệu Quang Phục. D. Phùng Hưng.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT:

Câu 15. Cuộc khởi nghĩa Lý Bí (542 – 603) đã

A. mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

B. mở ra thời kì đấu tranh giành độc lập, tự chủ của người Việt.

C. làm rung chuyển chính quyền đô hộ của nhà Ngô.

D. giành và giữ được chính quyền độc lập trong khoảng gần 60 năm.
BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X

5. Khởi nghĩa Phùng Hưng.

_* Nguyên nhân: _Do chính sách bóc lột nặng nề của nhà Đường.

+ Nghĩa quân làm chủ được đất Đường Lâm

+ Bao vây và chiếm thành Tống Bình

+ Giành được quyền tựu chủ trong 9 năm thì bị đàn áp

_ Nêu nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa._

_* Diễn biến:_

_*Ý nghĩa:_

- Khẳng định quyết tâm giành lại độc lập dân tộc, tự chủ, mong muốn dân tộc được hòa bình, tự do của người Việt

- Phản ánh nỗi bất bình của nhân dân ta trước những chính sách tàn bạo của quân xâm lược

- Mở đường cho những thắng lợi to lớn về sau.
Đền thờ Phùng Hưng tại Đường Lâm (Ba Vì, Hà Hội).
Hãy nối thông tin ở cột A với cột B sao cho phù hợp với nội dung lịch sử:

LUYỆN TẬP CỦNG CỐ

1. Năm 40

A

B

2. Năm 248

3. Năm 542

4. Năm 602

5. Năm 722

D. Lý Bí phất cờ khởi nghĩa, lật đổ chính quyền đô hộ, làm chủ Giao Châu.

C. Hai bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn (Hà Tây)

E. từ núi Nưa (Triệu Sơn, Thanh Hoá), Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa

B. Mai Thúc Loan xây thành Vạn An (quốc đô)

A. nhà Tùy sang xâm lược, nước Vạn Xuân sụp đổ.
_ _

_ _

Từ diễn biến, kết quả của các cuộc đấu tranh giành độc lập, em có nhận xét gì về tinh thần đấu tranh chống xâm lược của nhân dân ta?

- Trong thời kì Bắc thuộc, nhân dân ta đã rất anh dũng, kiên cường chống trả lại quân xâm lược. Có một ý chí lớn mạnh không chịu khuất phục, gục ngã trước sự tàn bạo, độc ác của quân đô hộ. Tất cả chứng tỏ nhân dân ta đoàn kết, đồng lòng và có tình yêu nước nồng nàn, mãnh liệt.

LUYỆN TẬP CỦNG CỐ
Câu 1. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713 – 722) đã

A. mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

B. mở ra thời kì đấu tranh giành độc lập, tự chủ của người Việt.

C. làm rung chuyển chính quyền đô hộ của nhà Ngô.

D. giành và giữ được chính quyền độc lập trong khoảng gần 10 năm.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT:

_ _

_ _

Lập bảng thống kê các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu giành độc lập trước thế kỉ X

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Tên cuộc

khởi nghĩa

Thời gian

bùng nổ

Nơi

đóng đô

Ý nghĩa
Hai Bà Trưng
Bà Triệu
Lí Bí
Mai Thúc Loan
Phùng Hưng
Năm 40 – 43

Năm 248

Năm 542 – 602

Năm 713 – 722

Cuối tk VIII

Mê Linh

Căn cứ ở

núi Nưa

Tô Lịch

(Hà Nội)

Thành Vạn An

(Nghệ An)

Phủ Tống Bình

(Hà Nội)

Chứng tỏ tinh thần bất khuất của người Việt. Tạo tiền đề cho việc khôi phục độc lập, tự chủ sau này.

Làm rung chuyển chính quyền đô hộ. còn góp phần thức tỉnh ý thức dân tộc

Lòng yêu nước, sự quyết giành lại độc lập, tự do của đất nước ta. Nước Vạn Xuân ra đời còn cho thấy rằng nước ta đã là một nước độc lập, có vua ngang với Trung Hoa

Là cuộc khởi nghĩa lớn nhất, đánh dấu mốc quan trọng trên con đường đấu tranh để giải phóng dân tộc

Khẳng định quyết tân giành lại đọc lập, tự chủ của người Việt, mở đường cho những thắng lợi to lớn về sau