Bài 20: Vương quốc Champa từ thế kỷ II đến thế kỷ X
Khởi động
Em biết gì về bức tranh này qua dòng thông tin đính kèm ở tranh ? Nó có liên hệ gì với bài học của em không ?
1. Sự ra đời và quá trình phát triển của vương quốc Champa
Xây dựng trục thời gian theo các mốc thời gian của sơ đồ 20.2.
Lắp ghép các mảnh sau vào trục thời gian đó:
+ Mảnh 1: sông Thu Bồn thuộc tỉnh Quảng Nam. Dọc con sông này tồn tại các di tích Champa ở các thời kỳ khác nhau: thánh địa Mỹ Sơn (thế kỷ IV), di tích Đồng Dương (thế kỷ IX), di tích Trà Kiệu (thế kỷ IV)
+ Mảnh 2: sách cổ Trung Hoa cũng ghi lại sự kiện năm 192 nhân dân Tượng Lâm khởi nghĩa chống lại nhà Hán và giành độc lập
+ Mảnh 3: tên gọi Lâm Ấp xuất hiện trong sử sách Trung Quốc vào thế kỷ III (Tấn thư, quyển III, tờ 12a) chỉ vùng đất phía xa nhất của quận Nhật Nam.
So sánh sơ đồ của em với sơ đồ dưới đây:
Kinh đô Sinhapura
Vị trí thành Virapura
- Vương quốc Champa ra đời sau cuộc khởi nghĩa của nhân dân Tượng Lâm vào khoảng năm 192 – 193.
- Champa trải qua 3 vương triều với 3 tên nước là Lâm Ấp, Hoàn Vương và Champa. Lãnh thổ Champa trải dài từ nam dãy Hoành Sơn (Hà Tĩnh) đến bắc sông Dinh (Bình Thuận)
1. Sự ra đời và quá trình phát triển của vương quốc Champa
II. Kinh tế và tổ chức xã hội
Học sinh làm bài tập sau :
Kể tên các hoạt động kinh tế chính của Champa. Theo em, hoạt động kinh tế nào quan trọng nhất đối với họ, tại sao ?
- Ghi chép trong đoạn tư liệu dưới đây cho em biết điều gì về hoạt động buôn bán trên biển của người Champa xưa ?
“Sau đó đến biển Sanf [Champa]. Vương quốc của Maharac [Mihrac hoặc Mihrace, tức Maharaja], vua các đảo nằm ở đó. Nhà vua thì quyền lực, quân đội xem ra cũng hùng mạnh, từ hai năm trước không ai có thể tiếp cận được các đảo của nhà vua ngay với những tàu thuyền nhanh nhất. Vị vua này sở hữu tất cả gia vị và hương liệu. Không một ai hoàn toàn có được đặc quyền đó. Tại vương quốc này, những hàng hóa được tiêu thụ và đem ra trao đổi giao thương gồm có: long não, lô hội, đinh hương, đàn hương, nhục đậu khấu (cocus nucifera), thì là (tiểu hồi hương), caculla (?), kübabe (?) và nhiều loại khác mà chúng ta không thể kể hết được” (trích đoạn trong el-Mesûdi (çev. D. Ahsen Batur), Murûc Ez-Zeheb (Altın Bozkılar), İstanbul: Selenge Yayınları, 2011) viết khoảng năm 943 (Lư Vĩ An lược dịch trong bài “Sử liệu Ả Rập và Ba Tư ghi chép về Việt Nam (thế kỉ X - XIV)”. TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ; CHUYÊN SAN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN, TẬP 2, SỐ 4, 2018)
Xã hội Champa bao gồm các giai tầng nào, hãy kể tên.
II. Kinh tế và tổ chức xã hội
- Hoạt động kinh tế chủ yếu là nông nghiệp; ngoài ra người Chăm còn khai thác khoáng sản và đi biển
- Xã hội Champa cổ có 4 tầng lớp: quý tộc và tăng lữ, quân đội và nhạc công, thợ thủ công, thường dân
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
- Kể tên một số thành tựu văn hoá tiêu biểu của Champa. Các thành tựu nào còn tồn tại đến ngày nay ?
- Quan sát hình 20.6 và sử dụng thông tin của tư liệu 20.7, nêu nhận xét về các công trình tiêu biểu của người Chăm xưa
- Cư dân tiếp thu chữ Phạn để sáng tạo ra chữ viết riêng.
- Hai tôn giáo là Bà-la-môn giáo và Phật giáo
- Ca múa nhạc phát triển; nhiều công trình kiến trúc được bảo tồn đến ngày nay
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
Hãy sưu tầm tư liệu và viết một đoạn giới thiệu về một di tích văn hoá Chăm ở nước ta. Theo em, cần phải làm gì để bảo tồn và phát huy giá trị của di tích?