BÁM SÁT 33: ÔN TẬP HƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU VĂN BẢN THƠ

I. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ ĐỌC HIỂU THƠ
Một số thể thơ: tự do, bảy chữ, tám chữ, năm chữ, lục bát...
Phương thức biểu đạt:
- phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
- Các phương thức biểu đạt: biểu cảm + tự sự + miêu tả
3. Một số biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, điệp từ, điệp ngữ, câu hỏi tu từ...
BÁM SÁT 33: ÔN TẬPHƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU

MỘT SỐ NGỮ LIỆU:
1. Ngữ liệu 1. Đọc văn bản sau:
Ngồi cùng trang giấy nhỏ
Tôi đi học mỗi ngày
Tôi học cây xương rồng
Trời xanh cùng nắng, bão
Tôi học trong nụ hồng
Màu hoa chừng rỏ máu
Tôi học lời ngọn gió
Chẳng bao giờ vu vơ
Tôi học lời của biển
Đừng hạn hẹp bến bờ
Tôi học lời con trẻ
Về thế giới sạch trong
Tôi học lời già cả
Về cuộc sống vô cùng
Tôi học lời chim chóc
Đang nói về bình minh
Và trong bia mộ đá
Lời răn dạy đời mình
Trích Ngụ ngôn của mỗi ngày, Đỗ Trung Quân
Thực hiện các yêu cầu sau.
Câu 1. Xác định thể thơ.
Câu 2. Nêu biện pháp tu từ chính trong bài thơ.
Câu 3. Tác giả học được điều gì từ hình ảnh cây xương rồng và nụ hồng?
Câu 4. Thông điệp tác giả gửi qua bài thơ?
Lưu ý: Câu 1 phần làm văn (2 điểm)
Từ ngữ liệu Đọc hiểu, anh chị viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về quan niệm học của nhà thơ.
BÁM SÁT 33: ÔN TẬPHƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU

2. Ngữ liệu 2. Đọc văn bản
“Nắm nhau tôi chôn góc phù sa sông Mã
Trăm thác nghìn ghềnh cuộn xoáy vào tơ
Làng cong xuống dáng tre già trước tuổi
Tiếng gọi đò khuya sạt cả đôi bờ.
Con hến, con trai một đời nằm lệch
Lấm láp đất bùn đứng thẳng cũng nghiêng
Mẹ gạt mồ hôi để ngoài câu hát
Giấc mơ tôi ngọt hơi thở láng giềng.
Hạt thóc củ khoai đặt đâu cũng thấp
Cả những khi rổ rá đội lên đầu
Chiếc liềm nhỏ không còn nơi cắt chấu
Gặt hái xong rồi rơm, rạ bó nhau.”

(Nguyễn Minh Khiêm, Một góc phù sa, NXB Hội Nhà văn 2007, tr 18&19)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.
Câu 2. Chỉ ra các từ ngữ/hình ảnh nói về quê hương bình dị, gần gũi trong kí ức của nhà thơ.
Câu 3. Hai câu thơ Mẹ gạt mồ hôi để ngoài câu hát/Giấc mơ tôi ngọt hơi thở láng giềng gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?
Câu 4. Bài học cuộc sống có ý nghĩa nhất với anh/chị khi đọc đoạn thơ trên là gì?
BÁM SÁT 33: ÔN TẬPHƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU

. ĐÁP ÁN NGỮ LIỆU 1:
Câu 1. Thể thơ 5 chữ
Câu 2. Biện pháp tu từ chính: Lặp cú pháp (có thể trả lời điệp ngữ “tôi học”)

Câu 3: Tác giả học được những bài học quý từ thiên nhiên: cây xương rồng cho bài học về nghị lực sống trong môi trường rộng lớn (trời xanh) và khắc nghiệt(nắng bão); nụ hồng cho bài học về những gì đẹp đẽ (màu hoa) có khi phải trả giá bằng cả nỗi đau( rỏ máu).
Thông điệp: (chọn một trong 2 cách trả lời sau)
- Mỗi ngày, cuộc sống quanh ta đều mang đến cho ta những bài học quý báu như những câu chuyện ngụ ngôn vậy.
- Học là quá trình chúng ta trau dồi thường xuyên, mỗi ngày. Hãy mở lòng mình với cuộc sống và con người quanh ta để thấy yêu hơn cuộc sống này và nhận những bài học ý nghĩa mà cuộc sống dạy ta
BÁM SÁT 33: ÔN TẬPHƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU

. ĐÁP ÁN NGỮ LIỆU 2:
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
Câu 2. Các từ ngữ/hình ảnh: phù sa sông Mã, con hến, con trai, hạt thóc, củ khoai, rơm, rạ
Câu 3. Hình ảnh người mẹ tần tảo, lạc quan yêu đời.
Kí ức về tuổi thơ gắn bó với quê hương, xóm giềng và người mẹ yêu quý.
Kí ức đẹp đẽ đó sẽ theo mãi cuộc sống con người.
Câu 4. Có thể đưa ra những bài học khác nhau nhưng cần lí giải vấn đề phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật (Một số bài học: Trân trọng những người thân yêu xung quanh mình; Gần gũi, gắn bó với quê hương, coi đó là nguồn cội quan trọng đối với bản thân mình…)
BÁM SÁT 33: ÔN TẬPHƯỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU

. MỘT SỐ GỢI Ý CHO CÂU 1 PHẦN LÀM VĂN Ở NGỮ LIỆU 1
•Là quan niệm đúng đắn về việc học.
•Học không chỉ ở trên trường lớp, trong sách vở mà còn là hành trình mỗi người tự trải nghiệm và khám phá từ cuộc sống. Thiên nhiên, con người quanh ta luôn là người thầy vĩ đại dạy cho ta những bài học vô giá. Bởi học không phải chỉ là tiếp thu tri thức mà còn là quá trình làm giàu cho tâm hồn bằng lòng yêu thương rộng lớn như biển cả, bằng nghị lực ý chí vượt chông gai, bằng sự biết ơn,…Tất cả điều đó chỉ có cuộc sống mới dạy ta đầy đủ và ý nghĩa nhất. Cuộc sống là trường đại học của mỗi người.
•Học là quá trình chúng ta trau dồi thường xuyên, mỗi ngày. Hãy mở lòng mình với cuộc sống và con người quanh ta để thấy yêu hơn cuộc sống này và nhận những bài học ý nghĩa mà cuộc sống dạy ta.
Lưu ý: cần có dẫn chứng:
CHÚC CÁC EM THÀNH CÔNG - TRẦN THỊ NGUYÊN THOA