Toán:

Bài 11: Ôn tập và bổ sung về giải toán tỉ lệ nghịch

( Tiết 1)
Trò chơi:

“ Chanh chua, cua kẹp”

Khởi động
Em hiểu thế nào là hai đại lượng tỉ lệ thuận?

Hai đại lượng tỉ lệ thuận:

+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia cũng gấp lên bấy nhiêu lần.

+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia cũng giảm đi bấy nhiêu lần.
Có mấy cách giải bài toán tỉ lệ thuận?

Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ thuận:

*Cách 1: Rút về đơn vị. *Cách 2: Tìm tỉ số.
*_ _Bạn Giang mua 2 chiếc bút mực hết 70 000 đồng. Hỏi bạn mua 4 chiếc bút mực như thế hết bao nhiêu tiền?

Đáp án:

140 000 đồng. Thứ ba ngày 27 tháng 9 năm 2022 Toán:
Bài 11: Ôn tập và bổ sung về giải toán tỉ lệ nghịch

( Tiết 1)

Mục tiêu

Em biết:

- Nhận biết hai đại lượng tỉ lệ nghịch.

- Giải bài toán tỉ lệ nghịch bằng hai cách.
HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ
NÀM 1. Chơi trò chơi “Điền số thích hợp vào chỗ chấm”.
Thẻ 1:

3 bạn : 12 quyển vở

6 bạn : …. quyển vở?

Thẻ 2:

10 hộp : 30 cái kẹo

5 hộp : …. cái kẹo?

Thẻ 3:

4 túi : 20 kg gạo

8 túi : …. kg gạo?

Thẻ 4:

20 bạn : 60 bông hoa

10 bạn : …. bông hoa?

24

40

15

30
2. Đọc kĩ và nghe thầy/cô giáo hướng dẫn:

Ví dụ: Có 100 người được chia đều thành các nhóm. Bảng dưới đây cho biết số nhóm có được khi chia 100 người thành các nhóm, mỗi nhóm có 5 người, 10 người, 20 người:
Số người mỗi nhóm

5 người

10 người

20 người
Số nhóm
20 nhóm

10 nhóm

5 nhóm

_Nhận xét :_

Tổng số người không đổi (là 100 người), được chia đều thành các nhóm.

- Khi số người mỗi nhóm gấp lên (giảm đi) 2 lần, 4 lần, … thì số nhóm chia được lại giảm đi (gấp lên) 2 lần, 4 lần, …

- Khi số người mỗi nhóm gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì số nhóm chia được lại giảm đi (gấp lên) bấy nhiêu lần.

- Ta nói: Số nhóm chia được tỉ lệ nghịch với số người mỗi nhóm (hay số nhóm chia được và số người mỗi nhóm là hai đại lượng tỉ lệ nghịch với nhau).
3. Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp :

a) Có 3000kg gạo được chia đều cho các bao. Xét quan hệ giữa số bao gạo và số kg gạo trong mỗi bao.
Số gạo trong mỗi bao

25kg

50kg

75kg

100kg
Số bao gạo

........

60 bao

..........

..........
_Nhận xét:_

Tổng khối lượng gạo không đổi (là 3000kg), được chia đều vào các bao.

*Số ki lô gam gạo trong mỗi bao gấp lên (giảm đi) 2 lần, 3 lần, 4 lần… thì số bao gạo giảm đi (gấp lên) 2 lần, 3 lần, 4 lần… *Số ki lô gam gạo trong mỗi bao gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì số bao gạo giảm đi (gấp lên)....................... lần. *Ta nói: Số ki-lô-gam gạo trong mỗi bao và số bao gạo là hai đại lượng tỉ lệ ................. với nhau.
120 bao

40 bao

30 bao

bấy nhiêu

nghịch
b) Để hoàn thành kế hoạch, một xưởng đồ gỗ phải làm việc trong 30 ngày, mỗi ngày đóng được 12 cái bàn. Nếu số bàn đóng trong mỗi ngày thay đổi thì số ngày làm việc để hoàn thành kế hoạch cũng sẽ thay đổi. Xét quan hệ giữa số bàn đóng trong một ngày với số ngày làm việc để hoàn thành kế hoạch.
Số bàn đóng trong một ngày (cái)

6

12

24

36
Số ngày làm xong công việc (ngày)

...

30

...

...
_Nhận xét:_

Kế hoạch cố định (lượng công việc không đổi). Tổng số bàn phải đóng là 360 cái.

* Số bàn đóng được mỗi ngày gấp lên bao nhiêu lần thì số ngày làm xong công việc giảm đi ................................... * Số bàn đóng được mỗi ngày giảm đi bao nhiêu lần thì số ngày làm xong công việc .................bấy nhiêu lần. *Ta nói : Số bàn đóng được mỗi ngày và số ngày làm xong công việc và là hai đại lượng tỉ lệ ............... với nhau.
60

15

10

bấy nhiêu lần.

gấp lên

nghịch
c) Bác Hoàng dự kiến làm một mảnh vườn trồng rau hình chữ nhật có diện tích 1800m2. Hãy xét quan hệ giữa chiều dài và chiều rộng của mảnh vườn đó.
Chiều rộng

10m

20m

30m

40m
Chiều dài

...

90m

...

...
_Nhận xét :_

Diện tích của mảnh vườn hình chữ nhật cố định (bằng 1800m2).

* Nếu chiều rộng của mảnh vườn gấp lên bao nhiêu lần thì chiều dài của mảnh vườn ................................................ * Nếu chiều rộng của mảnh vườn giảm đi bao nhiêu lần thì chiều dài của mảnh vườn ................................................. * Ta nói: Chiều rộng và chiều dài của mảnh vườn (có diện tích không đổi) là hai đại lượng tỉ lệ .................._ _với nhau.
180m

60m

45m

giảm đi bấy nhiêu lần.

gấp lên bấy nhiêu lần.

nghịch
4. Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :

Bài toán: Để đào xong một con mương trong 3 ngày cần có 12 người. Hỏi muốn đào xong con mương đó trong 9 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).

Tóm tắt:

3 ngày : 12 người

9 ngày : ... người ?
Tóm tắt

3 ngày : 12 người

9 ngày : ... người ?

Bài giải

Cách 1 (Rút về đơn vị):

Muốn đào xong mương trong 1 ngày thì cần số người là:

12 × 3 = 36 (người) (*)

Muốn đào xong mương trong 9 ngày thì cần số người là:

36 : 9 = 4 (người)

Đáp số: 4 người.

(*): Bước rút về đơn vị.

Bài giải

Cách 2 (Tìm tỉ số):

9 ngày gấp 3 ngày số lần là:

9 : 3 = 3 (lần) (*)

Muốn đào xong mương trong 9 ngày thì cần số người là:

12 : 3 = 4 (người)

Đáp số: 4 người.

(*): Bước tìm tỉ số.
4. Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :

Bài toán: Để đào xong một con mương trong 3 ngày cần có 12 người. Hỏi muốn đào xong con mương đó trong 9 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
5. Viết tiếp vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau:

Bài toán: Muốn đắp xong một nền nhà trong 4 ngày thì cần 7 người. Hỏi nếu muốn đắp xong nền nhà đó trong 2 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).

Tóm tắt

4 ngày : 7 người

2 ngày : ... người ?
Tóm tắt

4 ngày : 7 người

2 ngày : ... người ?

Bài giải

Cách 1 (Rút về đơn vị):

Muốn đắp xong nền nhà trong 1 ngày thì cần số người là:

7 × 4 = 28 (người) (*)

Muốn đắp xong nền nhà trong 2 ngày thì cần số người là:

28 : 2 = 14 (người)

Đáp số: 14 người.

(*): Bước rút về đơn vị.

Bài giải

Cách 2 (Tìm tỉ số):

4 ngày gấp 2 ngày số lần là:

4 : 2 = 2 (lần) (*)

Muốn đắp xong nền nhà trong 2 ngày thì cần số người là:

7 × 2 = 14 (người)

Đáp số: 14 người.
(*): Bước tìm tỉ số.

5. Viết tiếp vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau:

Bài toán: Muốn đắp xong một nền nhà trong 4 ngày thì cần 7 người. Hỏi nếu muốn đắp xong nền nhà đó trong 2 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Em hiểu thế nào là hai đại lượng tỉ lệ nghịch?
Hai đại lượng tỉ lệ nghịch:

+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại giảm đi bấy nhiêu lần.

+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại gấp lên bấy nhiêu lần.
Có mấy cách giải bài toán tỉ lệ nghịch?
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ nghịch:

*Cách 1: Rút về đơn vị. *Cách 2: Tìm tỉ số.
Dặn dò
Về nhà học sinh ôn và chuẩn bị phần HĐTH - Bài 11: Ôn tập và bổ sung về giải toán tỷ lệ nghịch( Tiết 2).
_CHÀO CÁC EM VÀ HẸN GẶP LẠI_

_ TRONG CÁC TIẾT HỌC SAU_