Toán 5
Hướng dẫn học trang 30
Bài 11. ÔN TẬP VÀ BỔ SUNG VỀ GIẢI BÀI TOÁN TỈ LỆ THUẬN
Câu 2: Đọc kĩ và nghe thầy/cô giáo hướng dẫn:
Ví dụ : Một người đi bộ trung bình mỗi giờ được 4km. Bảng dưới đây cho biết quãng đường người đó đi được trong 1 giờ, 2 giờ, 3 giờ, ...
Nhận xét :
Quãng đường đi được trong 1 giờ là như nhau (đều là 4km).
- Khi thời gian đi gấp lên 2 lần, 3 lần, … thì quãng đường đi được cũng gấp lên 2 lần, 3 lần, …
- Khi thời gian đi giảm 2 lần, 3 lần, … thì quãng đường đi được cũng giảm đi 2 lần, 3 lần, …
- Khi thời gian đi gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì quãng đường đi được cũng gấp lên (giảm đi) bấy nhiêu lần.
Ta nói : Quãng đường đi được tỉ lệ thuận với thời gian đi (hay quãng đường đi được và thời gian đi là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau).
4km
8km
12km
16km
Câu 3
Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp :
a) Quan hệ giữa số can nước và lượng nước chứa trong các can :
Nhận xét :
Lượng nước chứa trong mỗi can như nhau (đều là 3l).
- Số can gấp lên bao nhiêu lần thì lượng nước chứa trong các can gấp lên ………
- Số can giảm đi bao nhiêu lần thì lượng nước chứa trong các can ……… bấy nhiêu lần.
Ta nói : Số can và lượng nước trong các can là hai đại lượng tỉ lệ ……… với nhau.
bấy nhiêu lần.
giảm đi
thuận
6l
9l
12l
15l
18l
21l
24 l
b) Quan hệ giữa số bao gạo và số ki-lô-gam gạo trong các bao :
Nhận xét :
Số ki-lô-gam gạo ở mỗi bao là như nhau (đều là 5kg).
- Số bao gạo gấp lên bao nhiêu lần thì số ki-lô-gam gạo trong các bao gấp lên ……… lần.
- Số bao gạo giảm đi bao nhiêu lần thì số ki-lô-gam gạo trong các bao ………
Ta nói : Số bao gạo và số ..................................................... là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau.
10
20
30
40
50
bấy nhiêu
giảm đi bấy nhiêu lần.
ki-lô-gam gạo trong các bao
c) Quan hệ giữa số viên gạch và khối lượng các viên gạch :
Nhận xét:
Khối lượng mỗi viên gạch là như nhau (2kg).
- Số viên gạch….. ….… bao nhiêu lần thì khối lượng các viên gạch gấp lên ………
- Số viên gạch giảm đi bao nhiêu lần thì khối lượng các viên gạch ……… … bấy nhiêu lần.
Ta nói : Số viên gạch ……… ………với khối lượng các viên gạch.
Phương pháp giải:
- Muốn gấp một số lên nhiều lần, ta lấy số đó nhân với số lần.
- Muốn giảm một số đi nhiều lần ta chia số đó cho số lần.
gấp lên
bấy nhiêu lần.
giảm đi
tỉ lệ thuận
Câu 4: Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :
Bài toán : Một người đi xe đạp trong 2 giờ được 30km. Hỏi trong 4 giờ người đó đi được quãng đường dài bao nhiêu ki-lô-mét ? (Biết rằng quãng đường đi được trong mỗi giờ là như nhau).
Tóm tắt         
2 giờ : 30km
    4 giờ : … km ?
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Trong 1 giờ người đó đi được là:
30 : 2 = 15 (km) (*)
Trong 4 giờ người đó đi được là:
15 × 4 = 60 (km)
Đáp số: 60 km.
(*): Bước rút về đơn vị.
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
Ta có 4 giờ gấp 2 giờ số lần là:
4 : 2 = 2 (lần) (*)
Trong 4 giờ người đó đi được là:
30 × 2 = 60 (km)
Đáp số: 60 km.
(*): Bước tìm tỉ số.
Câu 5: Viết vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau :
Bài toán : Bạn Hạnh mua 3 quyển vở cùng loại hết 24 000 đồng. Hỏi nếu bạn Hạnh mua 9 quyển vở như thế thì hết bao nhiêu tiền ?
Tóm tắt :         3 quyển vở : 24 000 đồng
                        9 quyển vở : ……… đồng?
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Mua 1 quyển vở hết số tiền là:
24 000 : 3 = 8000 (đồng) (*)
Mua 9 quyển vở như thế hết số tiền là:
8000 × 9 = 72 000 (đồng)
Đáp số: 72 000 đồng..
(*): Bước rút về đơn vị.
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
9 quyển vở gấp 3 quyển vở số lần là:
9 : 3 = 3 (lần) (*)
Mua 9 quyển vở như thế hết số tiền là:
24 000 × 3 = 72 000 (đồng)
Đáp số: 72 000 đồng.
(*): Bước tìm tỉ số.
Em hiểu thế nào là hai đại lượng tỉ lệ thuận?
Hai đại lượng tỉ lệ thuận:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia được cũng gấp lên bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia được cũng giảm đi bấy nhiêu lần.
Có mấy cách giải bài toán tỉ lệ thuận?
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ thuận:
Cách 1: Rút về đơn vị.
Cách 2: Tìm tỉ số.
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Một đội thủy lợi trong 2 ngày đào được 46m mương. Hỏi trong 10 ngày đội thủy lợi đó đào được bao nhiêu mét mương? (Biết rằng số mét mương đào được mỗi ngày như nhau).
Tóm tắt:
2 ngày : 46m mương.
10 ngày : ... m mương?
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Trong 1 ngày đội đó đào được số mét mương là:
46 : 2 = 23 (m) (*)
Trong 10 ngày đội đó đào được số mét mương là:
23 x 10 = 230 (m)
Đáp số: 230m mương.
(*): Bước rút về đơn vị.
Cách 2 (Tìm tỉ số):
10 ngày gấp 2 ngày số lần là:
10 : 2 = 5 (lần) (*)
Trong 10 ngày đội đó đào được số mét mương là:
46 x 5 = 230 (m)
Đáp số: 230m mương.
(*): Bước tìm tỉ số.
 Bài giải
4000 người gấp 1000 người số lần là:
   4000 : 1000 = 4 (lần)
Một năm sau số dân của xã đó tăng thêm số người là:
   17 x 4 = 68 (người)
Đáp số: 68 người.
Bài 2: Hiện nay số dân của một xã là 4000 người. Trung bình cứ 1000 người thì sau một năm tăng thêm 17 người. Hãy tính xem một năm sau, số dân của xã đó tăng thêm bao nhiêu người?
Tóm tắt:
1000 người tăng: 17 người
4000 người tăng: .... người?
Bài 3: Lan mua 5 cái bút như nhau hết 75 000 đồng. Hỏi Lan mua 7 cái bút như thế hết bao nhiêu tiền?
Tóm tắt
5 cái bút: 75 000 đồng
7 cái bút: .... đồng?

Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Lan mua 1 cái bút hết số tiền là:
   75000 : 5 = 15 000 (đồng)
Lan mua 7 cái bút như thế hết số tiền là:
   15000 x 7 = 105 000 (đồng)
Đáp số: 105 000 đồng.
Bài 3: Lan mua 5 cái bút như nhau hết 75 000 đồng. Hỏi Lan mua 7 cái bút như thế hết bao nhiêu tiền?
Tóm tắt
5 cái bút: 75 000 đồng
7 cái bút: .... đồng?

 
Hai đại lượng tỉ lệ thuận:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia được cũng gấp lên bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia được cũng giảm đi bấy nhiêu lần.
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ thuận:
Cách 1: Rút về đơn vị.
Cách 2: Tìm tỉ số.
GHI NHỚ
HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG
Thực hiện tốt Hoạt động ứng dụng
(HDH trang 29).
Chẳng hạn: Mỗi tuần nhà em ăn hết 4kg gạo.
- Ta có bảng kết quả như sau:
→ Số kg gạo dùng để nấu cơm tỉ lệ thuận với số tuần.
LUYỆN TẬP THÊM
Giải các bài toán sau bằng 2 cách:
1. Bạn Bảo Yến lớp tôi mua 3 cái bút chì như nhau hết 24 000 đồng. Hỏi Yến mua 6 cái bút chì như thế hết bao nhiêu tiền?
2. Cô Thoa trường tôi mua 2 cái áo như nhau hết 960 000 đồng. Hỏi cô mua 4 cái áo như thế hết bao nhiêu tiền?
3. Hai thùng sữa Milo có tất cả 96 hộp. Hỏi 8 thùng sữa Milo như thế có bao nhiêu hộp?
Dặn dò
TIẾT HỌC KẾT THÚC TẠI ĐÂY !
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯNG
CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯNG
CÁCH RỬA TAY BẰNG XÀ PHÒNG ĐÚNG CÁCH PHÒNG, CHỐNG COVID-19