Toán 5

Hướng dẫn học trang 26

* Bạn Minh mua 2 chiếc bút
chì hết 12 000 đồng. Hỏi bạn
mua 4 chiếc bút chì như thế
hết bao nhiêu tiền?

Đáp án:
24 000 đồng.

*3 chuồng có 12 con thỏ.
Hỏi 9 chuồng như thế có
bao nhiêu con thỏ?

Đáp án:
36 con thỏ.

* 2 can có 10l dầu. Hỏi 4

can như thế có bao
nhiêu lít dầu?

Đáp án:
20 lít dầu.

* Bạn An mua 2 quyển vở
cùng loại hết 16 000 đồng.
Hỏi An mua 4 quyển vở như
thế hết bao nhiêu tiền?

Đáp án:
32 000 đồng.

CÔ CẢM ƠN CÁC EM!
CÁC EM
GIỎI LẮM!

TOÁN

Bài 10. ÔN TẬP VÀ BỔ SUNG VỀ
GIẢI BÀI TOÁN TỈ LỆ THUẬN (Tiết
1+ 2)
Hướng dẫn học trang 26

MỤC TIÊU
- Nhận biết hai đại lượng tỉ lệ thuận.
- Giải bài toán tỉ lệ thuận bằng hai cách.

Câu 2: Đọc kĩ và nghe thầy/cô giáo hướng dẫn:
Ví dụ: Một người đi bộ trung bình mỗi giờ được 4km. Bảng dưới đây
cho biết quãng đường người đó đi được trong 1 giờ, 2 giờ, 3 giờ, ...

4km

8km

12km

16km

Nhận xét :
Quãng đường đi được trong 1 giờ là như nhau (đều là 4km).
- Khi thời gian đi gấp lên 2 lần, 3 lần, … thì quãng đường đi được
cũng gấp lên 2 lần, 3 lần, …
- Khi thời gian đi giảm 2 lần, 3 lần, … thì quãng đường đi được
cũng giảm đi 2 lần, 3 lần, …
- Khi thời gian đi gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì quãng đường đi
được cũng gấp lên (giảm đi) bấy nhiêu lần.
Ta nói : Quãng đường đi được tỉ lệ thuận với thời gian đi (hay quãng
đường đi được và thời gian đi là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau).

Câu 3
Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp :
a) Quan hệ giữa số can nước và lượng nước chứa trong các can :

6l

9l

12l

15l

18l

21l 24 l

Nhận xét :
Lượng nước chứa trong mỗi can như nhau (đều là 3l).
- Số can gấp lên bao nhiêu lần thì lượng nước chứa trong các can
gấp lên ………
bấy nhiêu lần.
- Số can giảm đi bao nhiêu lần thì lượng nước chứa trong các can
giảm
đi bấy nhiêu lần.
………
Ta nói : Số can và lượng nước trong các can là hai đại lượng tỉ lệ
thuận với nhau.
………

b) Quan hệ giữa số bao gạo và số ki-lô-gam gạo trong các bao :

10

20

30

40

50

Nhận xét :
Số ki-lô-gam gạo ở mỗi bao là như nhau (đều là 5kg).
- Số bao gạo gấp lên bao nhiêu lần thì số ki-lô-gam gạo trong các
bấy nhiêu lần.
bao gấp lên ………
- Số bao gạo giảm đi bao nhiêu lần thì số ki-lô-gam gạo trong các
giảm đi bấy nhiêu lần.
bao ………
Ta nói : Số bao gạo và số .....................................................
ki-lô-gam gạo trong các bao là hai
đại lượng tỉ lệ thuận với nhau.

c) Quan hệ giữa số viên gạch và khối lượng các viên
gạch :

Nhận xét:
Khối lượng mỗi viên gạch là như nhau (2kg).
- Số viên gạch…..
gấp ….…
lên bao nhiêu lần thì khối lượng các viên gạch
gấpbấy
lên ………
nhiêu lần.
- Số viên gạch giảm đi bao nhiêu lần thì khối lượng các viên gạch
giảm đi… bấy nhiêu lần.
………
tỉ lệ thuận
Ta nói : Số viên gạch ………
………với khối lượng các viên gạch.
Phương pháp giải:
- Muốn gấp một số lên nhiều lần, ta lấy số đó nhân với số lần.
- Muốn giảm một số đi nhiều lần ta chia số đó cho số lần.

Câu 4: Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :
Bài toán: Một người đi xe đạp trong 2 giờ được 30km. Hỏi trong 4
giờ người đó đi được quãng đường dài bao nhiêu ki-lô-mét? (Biết
rằng quãng đường đi được trong mỗi giờ là như nhau).

Tóm tắt         
2 giờ : 30km
    4 giờ : … km?
Bài giải
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Cách 2 (Tìm tỉ số):
Trong 1 giờ người đó đi được là:
Ta có 4 giờ gấp 2 giờ số lần là:
30 : 2 = 15 (km) (*)
4 : 2 = 2 (lần) (*)
Trong 4 giờ người đó đi được là: Trong 4 giờ người đó đi được là:
15 × 4 = 60 (km)
30 × 2 = 60 (km)
Đáp số: 60 km.
Đáp số: 60 km.
(*): Bước rút về đơn vị.
(*): Bước tìm tỉ số.

Câu 5: Viết vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau :
Bài toán: Bạn Hạnh mua 3 quyển vở cùng loại hết 24 000 đồng. Hỏi
nếu bạn Hạnh mua 9 quyển vở như thế thì hết bao nhiêu tiền?
Tóm tắt :         3 quyển vở : 24 000 đồng
                        9 quyển vở : ……… đồng?
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Mua 1 quyển vở hết số tiền
là:
24 000 : 3 = 8000 (đồng) (*)
Mua 9 quyển vở như thế hết
số tiền là:
8000 × 9 = 72 000 (đồng)
Đáp số: 72 000 đồng..
(*): Bước rút về đơn vị.

Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
9 quyển vở gấp 3 quyển vở số lần là:
9 : 3 = 3 (lần) (*)
Mua 9 quyển vở như thế hết số tiền
là:
24 000 × 3 = 72 000 (đồng)
Đáp số: 72 000 đồng.
(*): Bước tìm tỉ số.

Em hiểu thế
nào là hai đại
lượng tỉ lệ
thuận?

Hai đại lượng tỉ lệ thuận:

+ Khi đại lượng này gấp lên bao
nhiêu lần thì đại lượng kia cũng
được gấp lên bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao
nhiêu lần thì đại lượng kia cũng
được giảm đi bấy nhiêu lần.

Có mấy cách
giải bài toán
tỉ lệ thuận?

Có 2
toán tỉ
 Cách
vị.
 Cách

cách giải bài
lệ thuận:
1: Rút về đơn
2: Tìm tỉ số.

1. Một đội thủy lợi trong 2 ngày
đào được 46m mương. Hỏi trong
10 ngày đội thủy lợi đó đào được
bao nhiêu mét mương? (Biết rằng
số mét mương đào được mỗi ngày
như nhau).
Tóm tắt:
2 ngày : 46m mương.
10 ngày : ... m mương?

 Cách 1 (Rút về đơn vị):

Trong 1 ngày đội đó đào được số mét mương là:
46 : 2 = 23 (m) (*)
Trong 10 ngày đội đó đào được số mét mương là:
23 x 10 = 230 (m)
Đáp số: 230m mương.
(*): Bước rút về đơn vị.

 Cách 2 (Tìm tỉ số):

10 ngày gấp 2 ngày số lần là:
10 : 2 = 5 (lần) (*)
Trong 10 ngày đội đó đào được số mét mương là:
46 x 5 = 230 (m)
Đáp số: 230m mương.
(*): Bước tìm tỉ số.

Bài 2: Hiện nay số dân của một xã là 4000 người.
Trung bình cứ 1000 người thì sau một năm tăng
thêm 17 người. Hãy tính xem một năm sau, số dân
của xã đó tăng thêm bao nhiêu người?
Tóm tắt:
1000 người tăng: 17 người
4000 người tăng: .... người?
 Bài giải
4000 người gấp 1000 người số lần là:
   4000 : 1000 = 4 (lần)
Một năm sau số dân của xã đó tăng thêm số
người là:
   17 x 4 = 68 (người)
Đáp số: 68 người.

Bài 3: Lan mua 5 cái bút như nhau hết
75 000 đồng. Hỏi Lan mua 7 cái bút như
thế hết bao nhiêu tiền?

Tóm tắt
5 cái bút: 75 000 đồng
7 cái bút:
.... đồng?
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Lan mua 1 cái bút hết số tiền là:
   75000 : 5 = 15 000 (đồng)
Lan mua 7 cái bút như thế hết số tiền là:
   15000 x 7 = 105 000 (đồng)
Đáp số: 105 000 đồng.

Bài 3: Lan mua 5 cái bút như nhau hết 75 000
đồng. Hỏi Lan mua 7 cái bút như thế hết bao
nhiêu tiền?
Tóm tắt
5 cái bút: 75 000 đồng
7 cái bút:
.... đồng?

Cách 2 (Tìm tỉ số):

Bài giải

7 cái bút gấp 5 cái bút số lần là:
7 : 5 = (lần) (Bước tìm tỉ số)
Lan mua 7 cái bút như thế hết số tiền là:
   75 000 x = 105 000 (đồng)
Đáp số: 105 000 đồng.

GHI NHỚ

 Hai đại lượng tỉ lệ thuận:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì
đại lượng kia cũng được gấp lên bấy nhiêu
lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì
đại lượng kia cũng được giảm đi bấy nhiêu
lần.
 Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ thuận:
 Cách 1: Rút về đơn vị.
 Cách 2: Tìm tỉ số.

Thực hiện tốt Hoạt
động ứng dụng
(HDH trang 29).

Chẳng hạn: Mỗi tuần nhà em ăn hết 4kg
gạo.
- Ta có bảng kết quả như sau:
Số tuần

1

2

3

4

5

6

7

Số gạo để
nấu cơm
(kg)

4

8

12

16

20

24

28

Số kg gạo dùng để nấu cơm tỉ lệ
thuận với số tuần.
→

LUYỆN
TẬP THÊM

Giải các bài toán sau bằng 2 cách:
1. Bạn Bảo Yến lớp tôi mua 3 cái bút chì
như nhau hết 24 000 đồng. Hỏi Yến mua
6 cái bút chì như thế hết bao nhiêu tiền?
2. Cô Thoa trường tôi mua 2 cái áo như
nhau hết 960 000 đồng. Hỏi cô mua 4 cái
áo như thế hết bao nhiêu tiền?
3. Hai thùng sữa Milo có tất cả 96 hộp.
Hỏi 8 thùng sữa Milo như thế có bao
nhiêu hộp?