Trường THCS Trần Cao Vân
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT HỌC KÌ II
Ngữ văn 8
Giáo viên : Đoàn Loan
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
Câu trần thuật
Câu phủ định
- Có chứa những từ nghi vấn, hoặc có từ hay . - Khi viết kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
Chức năng chính dùng để hỏi.
-Có những từ cầu khiến, ngữ điệu cầu khiến . - Khi viết kết thúc bằng dấu chấm than, hoặc dấu chấm.
- Có chứa những từ ngữ cảm thán. - Khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm than .
Dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo .
Bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói .
Không có đặc điểm hình thức của các câu nghi vấn, cảm thán, cầu khiến. – Kết thúc thường bằng dấu chấm, có khi bằng dấu chấm lửng, chấm than .
Thường dùng để kể, thông báo, nhận đinh,miêu tả...
- Thông báo, xác nhận không sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó. -Phản bác một ý kiến, một nhận định.
Có chứa những từ phủ định .
Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi (1). ... .
Tôi biết vậy, nên tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận (3).
Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất (2) .
Câu trần thuật ghép.
(1).
(2).
(3).
Câu trần thuật.
Câu trần thuật ghép.
- Cái bản tính tốt của người ta có thể bị những gì che lấp mất ?
- Những gì có thể che lấp mất bản tính tốt của người ta ?
- Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất không ?
- Những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ có thể che lấp mất cái bản tính tốt của người ta không ?
1. Xác định kiểu câu
2. Đặt câu nghi vấn .
Tôi bật cười bảo lão (1) :
Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại (5) ?
Cụ cứ để tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay (4) !
Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ (3) !
- Sao cụ lo xa quá thế (2) ?
Ăn mãi hết đi đến lúc chết lấy gì mà lo liệu (7)?
- Không, ông giáo ạ (6) !
: Biểu lộ sự ngạc nhiên
: Dùng để giải thích cho đề nghị nêu ở câu (4)
Không dùng để hỏi
(1)
(6)
(3)
(4)
(2)
(5)
(7)
Dùng để hỏi
Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định .
Một số kiểu hành động nói
Cách thực hiện hành động nói
Trình bày (báo tin, kể, tả, dự đoán..).
Điều khiến (cầu khiến, thách thức, đe doạ..)
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
Hỏi
Gián tiếp
Trực tiếp
Hành động nói
Tôi bật cười bảo lão :
Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ?
Cụ cứ để tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay !
Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ !
- Sao cụ lo xa quá thế ?
Ăn mãi hết đi đến lúc chết lấy gì mà lo liệu ?
- Không,ông giáo ạ !
Kể
Bộc lộ cảm xúc
Nhận định
Đề nghị
Giải thích
Phủ định bác bỏ
Hỏi
Trình bày
Bộc lộ cảm xúc
Trình bày
Điều khiển
Trình bày
Trình bày
Hỏi
(1)
(7)
(6)
(5)
(4)
(3)
(2)
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu cầu khiến
Câu nghi vấn
Câu nghi vấn
Câu nghi vấn
Tôi bật cười bảo lão (1) :
Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại (5) ?
Cụ cứ để tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay (4)!
Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ (3)!
- Sao cụ lo xa quá thế (2)?
Ăn mãi hết đi đến lúc chết lấy gì mà lo liệu (7)?
- Không,ông giáo ạ (6)!
Trực tiếp
Trực tiếp
Trực tiếp
Gián tiếp
Trực tiếp
Trực tiếp
Gián tiếp
(2).Xác định hành động nói được thực hiện và cách thực hiện hành động nói
1.Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong câu.
Sứ giả vào, đứa trẻ bảo : “ Ông về tâu với vua sắm cho ta một con ngựa sắt , một cái roi sắt và một tấm áo giáp sắt, ta sẽ phá tan lũ giặc này”. Sứ giả vừa kinh ngạc, vừa mừng rỡ, vội vàng về tâu vua.
Thoạt tiên là kinh ngạc ,
sau đó là mừng rỡ,
cuối cùng về tâu vua
Tâm trạng
Hành động
2. Tác dụng của trật tự từ
a. Các lang ai cũng muốn ngôi báu về mình, nên cố làm vừa Nhưng ý vua cha như thế nào không ai đoán được.
b. Con người của Bác, đời sống của Bác giản dị như thế nào, mọi người chúng ta đều biết : bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối.
(Bánh chưng, bánh giầy)
(Phạm Văn Đồng , Đức tính giản dị của Bác Hồ)
( Thánh Gióng)
ý vua cha.
3. Tác dụng của trật tự từ
a. Nhớ một buổi trưa nào, nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc đồng quê
b. Nhớ một buổi trưa nào, nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên khúc nhạc đồng quê man mác
(2) .Sứ giả vừa kinh ngạc, vừa mừng rỡ, vội vàng về tâu vua.
(1) Các lang ai cũng muốn ngôi báu về mình, nên cố làm vừa ý vua cha Nhưng ý vua cha như thế nào không ai đoán được.
(4) Con người của Bác, đời sống của Bác giản dị như thế nào, mọi người chúng ta đều biết : bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối.
(3) Nhớ một buổi trưa nào, nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc đồng quê
Nối cột (a) và (B) sao cho phù hợp
(1) & C
(2) & A
(3) & D
(4) & B