Tuần 8: Tiết 36,37,38: ÔN TẬP
CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
2
NỘI DUNG ÔN TẬP

1/. Chuyện người con gái Nam Xương
(Nguyễn Dữ)
2/. Hoàng Lê nhất thống chí (hồi 14)
3/. Truyện Kiều
( Nguyễn Du )
a/. Chị em Thúy Kiều
c/. Kiều ở lầu Ngưng Bích
4/. Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
(Nguyễn Đình Chiểu)
(Ngô gia văn phái)


Ng.
Dữ
1
3
4
a.Nội dung:
Đoạn thơ thể hiện một cách sâu sắc và đạt
đến độ tinh tế bức tranh tâm trạng nhiều vẻ
của nàng Kiều. Đặc biệt nhấn mạnh nỗi buồn
lưu lạc thật sâu sắc.
b. Nghệ thuật:
Tả cảnh ngụ tình, lấy thiên cảnh để biểu hiện
tâm cảnh: lấy thiên nhiên lầu Ngưng Bích để
thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn đau, nhớ
thương day dứt, lo sợ hãi hùng của nàng Kiều
5
a. Nội dung:
Xây dựng hình tượng:
người anh hùng Lục Vân Tiên vị nghĩa
quên thân
nàng Kiều Nguyệt Nga đoan trang phẩm
hạnh
b. Nghệ thuật:
- Kể chuyện bằng thơ lục bát
Ngôn ngữ tự nhiên, đơn giản bản chất
Nam bộ
Thể loại: Truyện truyền kì (là loại văn xuôi tự sự ,có nguồn gốc từ văn học Trung Quốc, thịnh hành từ đời Đường. Các nhà văn nước ta sau này đã tiếp nhận thể loại văn học này để viết những tác phẩm phản ánh cuộc sống và con người của đất nước mình.)
+ “Truyền kì mạn lục” là đỉnh cao của thể loại này, từng được xem là một áng “Thiên cổ kì bút”- áng văn hay của ngàn đời.
- Ra đời thế kỉ XVI
- Chuyện Người con gái Nam Xương là chuyện thứ 16 trong tuyển tập truyện truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ gồm 20 truyện viết bằng chữ Hán
- Vu nuong l� hi?n thõn c?a ngu?i ph? n? Vi?t Nam du?i ch? d? phong ki?n nam quy?n th?i nỏt.
-Truong Sinh l� hi?n thõn c?a ch? d? phong ki?n nam quy?n v?i nh?ng b?t cụng ,vụ lớ
Bất
Tri
Tam
Bách
Dưi
Niên
Hậu
Thiên
Hạ
Hà
Nhân
Khấp
Tố
Như
Hãy trình bày vài nét chính về cuộc đời của Nguyễn Du?
15

Quê hương Nguyễn Du
Nguyễn Du (1765- 1820)
-T�n ch? : T? Nhu, Hi?u Thanh Hi�n
- Qu�: L�ng Ti�n Di?n, Huy?n Nghi Xu�n, T?nh H� T?nh.
-Sinh tru?ng trong gia dình qu� t?c, nhi?u d?i l�m quan du?i tri?u L� - Tr?nh v� cĩ truy?n th?ng van h?c.

Sống vào cuối TK XVIII và nữa đầu TK XIX có nhiều biến động & khủng hoảng sâu sắc
16
Sự nghiệp văn chương
*Thơ chữ Hán: 243 bài
- Thanh Hiên Thi Tập
- Bắc hành tạp lục.
- Nam trung tạp ngâm
 Truyện Kiều (Đoạn trường Tân Thanh, 3254 câu thơ lục bát)
 Kiệt tác của Nguyễn Du
→ Nguyễn Du là: thiên tài văn học, nhà thơ nhân đạo, đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới tiêu biểu của văn học Việt nam giai đoạn nửa cuối thế kỷ XVIII - nửa đầu thế kỷ XIX
Nguồn gốc: Nguyễn Du mượn cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc).
→ Truyện Kiều (Đoạn trường Tân Thanh, 3254 câu thơ lục bát)
→ Sáng tạo của Nguyễn Du: Cảm hứng, cách nhận thức, lí giải, thể loại, ngôn ngữ...
TRUYỆN KIỀU
* Gía trị nội dung: Truyện Kiều
- Giá trị hiện thực
- Gía trị nhân đạo
Gía trị Nghệ thuật
- Thể loại truyện thơ lục bát kết hợp nhuần nhuyễn cả chất tự sự và chất trữ tình, ngôn ngữ bình dân và ngôn ngữ văn học bác học.
- Tiếng Việt trong Truyện Kiều là ngôn ngữ trong sáng, trau chuốt, giàu sức biểu cảm.
- Xây dựng nhân vật sống động
Bức tượng thể hiện hình tượng Nguyễn Đình Chiểu đặt trong Văn Miếu Trấn Biên
(Đồng Nai)
- Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888),là nhà thơ lớn, nhà giáo danh tiếng, người thầy thuốc hết mình cứu nhân độ thế.
- Là người có nghị lực sống và cống hiến hết mình cho đời.
- Lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm.“Trọn đời một tấm lòng son (“Truyện Lục Vân Tiên” )
- Nhiều tác phẩm có giá trị.
*Tác phẩm:
- Truyện Lục Vân Tiên sáng tác đầu những năm 50 thế kỉ XIX,
- Gồm 2082 câu thơ, được lưu truyền rộng rãi.
- Thể lọai: truyện thơ Nôm.

II. Luyện tập:
BT 1. Nhận xét về vẻ đẹp và số phận của Người phụ
nữ qua các văn bản đã học: ("Chuyện người con gái Nam
Xương" và các đoạn trích "Truyện Kiều").
Vẻ đẹp của người phụ nữ: Họ có vẻ đẹp toàn diện từ nhan sắc, tâm hồn, phẩm chất.
+ Về nhan sắc, tài năng ( TVân,TKiều, VNương)
+ Về tâm hồn, phẩm chất: đảm đang tháo vát, hiếu thảo, thủy chung son sắt, giàu đức hi sinh và vị tha, khát vọng hạnh phúc, tình yêu chân chính ( TK và VN)
- Số phận của người phụ nữ: bị kịch, đau khổ, oan khuất (số phận của Vũ Nương), bi kịch điển hình của người phụ nữ (nhân vật Thúy Kiều hội đủ đau khổ của người phụ nữ trong xã hội xưa mà hai bi kịch lớn nhất là bi kịch tình yêu tan vỡ và bi kịch nhân phẩm bị chà đạp).
BT2: Cảm nhận về bộ mặt của giai cấp thống trị PK qua các TPVHTĐVN lớp 9 đã học.

- Sống xa hoa, đục khoét nhân dân,
làm nhân dân điêu đứng khổ sở.(Chuyện…)
Hèn nhát, đầu hàng, bán nước, chạy theo
giặc một cách nhục nhã( Hoàng Lê…chí)
Giả dối, bất nhân, vì tiền mà tán tận lương
tâm ( Truyện Kiều)
BT3: Cảm nhận về:Hình tượng Nguyễn Huệ:

Yêu nước nồng nàn, quyết tâm đánh đuổi giặc ngoại xâm cứu nước, cứu dân;
- Tài trí, dũng mãnh, quyết đoán,
- Trí tuệ sáng suốt, nhìn xa trông rộng
- Tài dụng binh như thần: hành binh thần tốc, chỉ huy quân sĩ trực tiếp chiến đấu và chiến thắng, đại phá quân Thanh mùa xuân Kỉ Dậu.
-> Đó là người anh hùng thể hiên sức mạnh của dân tộc, nhân vật lịch sử kiệt xuất được khắc họa trung thực trong một tác phẩm văn học trung đại.
BT4: Nhân vật LVT (LVT cứu KNN)
-Lí tưởng đạo đức cao đẹp; Q/ niệm phò đời giúp nước, giúp dân, "kiến nghĩa bất vi–phi anh hùng”.
-Trọng nghĩa khinh tài
-Trừng trị kẻ ác cứu người hoạn nạn, cứu dân lầm than.
-> Nhân vật LVT thể hiện quan niệm lí tưởng và mơ ước hành đạo cứu đời của NĐC.
B5: Nghệ thuật đặc sắc trong các đoạn trích“Truyện Kiều” của Nguyễn Du mà em đã học, ví dụ minh chứng?
+ Bút pháp ước lệ: Lấy hình ảnh đẹp trong thiên nhiên như mây, tuyết, trăng, hoa... làm qui ước để tả vẻ đẹp của con người.
Mai cốt cách tuyết tinh thần
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Làn thu thủy nét xuân sơn
+ Tả cảnh ngụ tình: Mượn việc tả thiên nhiên để miêu tả tình cảm con người, cảnh thiên nhiên chỉ là phương tiện còn tâm trạng con người là mục đích miêu tả.
“Buồn trông cửa bể chiều hôm
…….
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”
Miêu tả tâm trạng của Kiều:
-Cánh buồm xa xa
nhớ về quê hương và gia đình.
-Hoa trôi man mác
nỗi buồn về số kiếp trôi nổi.
-Nội cỏ, chân mây
cuộc sống tẻ nhạt, vô vị.
-Ầm ầm tiếng sóng
một nỗi khủng khiếp, hãi hùng
Mỗi cảnh vật khêu gợi ở Kiều một nét buồn khác nhau.
Điệp ngữ, từ láy:
Tạo nên nhiều tầng ý nghĩa và nâng mức cảm xúc.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành
Sắc dành đòi một tài đành họa hai
NHÌN TRANH ĐỌC THƠ DIỄN CẢM
Nêu nội dung câu thơ vừa đọc

a) Nội dung: Bức tranh cảnh ngày xuân tươi đẹp.
b) Nghệ thuật: Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu sức gợi.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Cung thương làu bậc ngũ âm
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương
Pha nghề
thi
họa
đủ
mùi
ca
ngâm

Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn.
Làn thu thủy nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
Êm đềm trướng rủ màn che
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
Đố nhanh
1. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
“Nữa đêm qua huyện …
Bâng khuâng nhớ cụ, thương thân nàng Kiều”

2. “Từ khi áo vài cờ đào
Giúp dân dựng nước xiết bao công trình”
Câu thơ trên nói về nhân vật nào?

3. Chồng của Hoạn Thư tên là gì?

4. Họ và tên nhân vật nữ chính trong văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương” là gì?
5. Một lối văn ghi chép sự vật, sự việc được gọi là gì?
Nghi Xuân
Quang Trung
Thúc Sinh
Vũ Thị Thiết
Tùy bút
1/ Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn trích Kiều ở
lầu Ngưng Bích?
A/Tả cảnh thiên nhiên hùng vĩ.
B/Tả tình của Thuý Kiều.
C/Tả cảnh ngụ tình.
D/Tả tình ngụ cảnh.


2/Tâm trạng của Kiều ở Lầu Ngưng Bích?
A/Bình thản chấp nhận cuộc sống hiện tại.
B/Tâm trạng nhớ thương buồn tủi.
C/Vui vẻ vì ở đây rất vui.
D/Cả ba ý trên.



Chọn đáp án đúng
o
o
3.Hình ảnh vua Quang Trung Nguyễn Huệ
hiện lên qua ngòi bút của những bậc quan
lại “tuyệt đối trung thành” của nhà Lê là:

A. một tên giặc cỏ không hơn, không kém.

B. độc ác, giả nhân giả nghĩa.

C. sáng suốt, nhạy bén, tài giỏi, lẫm liệt.

D. thư sinh, hào hoa phong nhã.
Câu 4. Hai câu thơ:
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh, tác giả miêu tả ai?

A. Thúy Vân.

B. Thúy Kiều.

C. Vũ Nương.

D. Kiều Nguyệt Nga.
Câu 5. Truyện Kiều còn có tên gọi nào khác ?

A. Đoạn trường tân thanh

B. Kim Vân Kiều truyện

C. Truyện Vương Thúy Kiều

D. Truyện nhà Vương ông
6. Tại sao tác giả lại miêu tả Thúy Vân trước, Thúy Kiều sau qua đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”?
A. Vì Thúy Vân là nhân vật phụ trong tác phẩm.
B. Vì Thúy Vân làm đòn bẩy để tác giả miêu tả Thúy Kiều.
C. Vì Thúy Kiều là nhân vật chính trong tác phẩm.
D.Vì muốn khắc họa Kiều nổi bật hơn.
Câu 7. Với đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (trích Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu), Lục Vân Tiên hiện lên là một con người:

A. tài năng, lãng mạn, yêu đời.

B. tài năng, chính trực, hào hiệp.

C. tài năng, khoan dung, độ lượng.

D. tài năng, khoan dung, dũng cảm.
??? Nỗi oan của Vũ Nương là gì?Nguyên nhân nỗi oan của Vũ Nương?

* Bị chồng nghi ngờ thất tiết (không chung thủy)
* Do chồng hồ đồ, đa nghi
- Do lời nói ngây thơ của con trẻ
- Do cuộc chiến tranh phi nghĩa của XHPK
??? Tại sao những người thuộc họ Ngô Thì phò trợ nhà Lê nhưng viết chân thật, sinh động về Nguyễn Huệ (vua Quang Trung)?
Họ là những con người tôn trọng sự thật lịch sử đáng kính.
Họ là những người có lòng tự hào và tự tôn dân tộc, quê hương.
47
trò chơi ô chữ
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
1.Nhân vật có vẻ đẹp mây thua ,tuyết nhường trong Truyện Kiều?
2.Lục Vân Tiên được so sánh với vị tướng này khi đánh bọn cướp Phong Lai?
3. Khi ở lầu Ngưng Bích Kiều đã nhớ ai trước?
4. Trương Sinh có tính này nên đã nghi oan cho Vũ Nương?
5.Cảm hứng của Nguyễn Du trong 2 đoạn trích Chị em Thúy Kiều và Kiều ở lầu Ngưng Bích?
6.Tên tướng nhà Thanh bị Nguyễn Huệ đánh bại về nước?
7
7
7.Nghệ thuật đặc sắc trong 3 đoạn trích Truyện Kiều?
1
48
ÔN TẬP TRUYỆN TRUNG ĐẠI
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
- Nắm lại chính xác tên các tác giả, thể loại từng văn bản, thời gian ra đời của tác phẩm, giá trị nội dung, nghệ thuật từng văn bản
- Tóm tắt truyện.
- Học thuộc lòng các đoạn trích thơ Trung đại Việt Nam.
- Tập viết các đoạn văn cảm nhận về đoạn trích, hoặc nhân vật qua các tác phẩm văn học Trung đại vừa ôn tập.