Giáo viên: Trương Thị Tịnh
Điện thoại: 0975 869 839
ÔN TẬP VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM (2 tiết)
BỐ CỤC BÀI HỌC
TIẾT 1.
I. ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG CỦA VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
a, Nội dung yêu nước
b, Nội dung nhân đạo
TIẾT 2
II. ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT CỦA VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
a, Tư duy nghệ thuật
b, quan điểm thẩm mĩ
c, bút pháp nghệ thuật
d, thể loại.
III. LUYỆN TẬP
4 giai đoạn phát triển của văn học trung đại:

X
Đến hết
XIV
XV
Đến hết
XVII
XVIII
Đến nửa đầu
XIX
Nửa cuối XIX
I. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚN VỀ NỘI DUNG
a. Nội dung yêu nước (Cảm hứng yêu nước)
b. Nội dung nhân đạo (Cảm hứng nhân đạo)


a.Nội dung yêu nước:

I. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚN VỀ NỘI DUNG


* Biểu hiện mới:
+ Ý thức về vai trò của hiền tài đối với đất nước( vd: Chiếu cầu hiền - Ngô Thì Nhậm).
+ Tư tưởng canh tân đất nước( vd: Xin lập khoa luật - Nguyễn Trường Tộ).
+ Âm hưởng bi tráng gắn liền với h/c ls (vd: “Văn tế NSCG” Thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu).
+ Tìm hướng đi cho cuộc đời bê tắc( Bài ca ngắn đi trên bãi cát..)
Phân tích những biểu hiện của nội dung yêu nước qua các tác phẩm cụ thể:
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
Câu cá mùa thu
Chạy giặc
Chiếu cầu hiền
Lũng cam thự gi?c. S? S? bi?t on ca ng?i nh?ng ngu?i dó hi sinh vỡ t? qu?c.
C?nh thu ? d?ng b?ng B?c b?? tỡnh yờu d?i v?i thiờn nhiờn, d?t nu?c v� tõm s? v? th?i th? c?a tỏc gi?.
N?i dau d?n, xút xa tru?c c?nh nu?c m?t nh� tan
Vua cầu hiền tài để cùng vua xây dựng đất nước.
b. Nội dung nhân đạo:

* Văn học từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa vì các tác phẩm mang nội dung nhân đạo xuất hiện nhiều, liên tiếp.
A.NỘI DUNG
I.Nội dung yêu nước:
I. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚN VỀ NỘI DUNG
b. Nội dung nhân đạo:
I. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚN VỀ NỘI DUNG
Biểu hiện mới
- Khẳng định quyền sống con người, nhất là con người trần thế, ý thức cá nhân đậm nét hơn (quyền sống cá nhân, hạnh phúc cá nhân, tài năng cá nhân….)
- Văn học giai đoạn này đã xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa
Phân tích những biểu hiện của nội dung nhân đạo qua các tác phẩm cụ thể:
Tự tình
Thương vợ
Bài ca ngất ngưởng
Khóc Dương Khuê
Lẽ ghét thương
Con người ý thức về bi kịch duyên phận, về khát vọng hạnh phúc mang dấu ấn cá nhân.
Cảm thông, trân trọng những vất vả, hy sinh của người vợ.
Con người ý thức về tài năng cá nhân, bản lĩnh cá nhân, sở thích cá nhân tự do phóng túng vượt ra ngoai khuôn khổ
Tình bạn cá nhân rất đời thường, rất thắm thiết giữa hai người bạn.
Tình cảm yêu ghét phân minh, mãnh liệt xuất phát từ tấm lòng thương dân sâu sắc
B. NGHỆ THUẬT CỦA VĂN HỌC TRUNG ĐẠI




a. Tư duy nghệ thuật
b. Quan điểm thẩm mĩ
c. Bút pháp nghệ thuật
d. Thể loại.
1. Tư duy nghệ thuật
2. Quan niệm thẩm mĩ
3. Bút pháp
4. Thể loại
Thường nghĩ theo kiểu mẫu nghệ thuật có sẵn đã thành công thức
- Hướng về những cái đẹp trong quá khứ, thiên về cái cao cả, tao nhã, ưa sử dụng những điển cố, điển tích, những thi liệu Hán học.
Thiên về ước lệ, tượng trưng.
( Vd Bãi cát là hình ảnh tượng trưng cho con đường danh lợi, nhọc nhằn, gian khổ. Những người tất tả đi trên bãi cát là những người ham công danh, sẵn sàng vì công danh mà chạy ngược, xuôi,…)
Các thể loại có kết cấu định hình và tinh ổn định cao: Chiếu, tấu ,hịch…
-Thơ thất ngôn, ngũ ngôn, tứ tuyêt
III. LUYỆN TẬP
Câu 1: Hệ thống tác phẩm
Lê Hữu Trác
Nguyễn Khuyến
Hồ Xuân Hương
Trần Tế Xương
Nguyễn Công Trứ
Cao Bá Quát
Nguyễn Đình Chiểu
Ngô Thì Nhậm
Chu Mạnh Trinh
Nguyễn Trường Tộ
Vào phủ chúa Trịnh
Câu cá mùa thu
Khóc Dương Khuê
Tự Tình ( Bài II)
Thương Vợ
Vịnh khoa thi Hương
Bài ca ngất ngưởng
Bài ca ngắn đi trên bãi cát
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
Chiếu cầu hiền
Bài ca phong cảnh Hương
sơn
Xin lập khoa luật
Kí
Thơ TNBC
Thơ STLB
Thơ TNBC
Thơ TNBC
Hát nói
Thể hành
Văn tế
Chiếu
Hát nói
Điều trần
Câu 2: Vấn đề cơ bản nhất của nội dung nhân đạo trong văn học từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX là gì?( Hãy chọn đáp án đúng)
A. Đề cao truyền thống đạo lí.
B. Khẳng định quyền sống con người.
C. Khẳng định con người cá nhân.

Câu 3: Nêu nội dung và nghệ thuật của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu?
Nội dung:
+ D? cao d?o d?c, nhõn nghia ( L?c Võn Tiờn)
+ Lũng yờu nu?c, thuong dõn. ( van t? nghia C?n Giu?c, ch?y gi?c..)
Ngh? thu?t
+ Tr? tỡnh, ...
+ .....


Câu 3: Xem hình đọc thơ
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
(“Thu điếu” – Nguyễn Khuyến)
Bãi cát lại bãi cát dài
Đi một bước như lùi một bước
( Bài ca ngắn đi trên bãi cát – Cao Bá Quát)
…Ngõ trúc quanh co khách vắng teo
( Thu điếu – Nguyễn Khuyến)
Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
( Thương vợ - Trần Tế Xương)
Củng cố- dặn dò
Hệ thống kiến thức văn học trung đại: lập bảng tổng kết về tác giả, tác phẩm( theo mẫu SGK)
Chuẩn bị bài mới Ngữ Cảnh
25