TI?NG VI?T
ễN T?P V? D?U C�U

I. CÔNG DỤNG :
1. Ví dụ 1.
Đặt các dấu chấm, dấu hỏi, chấm than vào chỗ thích hợp có dấu ngoặc đơn?
Giải thích vì sao em lại đặt như vậy?
Ôi thôi, chú mày ơi ( ) Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.
b) Con có nhận ra con không ( )
c) Cá ơi, giúp tôi với ( ) Thương tôi với ( )
d) Giời chớm hè ( ) Cây cối um tùm ( ) Cả làng thơm ( )
I. CÔNG DỤNG :
A. DẤU CHẤM, DẤU CHẤM HỎI, DẤU CHẤM THAN
Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.
b) Con có nhận ra con không?
c) Cá ơi, giúp tôi với! Thương tôi với!
d) Giời chớm hè. Cây cối um tùm. Cả làng thơm.
- a, c: Dấu chấm than đặt cuối câu cảm thán và câu cầu khiến.
- b: Dấu chấm hỏi đặt cuối câu nghi vấn.
- d: Dấu chấm đặt cuối câu trần thuật.
I. CÔNG DỤNG:
1. Ví dụ 2.
Cách dùng các dấu chấm, dấu chấm hỏi và dấu chấm than trong những câu sau có gì đặc biệt ?
Tôi phải bảo:
Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.
[…] Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:
- […] Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.
b) AFP đưa tin theo cách ỡm ờ: "Họ là 80 người sức lực khá tốt nhưng hơi gầy”(!?)
I. CÔNG DỤNG:
1. Ví dụ 2.
Tôi phải bảo:
- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.
[…] Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:
- […] Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.
b) AFP đưa tin theo cách ỡm ờ: "Họ là 80 người sức lực khá tốt nhưng hơi gầy”(!?)
a.(Câu 2 và 4 là câu cầu khiến nhưng cuối các câu ấy dùng dấu chấm.
Dấu (!), (?) đặt trong ngoặc đơn để thể hiện thái độ nghi ngờ hoặc châm biếm đối với nội dung của từ ngữ đứng trước hoặc với nội dung cả câu-> Sự đặc biệt.
a) Cách dùng các dấu câu của tác giả trong đoạn văn (a) để biểu thị thái độ tức giận
Qua các ví dụ trên, em rút ra nhận xét gì về cách dùng các dấu câu (.), (?), (!)
 
Ghi nh? : SGK / tr. 150
II. Chữa một số lỗi thường gặp

a,
-"Đệ nhất kì quan Phong Nha“ …… dễ dàng bằng hai con đường.
- "Đệ nhất kì quan Phong Nha“ …… dễ dàng bằng hai con đường.
b)
Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm. Lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.
Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm, lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.
1. So sánh cánh dùng dấu câu trong từng cặp câu dưới đây:
a,
-"Đệ nhất kì quan Phong Nha“ …… dễ dàng bằng hai con đường.
- "Đệ nhất kì quan Phong Nha“ …… dễ dàng bằng hai con đường.
b)
Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm. Lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.
Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm, lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.
Việc dùng dấu chấm để tách thành hai câu là không hợp lí, làm cho phần vị ngữ thứ hai bị tách khỏi chủ ngữ, nhất là khi hai vị ngữ được nối với nhau bằng quan hệ từ vừa ...vừa. Do vậy, việc dùng dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy ở đây là hợp lí.
Ta thấy:
ở đoạn a(1): dùng dấu chấm, để ngăn cách 2 câu là hợp lí. Vì mỗi câu diễn đạt một ý riêng.
a) Tôi chẳng thấy ở tôi một năng khiếu gì? Và không hiểu vì sao tôi không thể thân với Mèo như trước kia nữa? Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên.
b) Tôi chẳng thấy ở tôi một năng khiếu gì. Và không hiểu vì sao tôi không thể thân với Mèo như trước kia nữa. Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên!
2. Cách dùng dấu chấm hỏi và dấu chấm than trong các câu dưới đây vì sao không đúng ? Hãy chữa lại các dấu câu ấy cho đúng.
Dấu chấm hỏi đặt ở cuố câu 1,2 sai vì đây không phải là các câu hỏi.
«Chỉ cần một lỗi nhỏ là tôi gắt um lên! " là câu trần thuật nên đặt dấu chấm than là sai.
1. Ví dụ 1.
I. CÔNG DỤNG :
B. DẤU PHẨY
Từ 3 VD trên em thấy dấu phẩy có những công dụng gì?
BÀI TẬP NHANH
Cách dùng dấu phẩy trong câu sau có tác dụng gì?
“Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc”.
Nhờ 2 dấu phẩy, Thép Mới đã ngắt câu thành những khúc đoạn cân đối, diễn tả nhịp quay đều đặn, chậm rãi và nhẫn nại của chiếc cối xay.
Lưu ý: Ngoài tác dụng cú pháp như trên, dấu phẩy còn có tác dụng tu từ, tạo nhịp điệu cho câu, nhấn mạnh nội dung.
BÀI TẬP NHANH
Đặt dấu phẩy thích hợp vào những câu văn sau:
Các vườn nhãn vườn vải đang trổ hoa.
Đầu tiên từ trong vườn mùi hoa hồng hoa huệ sực nức,
Các vườn nhãn, vườn vải đang trổ hoa.
Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ sực nức.
Bạn đã đến thăm động Phong Nha chưa?

Chưa? Thế còn bạn đã đến chưa?

Mình đến rồi. Nếu tới đó, bạn mới hiểu vì sao mọi người lại thích đến thăm động như vậy?
Bài tập 1: Đoạn đối thoại dưới đây có dấu chấm hỏi nào dùng chưa đúng không? Vì sao?
Đúng
Đúng
Sai
Sai
C. Luyện tập
Bài tập 2: Đặt dấu chấm vào những chỗ thích hợp trong đoạn văn sau đây:
Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương mùa xuân đã điểm các chùm hoa gạo đỏ mọng lên những cành cây gạo chót vót giữa trời và trải màu lúa non sáng dịu lên khắp mặt đất mới cách ít ngày còn trần trụi đen xám trên những bãi đất phù sa mịn hồng mơn mởn, các vòm cây quanh năm xanh um đã dần dần chuyển màu lốm đốm, như được rắc thêm một lớp bụi phấn hung vàng: các vuờn nhãn, vườn vải đang trổ hoa […] Mùa xuân đã đến những buổi chiều hửng ấm, từng đàn chim én từ dãy núi biếc đằng xa bay tới, lượn vòng trên những bến đò, đuổi nhau xập xè bên những mái nhà toả khói những ngày mưa phùn, người ta thấy trên mẫy bãi soi dài nổi lên đây đó ở giữa sông, những con giang, con sếu cao gần bằng người, không biết từ đâu về, theo nhau lững thững bước thấp thoáng trong bụi mưa trắng xoá có những buổi, cả một quãng sông phía chân núi bỗng rợp đi vì hàng nghìn đôi cánh của những đàn sâm cầm tới tấp sà xuống, chẳng khác nào từng đám mây bỗng rụng xuống, tan biến trong các đầm bãi rập rạp lau sậy.
C. Luyện tập
Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương. Mùa xuân đã điểm các chùm hoa gạo đỏ mọng lên những cành cây gạo chót vót giữa trời và trải màu lúa non sáng dịu lên khắp mặt đất mới cách ít ngày còn trần trụi đen xám. Trên những bãi đất phù sa mịn hồng mơn mởn, các vòm cây quanh năm xanh um đã dần dần chuyển màu lốm đốm, như được rắc thêm một lớp bụi phấn hung vàng: các vuờn nhãn, vườn vải đang trổ hoa […] Mùa xuân đã đến. Những buổi chiều hửng ấm, từng đàn chim én từ dãy núi biếc đằng xa bay tới, lượn vòng trên những bến đò, đuổi nhau xập xè bên những mái nhà toả khói. Những ngày mưa phùn, người ta thấy trên mẫy bãi soi dài nổi lên đây đó ở giữa sông, những con giang, con sếu cao gần bằng người, không biết từ đâu về, theo nhau lững thững bước thấp thoáng trong bụi mưa trắng xoá. Có những buổi, cả một quãng sông phía chân núi bỗng rợp đi vì hàng nghìn đôi cánh của những đàn sâm cầm tới tấp sà xuống, chẳng khác nào từng đám mây bỗng rụng xuống, tan biến trong các đầm bãi rập rạp lau sậy.
(Theo Nguyễn Đình Thi)