Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
Chemistry
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Cho các chất sau : NaCN, HCOOH, (NH2)2CO, C2H4O2, H2CO3, NaHCO3, CaC2. Có bao nhiêu chất là chất hữu cơ ? Đó là những chất nào ?
A. 2
B. 3
C. 4
D. 5
Gồm các chất : HCOOH, (NH2)2CO, C2H4O2,
2. Người ta đã dùng phương pháp tách biệt và tinh chế nào trong các trường hợp sau ? Giải thích ?
a. Ngâm các loại cây thuốc vào rượu.
B. 3
a. Phương pháp chiết : do rượu hòa tan các chất hữu cơ
b. Lấy đường saccarozơ từ : mía, củ cải đường, …
c. Đun các loại lá cây để xông hơi, giải cảm.
b. Phương pháp kết tinh : nước bay hơi làm cho đường kết tinh
c. Phương pháp chưng cất : do các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
Bài 26. PHÂN LOẠI
VÀ GỌI TÊN HỢP CHẤT HỮU CƠ
Có hàng trục triệu hợp chất hữu cơ, vậy :
Chúng được phân loại như thế nào ?
Có mấy loại danh pháp để gọi tên của chúng ?
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
I. PHÂN LOẠI HỢP CHẤT HỮU CƠ
Nghiên cứu các mô hình phân tử sau và kết hợp với hình 4.4 – SGK trang 106 :
Viết CTPT và CTCT của các chất sau ?
CH3CH3
CH2=CH2
CHCH
C6H6
CH2=CHCl
CH3-CH2OH
CH3-COOH
CH2(NH2)-COOH
1
2
3
4
5
6
7
8
So sánh thành phần nguyên tố của chúng. Dựa vào thành phần nguyên tố, chia chúng thành mấy loại ?
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
HỢP CHẤT HỮU CƠ
I. PHÂN LOẠI HỢP CHẤT HỮU CƠ
Hiđrocacbon
Dẫn xuất của hiđrocacbon
No
CH4
CH3CH3
Không
no
CH2=CH2
CHCH
Thơm
C6H6
Dx halogen
CH3Cl
CH2=CH2Cl
Ancol
phenol
C2H5OH
Axit
cacboxylic
CH3COOH
….
1. Phân loại
(Chỉ chứa C, H trong phân tử)
( Ngoài C, H còn có O, N, X, S …)
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
Viết pthh của các phản ứng (nếu có) và chỉ ra nhóm nguyên tử gây ra phản ứng (gạch chân nhóm đó) trong các trường hợp sau ?
I. PHÂN LOẠI HỢP CHẤT HỮU CƠ
2. Nhóm chức
a) C2H5OH + Na 
a) C2H5OH + Na  C2H5ONa + H2
b) CH3COOH + Na 
b) CH3COOH + Na  CH3COONa + H2
c) CH3COOH + NaOH 
c) CH3COOH + NaOH  CH3COONa + H2O
Nhóm chức : nhóm gây ra những phản ứng đặc trưng của hợp chất hữu cơ.
 Các nhóm OH, COOH được gọi là nhóm chức.
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
VD: Hai chất sau có cùng CTPT:C2H6O

Là: H3C – O - CH3 và CH3 – CH2 - OH
Nhưng một chất có CTCT: H3C – O – CH3
( không có nhóm OH )  Không tác dụng với Na

Còn một chất có CTCT: CH3 – CH2 – OH
( Có nhóm OH )  Tác dụng với được với Na
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
1. Tên thông thường
II. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
Xuất phát từ nguồn gốc tìm ra chúng, tính chất bề ngoài, …
H2NCONH2 : ure (urine : có trong nước tiểu)
CH3COOH : axit axetic (acetus : có trong giấm ăn)
HCOOH : axit fomic (fomica : có trong loài kiến lửa)
Đôi khi có đuôi chỉ rõ nhóm chức.
C10H19OH : mentol (có trong tinh dầu bạc hà)
C10H17OH : geraniol (có trong tinh dầu hoa hồng)
Hiện nay có hơn mười triệu hợp chất hữu cơ, chúng được gọi tên như thế nào ?
Nhận xét về tên gọi của chúng ?
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
a) Tên gốc - chức
2. Tên theo danh pháp IUPAC
II. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
CH3Cl
Metyl clorua
CH3OCH3
Đimetyl ete
CH3COOC2H5
Etyl axetat
- Cho tên gốc chức của một số chất :
- Tên gọi của chúng gồm mấy phần ?
Tên gốc – chức =
Tên phần gốc
Áp dụng
Gọi tên các hợp chất sau theo tên gốc – chức
Etyl bromua
Metyl axetat
Đietyl sunfat
+ tên phần định chức
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
Cho tên thay thế của một số hợp chất như sau :
b) Tên thay thế
2. Tên theo danh pháp IUPAC
II. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
 Cho biết tên gọi của chúng gồm mấy phần ?
 Nêu quy tắc gọi tên thay thế của chúng ?
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
b) Tên thay thế
2. Tên theo danh pháp IUPAC
II. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
Bài tập áp dụng :
1) Gọi tên các mạch cacbon sau :
prop
pent
2) Phân tích tên các chất sau thành :
tên phần thế(nếu có)+tên mạch cacbon chính + tên phần định chức
a) CH3–CCH
propin
b) CH2Cl–COOH
axit cloetanoic
c) CH3–CH2–CH2OH
propan-1-ol
3) Dùng số đếm IUPAC gọi tên thay thế các hợp chất sau :
a) CH2Br2
đibrommetan
c) CCl3-CCl3
hexacloetan
b) CCl3–CHCl2
pentacloetan
propin
axit cloetanoic
propan-1-ol
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Bài tập SGK : Làm các BT từ bài số 3 đến bài số 7
Bài tập SBT : 4.10 ; 4.12
Nguyễn Văn Kỷ – GV THPT Yên Phong số 1
Quá trình hình thành và phát triển danh pháp hợp chất hữu cơ
- 1892 : Lần đầu tiên một hệ thống danh pháp có tính quốc tế được nêu ra tại Giơnevơ (Thụy Sĩ) : Danh pháp Giơnevơ
- 1932-1936 : Hiệp hội hóa học quốc tế (IUC) chỉnh lí và bổ sung thành : Quy tắc Liegơ.
1947 -1957 : Hiệp hội hóa học cơ bản và ứng dụng (IUPAC) xây dựng nên Danh pháp IUPAC. Danh pháp IUPAC được chỉnh lí và bổ sung hàng năm.
Danh pháp IUPAC được phân thành các loại :1. Tên thay thế ; 2. Tên gốc chức; 3. Tên trao đổi; 4. Tên dung hợp; Tên của dị vòng;… 10. Tên bán hệ thống và thông thường.
Tên thường hoặc có tính hệ thống thấp