BÀI 3. NHẬT KÍ, PHÓNG SỰ, HỒI KÍ
Tiết 29,30: VIẾT BÀI NGHỊ LUẬN SO SÁNH,
ĐÁNH GIÁ HAI TÁC PHẨM KÍ

01

ĐỊNH HƯỚNG

- Viết bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí là
làm bài văn nghị luận nêu lên, làm rõ những điểm giống nhau
và khác nhau về nội dung, hình thức của hai tác phẩm kí bằng
các luận điểm, lí lẽ và dẫn chứng cụ thể.
- Phạm vi: Bài viết so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí có thể
tập trung vào việc so sánh, đánh giá cả nội dung và hình thức
của hai tác phẩm, nhưng cũng có thể chỉ tập trung so sánh,
đánh giá một yếu tố nội dung (đề tài, chủ đề) hoặc hình thức
(cách trần thuật, miêu tả, nghị luận, trữ tình; cách dùng từ
ngữ, giọng điệu,…) qua toàn bộ tác phẩm kí hoặc qua hai
đoạn trích tiêu biểu.

02

THỰC HÀNH

Hãy so sánh nghệ thuật trần thuật của tác giả
qua hai đoạn trích “Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm” và
“Một lít nước mắt” (Ki-tô A-ya)

2.1. Chuẩn bị
* Đối tượng so sánh: Nghệ thuật trần thuật
* Phạm vi so sánh: Hai đoạn trích

* Những chi tiết liên quan đến sự kiện, miêu tả, trữ tình trong hai đoạn trích:
Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm
Một lít nước mắt

- Sự kiện: 20/7/1968; 19/5/1970

- Miêu tả:

+ Những ngày công tác bận dồn dập, thương nặng,
người ít

- Sự kiện: năm lớp 12, Aya phát hiện mình
không thể đi được nữa
- Miêu tả
+ Khi thức dậy vào buổi sáng, mình thấy
đáng sợ hơn buổi tối khi phải ngủ một mình

+ Vô cùng vất vả và còn nhiều khó khăn trong
công việc
+ Khi cơ thể cứng đờ vì mệt mỏi, mình
thậm chí còn mất nhiều thời gian hơn
+ Đôi mắt người thương binh hôm nào đau nhức
tưởng như bỏ hôm nay đã sáng lên một phần
+ Nhưng sau vài ngày thì bắt đầu cảm thấy
ê ẩm khắp các vết bầm trên vai và cánh tay
+ Tuổi trẻ của mình đã thấm đượm mồ hôi, nước
mắt, máu xương của những người đang sống và đã
chết

* Những chi tiết liên quan đến sự kiện, miêu tả, nghị luận, trữ tình trong hai
đoạn trích:
Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm

Một lít nước mắt

- Nghị luận:

- Nghị luận:

+ Mình đến với lớp không phải chỉ
vì tinh thần trách nhiệm mà bằng cả
tình thương của một người chị đối
với những đứa em đã chịu biết bao
nhiêu thiệt thòi đau khổ vì bọn bán
nước....

Mình phải hít thở và tiếp
tục sống, bởi mình không thể
chết, chẳng có cách nào
khác. Thật đáng sợ.

+ Nhưng … tuổi hai mươi của thời
đại này đã phải dẹp lại những ước
mơ hạnh phúc họ đang có

2.2. Tìm ý, lập dàn ý
a. Mở bài: Nêu vấn đề ( áp dụng mb cô đã dạy) - những
điểm tương đồng và khác biệt trong nghệ thuật trần thuật
qua hai đoạn trích: Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm và Một lít
nước mắt của Ki-tô-A-ya

b. Thân bài:
- LD1: Xác định người kể chuyện ( chủ thể trần thuật) và
nội dung hai đoạn trích:

+ Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm: tâm sự của nữ bác sĩ - chiến sĩ Đặng
Thuỳ Trâm ở chiến tuyến trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu
nước.
+ Một lít nước mắt: tâm sự của nữ sinh người Nhật Bản Ki-tô A-ya
khi đối mặt với bệnh bại não.

- LD2: Phân tích những điểm giống và khác nhau trong nghệ thuật trần thuật:
+ Giống nhau:
++ Cùng sử dụng thủ pháp trần thuật kết hợp với
miêu tả, nghị luận, trữ tình, các yếu tố phi hư cấu về
thời gian, địa điểm, nhân vật là người trải nghiệm trực
tiếp... Các nhân vật khác ...nhằm làm nổi bật trải
nghiệm, suy nghĩ và tâm trạng của mỗi tác giả.
++ Nội dung, tâm tư, tình cảm (độc thoại nội tâm)
được bộc lộ trung thực, thành thật, riêng tư, lôi cuốn.

+ Khác nhau:
+ + Chủ thể trần thuật : Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm thiên về quan sát và bộc lộ
ước mơ, lí tưởng, tình cảm của người bác sĩ- chiến sĩ trên mặt trận; trong khi
Một lít nước mắt tập trung ghi lại những trải nghiệm bệnh tật, giải thích cảnh
ngộ, bộc lộ nỗi đau, tâm trạng cô đơn, cảm giác bất lực trước căn bệnh nan y.
++ Giọng điệu trần thuật: Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm có lời văn nồng nhiệt,
mãnh liệt trong khi Một lít nước mắt có lời văn tha thiết, xót xa, đầy xúc động
++ Thủ pháp nghệ thuật: Nhật kí Đặng Thùy Trâm sử dụng nhiều thủ pháp
nghệ thuật ( trần thuật, nghị luận, biểu cảm, các biện pháp tu từ....) linh hoạt, còn
Một lít nước mắt chủ yếu nghệ thuật trần thuật và biểu cảm...

- LD3: Lí giải về sự giống và khác nhau, đánh giá hiệu
quả của việc sử dụng các thủ pháp trần thuật:
+ Giống nhau là bởi các tác giả đều là người có tâm hồn nhạy cảm (sống nội tâm) tha thiết yêu
đời, yêu cuộc sống. Họ cùng tìm đến với thể loại Nhật kí để bộc lộ cảm xúc.
+ Khác nhau: có thể 2 tác giả sống trong những hoàn cảnh khác nhau, sáng tác trong những
thời điểm khác nhau, hơn nữa mỗi tác giả là một cá thể độc đáo không lặp lại ..... Nên tạo nên
điều khác biệt
+ Làm nổi bật những trải nghiệm, diễn biến tâm trạng, vẻ đẹp tâm hồn riêng của các chủ thể
trần thuật.
c. Kết bài: Đánh giá khái quát: nghệt thuật trần thuật kết hợp với miêu tả, nghị luận và trữ tình
góp phần thể hiện chân thực cuộc sống, vẻ đẹp nội tâm của hai tác giả, làm nên sức lôi cuốn
mãnh liệt của hai cuốn nhật kí.

c. Viết, chỉnh sửa
Nội dung cần kiểm tra

Nhận xét

Bố cục của bài/đoạn văn (đầy đủ/không đầy đủ)

 

Lí lẽ, lập luận (đầy đủ/không đầy đủ, thuyết phục/không thuyết

 

phục)
Bằng chứng được trích dẫn (chính xác/không chính xác)

 

Màu sắc cá tính, giọng văn (độc đáo/chưa độc đáo)

 

Lỗi chính tả, ngữ pháp, diễn đạt (không mắc lỗi/mắc lỗi)

 

Ý kiến của em (bổ sung/không cần bổ sung)

 

Câu hỏi của em dành cho bạn (nếu có)