Giáo viên: Lê Thị Nga

BỘ MÔN: LỊCH SỬ
Bài 16 PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM (1939-1945) NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA RA ĐỜI

( tiết 1)
NỘI DUNG TIẾT HỌC

- Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam trong những năm 1939-1945.

- Hội nghị Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11/1939.

- Hội nghị lần 8 BCH Trung ương ĐCS Đông Dương (05/1941).
I. TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM (1939 – 1945)

1. Tình hình chính trị

_ Tình hình chính trị Việt Nam giai đoạn 1939-1945?_

- 1/9/1939: CTTG2 bùng nổ, Đức kéo vào Pháp, Pháp đầu hàng Đức, thực hiện chính sách thù địch với cách mạng ở các nước thuộc địa.

- 9/ 1940 : Nhật vào Việt Nam, Pháp đầu hàng Nhật.

+ Nhật giữ nguyên bộ máy thống trị của Pháp để vơ vét kinh tế phục vụ cho chiến tranh.

+ Các đảng phái thân Nhật Đại Việt, Phục Quốc ra sức tuyên truyền về văn minh và sức mạnh của Nhật nhằm dọn đường cho việc hất cảng Pháp.
- Trần Trọng Kim là một học giả, nhà giáo dục, nhà nghiên cứu sử học, văn học, tôn giáo Việt Nam, bút hiệu Lệ Thần.

- Từng là thủ tướng ngắn ngủi của chính phủ đế quốc Việt Nam, một quốc gia bù nhìn tạo ra bởi đế quốc Nhật vào năm 1945. Bản thân ông tự ý thức bản thân mình bất lực, Nhật Bản trao quyền cũng chỉ để biến ông thành bù nhìn.
I. TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM (1939 – 1945)

2. Tình hình kinh tế - xã hội

a. kinh tế

Tình hình kinh tế của Việt Nam giai đoạn 1939- 1945 như thế nào?

* Pháp: Thực hiện chính sách “ kinh tế chỉ huy”,

tăng thuế cũ, đặt thêm thuế mới, giảm lương, tăng giờ làm…

* Nhật: + Buộc Pháp cung cấp tiền bạc, lương thực, xuất nguyên liệu sang Nhật với giá rẻ.

+ Đầu tư vào những ngành phục vụ cho quân sự như: sắt, man gan…

+ Bắt nhân dân ta nhổ lúa trồng đay, trồng thầu dầu.
Cây đay
Cây thầu dầu
I. TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM (1939 – 1945)

2. Tình hình kinh tế - xã hội

b. Xã hội

- Chính sách bóc lột của Pháp – Nhật => Nạn đói cuối 1944 đầu 1945 làm cho hơn 2 triệu người chết.

- Các giai cấp, tầng lớp nước ta đều bị ảnh hưởng bởi chính sách bóc lột của Pháp – Nhật.

Tình hình xã hội của Việt Nam giai đoạn 1939- 1945 như thế nào?
_Thu gom xác người dân bị chết đói trong nạn đói lịch sử 1944 – 1945._

Nạn đói Ất Dậu 1944- 1945
II. PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TỪ THÁNG 9/ 1939 ĐẾN THÁNG 3/ 1945

1. Hội nghị Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11/1939.

- Hội nghị BCH Trung ương Đảng họp tại Bà Điểm (Hóc Môn – Gia Định) do TBT Nguyễn Văn Cừ chủ trì.
- Nguyễn Văn Cừ sinh trong một gia đình , quê xã , huyện , tỉnh .Cụ tổ 17 đời của ông là .

- Tháng 6 năm , Nguyễn Văn Cừ được kết nạp vào chi bộ Đông Dương Cộng sản đảng đầu tiên ở . Năm , được cử làm Bí thư đặc khu – . Sau bị bắt, kết án khổ sai, đày đi .

- Năm , ông được trả tự do, về hoạt động bí mật ở Hà Nội. Tháng 9 năm 1937, Nguyễn Văn Cừ được cử vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ở hội nghị Hóc Môn (). Năm , ông được bầu làm Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi.

Năm 1940, ông bị thực dân Pháp bắt.

Năm 1941, Nguyễn Văn Cừ bị bắn cùng lúc với một số đảng viên cộng sản khác như , , , ... tại .
Nhiệm vụ
Khẩu hiệu
phương pháp đấu tranh
Hình thức
Chủ trương
Ý nghĩa
* Nội dung

- Đánh đổ đế quốc và tay sai_, _giải phóng các dân tộc và làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập.

- Tạm gác khẩu hiệu “ cách mạng ruộng đất”.

- Đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc, địa chủ tay sai chia cho dân cày, thành lập chính phủ Dân chủ cộng hòa

- Chuyển từ đấu tranh đòi dân sinh dân chủ sang đấu tranh đánh đổ đế quốc và tay sai.

- Bí mật, bất hợp pháp

- Thành lập mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương.

- Đây là hội nghị _chuyển hướng _đấu tranh của Đảng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.
3. Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, Hôi nghị lần 8 BCH Trung ương ĐCS Đông Dương (05/1941)

- Ngày 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

- Từ ngày 10-> 19/5/1941 Người chủ trì hội nghị trung ương 8 tại Pác Pó

( Cao Bằng).

Lán Khuổi Nậm
Nhiệm vụ
Khẩu hiệu
Hình thức
Chủ trương
Ý nghĩa
* Nội dung

- Giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu.

- Tạm gác khẩu hiệu “ cách mạng ruộng đất”. Thay bằng khẩu hiệu giảm tô thuế, chia lại ruộng công tiến tới người cày có ruộng, thành lập chính phủ Việt Nan dân chủ cộng hòa.

- Từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa. Công tác chuẩn bị là nhiệm vụ trọng tâm .

- Thành lập mặt trận riêng ở mỗi nước ( ở Việt Nam mặt trận Việt Minh được thành lập).

- Đây là hội nghị _Hoàn chỉnh _chủ trương của Đảng được đề ra từ hội nghị 6.
CỦNG CỐ BÀI HỌC

Câu 1 . Khi Nhật vào Đông Dương (9/1940), thực dân Pháp đã thực hiện chính sách nào?

A. Tăng các loại thuế gấp 3 lần.

B. Mở cửa Đông Dương cho Nhật.

C. Thi hành chính sách “kinh tế chỉ huy”.

D. Thỏa hiệp với Nhật để đàn áp nhân dân ta.

Câu 2. Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương(11/1939) xác định mục tiêu của cách mạng là gì?

A. Đánh đổ đế quốc. B. Đánh đổ tay sai đế quốc.

C. Đánh đổ đế quốc và tay sai.

D. Đánh đổ đế quốc giành độc lập.
Câu 3. Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương(11/1939) quyết định tên gọi của Mặt trận ở Đông Dương là gì?

A. Mặt trận nhân dân phản đế. B. Mặt trận Dân chủ Đông Dương.

C. Mặt trận phản đế Đông Dương.

D. Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương.

Câu 4. Chính sách câu kết, áp bức, bóc lột dã man của Nhật – Pháp ở Đông Dương đã dẫn đến mâu thuẫn chủ yếu nào?

A. Mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với phát xít Nhật.

B. Mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp

C. Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Đông Dương với Pháp – Nhật.

D. Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Đông Dương với Nhật sâu sắc.
Câu 5. Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương(5/1941) đã chủ trương thành lập mặt trận nào?

A. Mặt trận Liên Việt . B. Mặt trận Đồng Minh.

C. Mặt trận Việt Minh. D. Mặt trận phản đế Đông Dương.

Câu 6. Hình thái khởi nghĩa đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa đực xác định trong hội nghị nào dưới đây?

A. Hội nghị thành lập Đảng ( đầu 1930).

B. Hội nghị trung ương Đảng lần 8 ( 5/1941).

C. Hội nghị trung ương Đảng lần 6 ( 11/1939).

D. Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào( 14 đến 15/8/1945).
Câu 7. Sự kiện nào chứng tỏ Đảng cộng sản Đông Dương đã hoàn chỉnh việc chuẩn bị về chủ trương, đường lối cho cách mạng tháng Tám?

A. Hội nghị toàn quốc của Đảng cộng sản Đông Dương họp từ 14 đến 15/8/1945.

B. Hội nghị Ban chấp hành Trung Ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 5/1941.

C. Hội nghị Ban chấp hành Trung Ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 7/1940.

D. Hội nghị Ban chấp hành Trung Ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 11/1939.
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ HẾT. CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE. HÃY CHÉP BÀI ĐẦY ĐỦ VÀ TÌM HIỂU BÀI MỚI TRƯỚC Ở NHÀ NHÉ! HẸN GẶP LẠI CÁC EM Ở TIẾT HỌC SAU.