Prôtêin
Bài 9
( Hormon điều hoà sinh trưởng )

Miozin )
( Sợi actin
( Hêmôglobin )
( Kháng thể )
( Albumin )
( Cazêin )
( Kêratin )
( Enzim Amylaza )
Các ví dụ dưới đây đều có 1 đặc điểm chung:
chúng đều được cấu tạo từ Prôtêin.
Prôtêin
Prôtêin là gì ?
Axit amin
-Prôtêin là đại phân tử hữu cơ , có khối lượng lớn.
-Cấu tạo theo nguyên tắc đa phân.
-Đơn phân là axit amin.
Glyxin
Metionin
Lysin
Glutamin
-Axit amin có cấu tạo từ những nguyên tố nào?
-Điểm giống, khác về cấu trúc của các axit amin là gì ?
- Có khoảng bao nhiêu axit amin trong cơ thể sinh vật ?
1. Axit amin - đơn phân của prôtêin
a.Ví dụ:
b.Cấu tạo axit amin:
-Axit amin cấu tạo gồm C, H, O, N đôi khi thêm S, P.
-Là chất hữu cơ có nguyờn t? C liờn k?t v?i 3 nhúm:
+Nhóm amin (-NH2 )
+Nhóm cacboxyl (-COOH)
+Gốc hidroc¸c bon ( R )
-Các axit amin khác nhau có gốc R khác nhau. Có 20 loại axit amin khác nhau
I. Cấu trúc của Prôtêin
? Tại sao chúng ta cần ăn nhiều loại thức ăn khác nhau ?
Vì mỗi một loại thức ăn chứa một loại axit amin, do đó ăn nhiều loại thức ăn khác nhau ta sẽ thu nhận được nhiều axit amin cho cơ thể
VD: Ngô chứa: triptophan, metiônyl....
Đậu có Valin, lơxin......
2. Các bậc cấu trúc không gian của Prôtêin
? Quan sát hình và cho biết prôtêin có mấy bậc cấu trúc ?
? Em hãy mô tả các bậc cấu trúc của Prôtêin ?
Thế nào là 1 chuỗi polipeptit?
Nhiều axit amin liên kết với nhau bằng các liên kết peptit tạo thành chuỗi Polipeptit .
a. Cấu trúc bậc một
? Liên kết peptit được hình thành như thế nào ?
H2O
a. Cấu trúc bậc một
? Hãy so sánh các chuỗi polipeptit sau về số lượng, thành phần, trình tự các axit amin? T? dú hóy gi?i thớch vỡ sao cựng du?c c?u t?o t? prụtờin m� túc, th?t, to t?m, s?ng trõu l?i khỏc nhau v? d?c tớnh ?
1. Metionin - glutamin - glixerin - lysin - xerin
3 .Metionin - glixerin - lysin - xerin
2 .Metionin - glutamin - glixerin - lysin - xerin - xistein
4 .Metionin - xistein - glixerin - lysin - xerin
5. Metionin - Xerin - glutamin - glixerin - lysin
(Dạng gốc)
(Thêm)
(Bớt)
(Thay)
(Đảo)
Số lượng, thành phần, trình tự sắp xếp các axit amin trong chuỗi polipeptit quyết định tính đa dạng và đặc thù của Prôtêin.
Yếu tố nào quyết định tính đa dạng và đặc thù của Prôtêin?
b. Cấu trúc bậc hai
Chuỗi pôlipeptit được tổng hợp ra không tồn tại ở mạch thẳng mà co xoắn anpha hoặc gấp nếp bêta, được giữ vững nhờ liên kết hiđro
c. Cấu trúc bậc ba
Là xoắn bậc 2 cuộn xếp tạo khối hình cầu trtong không gian 3 chiều
Liên kết tồn tại : đisunfua, liên kết hiđro
d. Cấu trúc bậc bốn
Từ vài chuỗi pôlipeptit trở lên liên kết với nhau theo một cách nào đó tạo cấu trúc bậc 4
Loại liên kết: một số liên kết yếu
Cấu trúc bậc 1
Cấu trúc bậc 2
Cấu trúc bậc 3
LK ion
LK hidro
LK disunphua
Cấu trúc bậc 4
Nhóm kị nước
LK hidro
LK peptit
Lk yếu
? Trong từng bậc cấu trúc em hãy phân biệt số chuỗi pôlipeptit, kiểu xoắn loại liên kết ?
? Căn cứ vào đâu chúng ta phân biệt được các bậc cấu trúc của prôtêin ?
Căn cứ vào các loại liên kết, phân biệt các bậc cấu trúc Prôtêin.
Cấu trúc bậc 1
Cấu trúc bậc 2
Cấu trúc bậc 3
LK ion
LK hidro
LK disunphua
Cấu trúc bậc 4
- Bậc nào thực hiện chức năng sinh häc?
- Bậc nào bền vững nhất? Bậc nào dễ bị phá vỡ nhất? Vì sao?
Nhóm kị nước
LK hidro
LK peptit
Lk yếu
- Cấu trúc bậc 3 và 4 : thực hiện chức năng sinh häc v× cã cÊu tróc ®Æc tr­ng, h×nh thµnh nhiÒu nhãm liªn kÕt.
- Cấu trúc bậc 1 : bền vững nhất vì bậc 1 được duy trì bởi liên kết péptít bền vững.
- Cấu trúc bậc 4 : dễ bị phá vỡ nhất vì cấu trúc không gian bậc này được duy trì bởi các liên kết yếu.
- Yếu tố ảnh hưởng: PH, nhiệt độ, tử ngoại.
? Khi gặp các điều kiện như thế nào thì Prôtêin bị biến tính?
- Khi bị phá vỡ cấu trúc không gian chúng bị hạ bậc
vµ mất hoạt tính (biÕn tÝnh ).
? Điều gì xảy ra nếu prôtêin mất cấu trúc không gian ?
? Tại sao vi khuẩn ở suối nước nóng sống có nhiệt độ xấp xỉ 100 độ C mà prôtêin không biến tính ?
Vì Prôtêin của chúng có cấu trúc đặc biệt
? Tại sao khi đun nước lọc cua (canh cua) thì prôtêin của chúng lại đóng thành từng mảng ?
Vì khi ở nhiệt độ cao Prôtêin bị quay các đầu kị nước ra ngoài, nhưng do bản chất kị nước nên các phần kị nước giữa các phân tử liên kết lại với nhau , do vậy prôtêin vón cục, đóng thành từng mảng
Giải thích tại sao trong bữa ăn hàng ngày của chúng ta phải có chất đạm (Prôtêin) ?
Cung cấp axit amin xây dựng prôtêin cho cơ thể
II.Chức năng của Prôtêin
Nghiên cứu SGK điền vào bảng sau
Cấu trúc tế bào , cơ thể
Xúc tác các phản ứng
Đ.hoà ch.hoá vchất của tế bào và cơ thể
Dự trữ các axit amin
Vận chuyển các chất
Giúp tế bào nhận tín hiệu hoá học
Co cơ, vận động
Bảo vệ cơ thể, chống bệnh tật
Lkết duy trì ctrúc bậc1 Prôtêin
Chất x.tác b.chất Prôtêin
Tên cấu trúc bậc 1 của Prôtêin
E N Z I M
Trò chơi giải ô chữ
3.
4.
1.
2.
5.
6.
7.
6 chữ cái
8 chữ cái
7 chữ cái
6 chữ cái
8 chữ cái
5 chữ cái
Loại prôtêin này có trong sữa
Hiện tượng xảy ra khi Prôtêin mất cấu trúc không gian
Xoắn? và ? tạo thành ...bậc 2.
Đơn phân của Prôtêin
C A Z Ê I N
B I Ê N T I N H
C Â U T R U C
P E P T I T
P O L Y P E P T I T
A X I T A M I N
10 chữ cái
2. T¹i sao chất dự trữ trong cây là tinh bột, trong cơ thể người và động vật là glycogen nhưng chất dự trữ trong các trứng và trong hạt là protêin mà không phải là cácbonhydrat?
Bài tập về nhà
1.Học bài, trả lời các câu hỏi sgk.
3. Giải thích tại sao khi nấu canh cua, nước lọc cua đun lên lại tạo ra gạch cua đóng thành mảng?