QUẤN MÁY BIẾN ÁP MỘT PHA
TIẾT 34
Kiến thức :Hs biết được qui trình quấn và các yêu cầu kỹ thuật khi quấn máy biến áp (MBA) một pha
K? nang- h�nh vi :Nh?c nh? HS quan t�m d?n c�c y�u c?u k? thu?t c?a t?ng bu?c d? d?m b?o an tồn di?n cho m�y v� cho ngu?i s? d?ng

Thái độ : Quan tâm đến việc đảm bảo an toàn lao động và an toàn về điện cho máy và người sử dụng
CÁC BƯỚC QUẤN MBA MỘT PHA
1/Vì sao phải bố trí vị trí ra đầu dây?
1.VẼ SƠ ĐỒ BỐ TRÍ CÁC DÂY RA
2/Yêu cầu của việc bố trí ra đầu dây?
Ra đầu dây ở mặt B-B’ sẽ bị mắc kẹt cửa sổ
Chỉ có thể ra đầu dây ở mặt A-A’
Như vậy , chỉ có thể ra đầu dây ở mặt A-A’, tức mặt ngoài cửa sổ.
Ngoài ra còn lưu ý, khi quấn cách điện, các mép gấp của cách điện cũng nên đưa ra vùng ngoài cửa sổ để tránh tình trạng vào dây MBA không được do cửa sổ bị chật
Như vậy ,ngoài việc phải đưa đầu dây ra ngoài cửa sổ còn phải lưu ý sắp xếp thứ tự dây ra, sao cho khi đấu dây vào các công tắc hoặc cọc đấu dây, dây không bị chồng chéo và dễ phân biệt
Vẽ sơ đồ bố trí dây ra ở vị trí thực tế để :
Các đầu dây ra phải nằm trong khu vực không vướng cửa sổ
Sau này nối mạch không bị vướng và dễ phân biệt
2. QUẤN DÂY
NH?NG DI?U C?N LUU � KHI QU?N D�Y
- Luôn nhớ cố định giấy cách điện ở lớp đầu tiên cũng như vị trí của đầu dây đầu tiên
- Quấn dây theo từng lớp, chặt, đều tay, dây thẳng, song hàng với nhau, cần giữ dây cho sức căng vừa phải, tránh làm trầy sướt dây
- Giữa 2 lớp dây, cũng như giữa dây quấn thứ cấp và sơ cấp đều cần phải có lớp giấy cách điện
- Khi qu?n xong , ph?i b?c k? l?p c�ch di?n ngồi c�ng, sau dĩ m?i th�o ra kh?i khuơn g?
- Khi đưa các đầu dây ra, cũng như các đầu nối dây , nhất thiết phải dùng ống gen bọc cách điện bên ngoài để tránh chạm điện vào lõi thép cũng như với lớp dây bên dưới
Có các cách vào lõi sau, hãy chọn cách đúng nhất và giải thích :

1. Các lá chữ E vào cùng phía

2. Vào từng lá chữ E rồi đảo đầu, sau đó chèn chữ I

3. Vào từng xấp 2 hoặc 3 lá chữ E rồi đảo đầu, sau đó chèn chữ I
Cách 3 : Lồng chữ E trước, cứ 2 hoặc 3 lá lại đảo đầu. Sau đó ghép chữ I, hạn chế tối đa khe hở
Chú ý ghép hết số lá thép đã tính, nếu không khi hoạt động MBA sẽ bị nóng quá mức, máy sẽ bị hỏng.
Dùng búa gỗ vỗ lá thép cho phẳng, tránh làm cong vênh lá thép
BƯỚC 3 :ĐO VÀ KIỂM TRA KHI CHƯA NỐI NGUỒN
Một que nối vào đầu dây quấn
Que kia nối vào cuối dây quấn
THÔNG MẠCH: kim lên, R ? 0?
HỞ MẠCH: kim không lên, R = ?
1.KIỂM TRA THÔNG MẠCH:(Dùng VOM, thang RX1)
Một que chạm vào đầu dây quấn
Que kia chạm vào lõi thép
CHẠM LÕI : (thang đo Rx1) kim lên , R có giá trị nhỏ
KHÔNG CHẠM LÕI : kim không lên
2.KIỂM TRA CHẠM LÕI:
Một que chạm vào đầu dây quấn
Que kia chạm vào lõi thép
CÁCH ĐIỆN TỐT : R ? 1M ?
3.KIỂM TRA CÁCH ĐIỆN:
BƯỚC 4: SẤY, TẨM CHẤT CÁCH ĐIỆN
1. MỘT SỐ VẬT LIỆU TẨM
Chất véc-ni:
* Chất véc-ni béo là chất véc-ni có nguồn gốc dầu thảo mộc, mau khô
* Các loại véc-ni tự nhiên hoặc nhân tạo thường được pha trong dung môi thường là tinh dầu để véc-ni đủ lỏng, dễ thấm sâu và khô nhanh
Chất nhựa cách điện :
Là những chất có thể hoá lỏng ở nhiệt độ cao như nhựa đường hoặc nhựa hỗn hợp
Chất sơn tổng hợp :
ít dùng cho MBA nhỏ vì dễ làm hỏng êmay
2. TRÌNH TỰ TẨM SẤY:
Ngâm vào chất cách điện cho đến khi không còn bọt khí nổi lên. Chất cách điện hâm nóng ở 500C
Nhấc khối máy tẩm ra khỏi chất cách điện, để lên giá cho chảy hết véc-ni thừa.
Sấy khô ở nhiệt độ 700-750C đến khi đo độ cách điện đạt yêu cầu .
Sấy khô cuộn dây ở nhiệt độ khoảng 600C trong 3 giờ
Ngâm vào chất cách điện cho đến khi không còn bọt khí nổi lên. Chất cách điện hâm nóng ở 500C
Nhấc khối máy tẩm ra khỏi chất cách điện, để lên giá cho chảy hết véc-ni thừa.
Sấy khô ở nhiệt độ 700-750C
Sấy khô cuộn dây ở nhiệt độ khoảng 600C trong 3 giờ
BƯỚC 5 : LẮP RÁP MÁY BIẾN ÁP VÀO VỎ
- Nối các đầu dây vào chuyển mạch, đồng hồ, áp tô mát, mạch bảo vệ.
- Chuyển mạch, đồng hồ, áp tô mát. phải được cố định trên vỏ ở vị trí thuận tiện khi sử dụng và đẹp về hình thức
- Kiểm tra chỉ số của đồng hồ, chuông báo quá áp.
BƯỚC 6: KIỂM TRA KHI NỐI VỚI NGUỒN ĐIỆN VÀ VẬN HÀNH THỬ
Nhiệt độ không vượt quá 400C
1.KIỂM TRA KHÔNG TẢI
Cho máy chạy không tải trong thời gian 30 phút. Máy đạt yêu cầu sau là máy tốt:
Máy vận hành êm, không có tiếng kêu rè phát ra từ lõi thép
Điện áp ra phù hợp với trị số định mức thiết kế
Không có hiện tượng chập mạch ở 2 cuộn dây
Yêu cầu về độ tăng nhiệt độ
Tiếng ồn khi máy hoạt động
Yêu cầu về điện áp thứ cấp
Yêu cầu về độ cách điện
Nhiệt độ không vượt quá 500C
2.KIỂM TRA CÓ TẢI
Cho máy chạy ở chế độ đầy tải trong thời gian 30 phút (đúng công suất thiết kế) Máy đạt yêu cầu sau là máy tốt:
Máy không rung, không có tiếng kêu rè phát ra từ MBA
Điện áp ra đúng với trị số định mức thiết kế
Yêu cầu về độ tăng nhiệt độ
Tiếng ồn khi máy hoạt động
Yêu cầu về điện áp thứ cấp
BƯỚC 1: QUẤN DÂY
SẮP XẾP ĐẦU DÂY RA
QUẤN DÂY
Dây ra không nằm trong khu vực cửa sổ
Dây ra không bị vướng, dễ phân biệt
Dây quấn thành từng lớp, dây thẳng và song hàng
Phải có cách điện giữa từng lớp dây , giữa 2 cuộn dây ( nếu quấn cách ly )
Phải đảm bảo cách điện giữa cuộn dây và lõi thép
BƯỚC 2 : LỒNG LÕI THÉP VÀO CUỘN DÂY
Các lá thép phải xếp xen kẽ, hạn chế tối đa khe hở không khí
Chú ý phải vào đủ số lá thép đã tính, tránh làm cong vênh lá thép
BƯỚC 3 : ĐO VÀ KIỂM TRA KHI CHƯA NỐI NGUỒN
KIỂM TRA THÔNG MẠCH
KIỂM TRA CHẠM LÕI
KIỂM TRA CÁCH ĐIỆN
THÔNG MẠCH : kim lên (R ? 0?)
HỞ MẠCH :kim không lên (R rất lớn)
KHÔNG CHẠM LÕI: kim không lên (R rất lớn)
CHẠM LÕI :kim lên (R nhỏ)
CÁCH ĐIỆN TỐT KHI R ? 1M ?
BƯỚC 4: SẤY, TẨM CHẤT CÁCH ĐIỆN
Sấy khô ở nhiệt độ thấp (khoảng 600C)
Ngâm MBA trong dung dịch chất cách điện, sau đó nhấc ra để ráo
Tiếp tục sấy khô ở nhiệt độ 700-750 C
Chú ý chọn loại véc-ni khô nhanh để tránh làm hỏng lớp ê-may
BƯỚC 5 : LẮP RÁP MÁY BIẾN ÁP VÀO VỎ
Chuyển mạch, đồng hồ, áp tô mát. phải được cố định trên vỏ ở vị trí thuận tiện khi sử dụng và đẹp về hình thức
BƯỚC 6 : KIỂM TRA KHI NỐI VỚI NGUỒN ĐIỆN VÀ VẬN HÀNH THỬ
KIỂM TRA KHÔNG TẢI MBA
KIỂM TRA CÓ TẢI MBA
Nhiệt độ không vượt quá 400C
Máy chạy êm
Không có hiện tượng chập mạch
Điện áp ra phù hợp với thiết kế
Nhiệt độ không vượt quá 500C
Máy chạy êm
Điện áp ra đúng với thiết kế