CA DAO VIỆT NAM
THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
VĂN BẢN: CA DAO VIỆT NAM
TIẾT 23: THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
3
1
2
- Xác định được chủ đề của các bài ca dao.
- Nhận biết được những đặc điểm cơ bản của ca dao: hình thức thơ, phương diện nội dung.
Về kiến thức
Về năng lực
- Yêu thương những người thân, trân trọng tình cảm gia đình.
- Sống nhân ái, trách nhiệm.
Về phẩm chất
MỤC TIÊU BÀI HỌC
.
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, tự quản bản thân, giao tiếp, hợp tác...
- Năng lực riêng biệt:
+ Thu thập thông tin trình bày suy nghĩ, cảm nhận.
+ Thẩm mĩ.
HOẠT ĐỘNG 2
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Dựa vào phần chuẩn bị, em hãy nêu những hiểu biết về thể loại ca dao?
I . Tìm hiểu chung
1. Ca dao
Ca dao
Là một hình thức thơ ca dân gian truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam.
Thường được viết theo thể lục bát và sử dụng nhiều biện pháp tu từ…
Thể hiện các phương diện tình cảm về gia đình, quê hương, đất nước….
2. Đọc văn bản
Bài 1
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 2
Con người có cố, có ông
Như cây có cội, như sông có nguồn
Bài 3
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Dựa vào phần đã học, em hãy nêu những hiểu biết về thể thơ lục bát?
Thơ lục bát
2. Đọc văn bản
Bài 1
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 2
Con người có cố, có ông
Như cây có cội, như sông có nguồn
Bài 3
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Chỉ ra đặc điểm của thơ lục bát về dòng, cách gieo vần, nhịp được thể hiện ở hai bài ca dao ?
Bài 1
Công cha/ như núi/ ngất trời
Nghĩa mẹ như nước/ ở ngoài biển Đông.
Núi cao /biển rộng /mênh mông,
Cù lao chín chữ/ ghi lòng con ơi!
Bài 2
Con người /có cố, /có ông
Như cây có cội,/ như sông có nguồn
Bài 3
Anh em/ nào phải/ người xa,
Cùng chung bác mẹ/, một nhà cùng thân.
Yêu nhau / như thể/ tay chân,
Anh em hòa thuận,/ hai thân vui vầy.

+ Giọng dịu nhẹ, chậm êm, tha thiết, tình cảm.
+ Chú ý nhịp 4/4 hoặc 2/2/2/2

2. Đọc văn bản
Mỗi bài ca dao nói về những tình cảm nào trong
gia đình?
II. Thực hành đọc – hiểu
Bài 1
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 2
Con người có cố, có ông
Như cây có cội, như sông có nguồn
Bài 3
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
II. Thực hành đọc –hiểu

Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong ba bài ca dao ?
PHIẾU HỌC TẬP 1






PHIẾU HỌC TẬP 1
Bài ca dao là lời mẹ nói với con qua điệu hát ru.
Mẹ nói với con về: công lao của cha mẹ và bổn phận của con trước công lao ấy.
Công cha, nghĩa mẹ là công sinh thành và giáo dưỡng của cha mẹ.
Ghi tạc công ơn trời biển của cha mẹ mà đền đáp, làm tròn bổn phận của mình
Chín chữ cù lao nói về công lao cha mẹ nuôi con vất vả nhiều bề
Hình ảnh so sánh cụ thể, phù hợp: lấy cái to lớn mênh mông, vô tận để so sánh với công lao cha mẹ
=> Khẳng định công lao cha mẹ vô cùng to lớn.
Là những hình ảnh thiên nhiên vũ trụ rộng lớn, vĩnh hằng
Cù lao chín chữ. 
Sinh (đẻ)
Cúc (nâng đỡ)
Phủ ( vuốt ve)
Súc ( cho bú, cho ăn)
Trưởng (nuôi cho lớn)
Dục (dạy dỗ)
Cố ( trông nom)
Phục (theo dõi để uốn nắn) 
Phúc ( che chở)
PHIẾU HỌC TẬP 2




PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Đây có thể là lời của ông bà, cha mẹ nói với con cháu, cũng có thể là lời tâm sự của mọi người với nhau. Bài ca dao nói về tình cảm đối với tổ tiên, nguồn cội.
Chữ "có" được điệp lại bốn lần tạo nhịp điệu cho bài thơ và khẳng định một chân lí, một sự thật hiển nhiên rằng mọi người, mọi vật đều có nguồn gốc.
Con cháu phải biết ghi nhớ công ơn của tổ tiên, ông bà; phải thủy chung, không được vong ơn bội nghĩa
Cây thì có cội có gốc, sông thì có nguồn. Nhờ có gốc bền rễ sâu mà cành lá mới xanh tươi, đơm hoa kết trái. Nhờ có nguồn mà sông mới có nước không bao giờ cạn. Con người cũng vậy, phải "có cố, có ông", có tổ tiên, ông bà mới có cha mẹ, con cháu. => Hình ảnh so sánh giúp cho ý thơ trở nên giản dị, dễ hiểu.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3




PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Đây có thể là lời của ông bà, cha mẹ nói với con cháu, cũng có thể là lời tâm sự của anh em với nhau. Bài ca dao nói về tình cảm anh em trong gia đình.
Người xa ở đây được hiểu là người ngoài.
Anh em một nhà cùng do cha mẹ sinh ra vậy nên phải sống hoà thuận, yêu thương gắn bó, đoàn kết tương thân, tương ái với nhau để cha mẹ được an tâm và vui lòng.
- Điệp từ " Cùng" nhấn mạnh sự gắn bó về nguồn gốc máu mủ, ruột thịt.
- So sánh " Tình cảm anh em - tay chân " biểu thị sự gần gũi ko thể tách rời.
III. Tổng kết
Khái quát đặc sắc về nội dung và nghệ
thuật của các bài ca dao Việt Nam?
1. NGHỆ
THUẬT
2. NỘI DUNG
- Thể thơ lục bát
- Âm điệu tha thiết
Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh em và tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu luôn là những tình cảm sâu nặng thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người.
- Phép so sánh, điệp ngữ
HOẠT ĐỘNG 3
LUYỆN TẬP
IV. LUYỆN TẬP
BT1. Lập bảng thống kê theo mẫu:
(a) Em hãy lựa chọn một bài ca dao em yêu thích nhất và giải thích tại sao? Từ bài ca dao đó gợi cho em những suy nghĩ gì về cách ứng xử đối với những thành viên trong gia đình?
(b) Nếu minh họa cho bài ca dao thứ nhất, em sẽ vẽ như thế nào? Hãy vẽ hoặc miêu tả nội dung bức tranh bằng lời?
BT2.Thực hiện các yêu cầu sau
HOẠT ĐỘNG 4
VẬN DỤNG
Sưu tầm bài ca dao có
cùng nội dung
Con thích bài ca dao nào nhất?
Vì sao?
Sưu tầm bài ca dao có
cùng nội dung
Con thích bài ca dao nào nhất?
Vì sao?
Hướng dẫn về nhà

Luyện đọc diễn cảm ba bài ca dao, sưu tầm thêm bài ca dao có cùng chủ đề.
Thực hành đọc hiểu một trong những bài ca dao sưu tầm được.
Vẽ tranh minh họa cho bài ca dao mà em yêu thích
Trân trọng cảm ơn!