CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Bài 37, 38.
Đặc trưng của quần thể sinh vật là gì?
Là các dấu hiệu để phân biệt các quần thể cùng loài.

Một QTSV có những dấu hiệu đặc trưng nào?
Mỗi quần thể có những đặc trưng cơ bản:
+ Tỉ lệ giới tính
+ Thành phần nhóm tuổi
+ Sự phân bố cá thể
+ Mật độ cá thể
+ Kích thước quần thể
+ Tăng trưởng quần thể
…
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Khái niệm
- Các nhân tố ảnh hưởng
- Ý nghĩa
I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
VD: Ở người: bào thai nam/nữ = 114/100
bé sơ sinh trai /gái = 106/100
10 tuổi bé trai/ gái = 101/100
Trưởng thành nam/nữ = 1/1
Cụ ông ít hơn cụ bà

CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Là tỉ lệ giữa số lượng cá thể đực và cái trong QT.
Tỉ lệ giới tính thường 1/1.




Tỉ lệ giới tính là gì?

I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Tỉ lệ giới tính thay đổi theo:
Điều kiện môi trường
Mùa sinh sản
Đặc điểm sinh sản
Sinh lí và tập tính
Điều kiện dinh dưỡng…

I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
Trong tự nhiên, tỉ lệ giới tính có thay đổi không? Và những nhân tố nào ảnh hưởng tới tỉ lệ này?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ví dụ:
I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
Tỉ lệ giới tính có ý nghĩa sinh thái đối với QT như thế nào?
Đảm bảo hiệu quả sinh sản của quần thể trong điều kiện môi trường sống thay đổi.

Điều khiển tỉ lệ đực/cái trong chăn nuôi để mang lại hiệu quả kinh tế
Vd: Gà trống : gà mái = 1:4
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
II. NHÓM TUỔI
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

Nhóm tuổi sau sinh sản
Nhóm tuổi sinh sản
Nhóm tuổi trước sinh sản
A: Tháp phát triển.
B: Tháp ổn định.
C: Tháp suy giảm.
II. NHÓM TUỔI
Ý nghĩa của các nhóm tuổi trong quần thể?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
II. NHÓM TUỔI
Trong tự nhiên, các quần thể thường tồn tại ở dạng cấu trúc tuổi nào?
Nhóm tuổi của quần thể có thay đổi không và tùy thuộc vào những yếu tố nào?
Điều kiện sống của môi trường.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
II. NHÓM TUỔI
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
- phụ thuộc vào điều kiện môi trường
- Liên quan đến tuổi thọ vùng phân bố của loài
- Thay đổi theo chu kì ngày đêm, chu kì mùa
II. NHÓM TUỔI
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ý nghĩa của việc nghiên cứu nhóm tuổi?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ý nghĩa sinh học: Cấu trúc thành phần nhóm tuổi cho thấy
khả năng tồn tại và sự phát triển của QT trong tương lai
Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu về nhóm tuổi giúp chúng ta bảo vệ và khai thác tài nguyên sinh vật một cách có hiệu quả.
Ngoài ra, người ta còn nghiên cứu cấu trúc nhóm tuổi ở QT người để xác định được những cơ hội, thách thức mà vấn đề dân số đặt ra., đồng thời đưa ra các giải pháp để điều chỉnh cơ cấu dân số một cách hợp lí.
III. SỰ PHÂN BỐ CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Có mấy kiểu phân bố cá thể của quần thể? Ý nghĩa sinh thái của chúng?
Phân bố theo nhóm Phân bố đồng đều Phân bố ngẫu nhiên

Hổ trợ nhau Giảm bớt cạnh tranh Tận dụng nguồn sống
III. SỰ PHÂN BỐ CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Em hãy cho biết: kiểu phân bố nào là phổ biến nhất và kiểu nào ít phổ biết nhất?
Phân bố theo nhóm là phổ biến nhất, bởi :
+ Tăng khả năng sống sót , khả năng tự vệ của các cá thể
+ Hỗ trợ nhau trong việc lấy thức ăn
Phân bố đồng đều ít gặp, bởi : chỉ xảy ra khi các cá thể của
quần thể cùng sống trong 1 môi trường đồng nhất
=> Sự phân bố các thể trong không gian tạo thuận lợi cho các cá thể khai thác tối ưu nguồn sống
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
III. SỰ PHÂN BỐ CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ cây thông là 1000 cây/ha diện tích đồi
Mật độ tảo xoắn: 0,5 gam/m3 nước ao
Mật độ của sâu rau 2 con/m2 ruộng rau
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
Mật độ cá thể của quần thể là gì?
Mật độ cá thể của quần thể là số lượng (khối lượng) cá thể trên một đơn vị diện tích hay thể tích của quần thể.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ cá thể thay đổi theo:
mùa
năm
tùy theo điều kiện của môi trường sống.
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
Mật độ cá thể của quần thể có thay đổi hay không? Phụ thuộc vào những yếu tố nào?
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
Điều gì sẽ xảy ra nếu như luống rau trồng với mật độ quá cao?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
- Các cây sẽ cạnh tranh nhau về ánh sáng, chất dinh dưỡng
- Cây mọc trước sẽ vươn lên cao để lấy ánh sáng, cây nhỏ sẽ ngày càng nhỏ và có thể bị chết.
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
- Khi mật độ cá thể tăng cao→ cạnh tranh gay gắt → tỷ lệ tử vong cao
- Khi mật độ cá thể giảm→ hỗ trợ nhau → tỷ lệ tử vong giảm
Quần thể điều chỉnh mật độ cá thể hợp lý giúp đảm bảo khai thác hiệu quả tối ưu nhất nguồn sống trong môi trường.

ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
Trong các đặc trưng của quần thể thì đặc trưng nào quan trọng nhất? Vì sao?
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
- Ý nghĩa sinh học: mật độ như một tín hiệu sinh học, thông tin cho quần thề về tình trạng số lượng cá thể để tự điều chỉnh sao cho phù hợp.
- Ý nghĩa thực tiễn trong trồng trọt, chăn nuôi:
nuôi, trồng với mật độ hợp lý → cho hiệu quả kinh tế cao.
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ dân số có ảnh hưởng như thế nào đến kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường ở những khu vực đông dân cư?
Hệ quả đó là sự phát triển về mọi mặt nhưng bên cạnh đó một vấn đề đáng lo ngại đặt ra đó là vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường trầm trọng ở các khu vực có mật độ dân số cao.
.
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Bên bụi hoa đỗ quyên đỏ - VQG Tam Đảo- 150 cây/QT
QT VK hàng triệu con
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
Là số lượng cá thể (hoặc khối lượng hoặc năng lượng tích luỹ trong các cá thể) phân bố trong khoảng không gian của quần thể .
Kích thước của quần thể là gì?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Phân biệt kích thước và mật độ của quần thể ?
Mật độ
là số lượng cá thể trên một đơn vị diện tích.
Kích thước
là số lượng cá thể trong cả khoảng không gian của quần thể.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Kích thước của quần thể dao động trong những giá trị nào?
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật
Cho biết những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật?
Ý nghĩa của việc nghiên cứu kích thước quần thể?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Sao la
Bò xám Đông Dương
Lan hài đỏ
Voọc Cát Bà
Dưới mức tối thiểu
Nguy cơ tuyệt chủng
Đàn Tê Giác một sừng ở rừng Nam Cát Tiên (ở tình Đồng Nai) hiện tại còn một quần thể chỉ 7, 8 con còn sống sót  cần bảo tồn
Kích thước tối đa của đàn ong là 500000 con  cần nuôi ong với kích thước nhỏ hơn.
Ý nghĩa
Kích thước
Mật độ
Sự phân bố
Tăng trưởng
Nhóm tuổi.
Tỉ lệ giới tính.
Một số đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật.
Các nhân tố sinh thái ảnh hưởng, chi phối
Ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống.
Bài 37&38. Một số đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM