CHÀO MỪNG QUÝ THẦY
CÔ ĐẾN DỰ GIỜ

BÀI 12:SÓNG ÂM

I. Dao động và sóng
1. Dao động
Dao động là chuyển động qua lại quanh một vị
trí cân bằng
Kẹp một đầu chiếc thước vào mặt bàn, dùng tay
gảy đầu còn lại. Thấy thước chuyển động qua
lại quanh một vị trí.

Thuyền nhấp nhô
trên biển

Ví dụ về dao
Tìmđộng:
thêm ví dụ về dao
Khi gảy đàn, dây đàn dao động.

động.

- Khi gõ trống, mặt trống dao động.

- Chuyển động của con lắc
trong đồng hồ quả lắc

- Dao động khi em bé chơi xích đu.

Luyện tập
Vật nào dưới đây đang dao động?

2. Sóng
Sóng là sự lan truyền dao động trong môi trường
? Hãy tìm thêm ví dụ về sự truyền
dao động tạo thành sóng.

Ví dụ: Khi cần rung dao động, mặt nước cũng dao
động theo. Dao động này được lan truyền trên mặt
nước tạo thành sóng.

Thanh AB dao động kéo theo đâu kim S dao
động, làm mặt nước dao động theo. Dao động
này được lan truyền trên mặt nước toạ thành
sóng nước hình tròn tâm S.

- Khi cho một đầu lò xo dao động thì dao động
này cũng được dây lò xo truyền đi tạo thành
sóng trên lò xo.

II. Nguồn âm
Nguồn âm là nguồn phát ra âm ,các nguồn âm
đều dao động
Hình ảnh một số nguồn âm

Âm thoa dao động Không khí trong ống sáo
dao động phát ra âm
phát ra âm

Dây đàn dao động phát
ra âm
Mặt trống dao động phát
ra âm

Thực hiện một số thí nghiệm sau
Dùng búa gõ nhẹ vào
một nhánh âm thoa và
lắng nghe. Ta thấy khi
phát ra âm, âm thoa
cũng có sự rung động
nhẹ.

Gõ lên mặt trống, trống phát ra âm, đồng thời
mặt trống rung.
 

III. Sóng âm
Sóng âm là sự lan truyền dao động của nguồn
âm trong môi trường

Màng loa dao động làm cho lớp không khí
tiếp xúc với nó dao động (nén, dãn). Cứ thế
các dao động này truyền tới tai làm cho màng
nhĩ dao động
IV. Các môi trường truyền âm

Môi trường truyền được sóng âm gọi là môi
trường truyền âm.
Thí nghiệm 1:

Đặt hai chiếc âm thoa gần nhau. Gõ mạnh vào một
chiếc âm thoa. Thấy chiếc âm thoa còn lại cũng dao
động và phát ra âm.

Hiện tượng này chứng tỏ âm truyền được
trong chất khí.

Thí nghiệm 2:

Bạn học sinh thứ nhất gõ nhẹ xuống mặt bàn, ở phía
cuối bàn, bạn học sinh thứ hai áp tai xuống mặt bàn và
nghe thấy tiếng gõ.
Như vậy, âm cũng truyền được trong môi trường
chất rắn.

Thí nghiệm 3:

Đặt một nguồn âm (chuông) vào trong một chiếc hộp
đựng nước và áp sát tai vào mặt nước để nghe được
âm phát ra.
Nhận xét, âm truyền đến tai qua môi trường chất
lỏng.

Thí nghiệm 4:

Đặt một chiếc đồng hồ báo thức trong một bình thủy
tinh kín. Cho đồng hồ kêu rồi rút dần không khí trong
bình ra thấy.
Khi không khí trong bình càng ít, tiếng đồng hồ nghe
càng nhỏ. 

Khi trong bình gần như hết không khí (chân
không), hầu như không nghe thấy tiếng đồng
hồ kêu nữa.
Sau đó, nếu lại cho không khí vào bình thuỷ
tinh, ta lại nghe thấy tiếng đống hồ.
Vậy, âm không truyền được trong chân
không.

Sóng âm truyền được trong các môi trường
rắn, lỏng, khí.

Sóng âm không truyền được trong môi
trường chân không .

Luyện tập
Các phát biểu sau đúng hay sai?
Các nguồn âm đều dao động.
Một cây sáo đang đặt trên mặt
bàn cũng là một nguồn âm.
Âm được tạo ra từ các nguồn âm.
Âm truyền được trong chất rắn,
chất lỏng, chất khí và chân
không.

Đúng Sai
x
x
x
x

LUYỆN TẬP
Câu 1: Những điều nào sau đây là sai khi nói về
nguồn gốc âm thanh
Âm thanh được phát ra từ các vật dao
A
động
Khi vật dao động, ta luôn có thể nghe
B
được âm thanh phát ra từ vật đó
Âm thanh có thể phát ra từ các vật cố định
C
(không dao động)
Tất cả các vật được xem là nguồn âm thì
đều có thể phát ra âm thanh

D

Câu 2: Hộp đàn trong các đàn ghita, violong...
có tác dụng gì là chủ yếu?
A
Để tạo kiểu dáng cho đàn
B
Để khuếch đại âm do dây đàn phát ra
C
Để người nghệ sỹ có chỗ tì khi đánh đàn
D
 Để người nhạc sỹ vỗ vào hộp khi cần thiết

Câu 3: Âm thanh được phát ra trong những
trường hợp nào sau đây:

Chiếc sáo mà người
nghệ sỹ đang thổi trên
sân khấu

A
Chiếc âm thoa đặt
trên bàn

B
C

Cái còi trọng tài
đá bóng đang
đeo trên cổ

D

Cái trống để trong
sân trường

Câu 4: Khi gõ vào chiếc âm thoa, âm thanh phát
được ra khi nào?
Ngay khi gõ vào âm thoa

A
B

Khi âm thoa dao động
Khi âm thoa thôi không
dao động

C
D

Không có âm thanh

Câu 5:Người ta chọn kim loại có tính đàn
hồi tốt để làm âm thoa vì:
A

B

C

làm
cho
âm
thoa
đẹp
hơn

làm
cho
âm
thoa
cứng
hơn

làm cho
âmâm
thoa
thoa
có
có thể
thểdao
dao
động
lâu hơn

D
làm
cho
âm
thoa ít
dao
động
hơn

Câu 6:Chuyển động như thế nào được gọi
là dao động.
A

Chuyển động theo một đường
tròn
Chuyển động lặp đi lặp lại
B
quanh một
mộtđiểm
điểmnào
nàođó
đó
quanh
Chuyển
động
của
vật
được
C
ném lên cao
D

Chuyển động theo một
đường cong

A
Câu 7 :Âm
thanh không
thể truyền trong

chất lỏng
B

chất rắn.

C

chất khí.

D

  chân không
không.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập lại các kiến thức cơ bản đã học
Xem trước bài 13: Độ to và độ cao của âm
Làm bài tập trong SBT

Chúc các em luôn học giỏi