TIẾT 57
BÀI 15 :KHÓA LƯỠNG
PHÂN
II. Thực hành xây dựng khóa
lưỡng phân

- Nguyên tắc của khóa lưỡng phân:
+ Từ một tập hợp các đối tượng ban đầu được tách thành hai
nhóm có những đặc điểm đối lập nhau.
+ Sau mỗi lần tách, ta được hai nhóm nhỏ hơn và khác nhau bởi
các đặc điểm dùng để tách.
Dựa vào ví dụ đã học ở phần I, em hãy thảo luận theo cặp nêu các
bước xây dựng khóa lưỡng phân?
- Các bước xây dựng khóa lưỡng phân:
+ Bước 1: Lựa chọn đặc điểm để phân chia được các loài thành hai
nhóm. Tiếp tục cách làm như vậy ở từng nhóm nhỏ tiếp theo cho
đến khi xác định được từng loài.
+ Bước 2: Lập sơ đồ phân loại khóa lưỡng phân.

Học xong tiết này chúng ta:
Thực hành xây dựng được khóa lưỡng
phân với đối tượng sinh vật.

 Xây dựng cây phân loại và khóa lưỡng phân một số
cây có trong vườn trường
-Chuẩn bị
Giấy, bút và kính lúp cầm tay.

- Tiến hành
Nhận biết các cây trong vườn
Lập danh sách các cây trong vườn (nên chọn ít nhất 4
cây).
Phân chia các cây có đặc điểm giống nhau thành từng
nhóm.
Xây dựng cây phân loại
Dựa vào đặc điểm giống nhau, phân chia các cây thành
từng nhóm theo gợi ý sau.



Sơ đồ phân loại các loại cây trong vườn

 Xây dựng khóa lưỡng phân

Dựa trên cây phân loại, xây dựng khóa lưỡng phân theo bảng
gợi ý.
Các bước
1a
1b
2a
2b
3a
3b

Đặc điểm
Đặc điểm của
nhóm 1
Đặc điểm của
nhóm 2
?

Tên động vật
?
(Đi tới bước 2)
?

?

(Đi tới bước 3)

?

?

?

?

 Báo cáo

Trình bày khóa lưỡng phân của em với các bạn
trong lớp.
Các cây trong vườn trường
Thân gỗ: xà cừ, xoài, sấu, hoa sữa.
Thân cột: dừa.
Thân bò: cỏ mần trầu, rau  má.
Xây dựng cây phân loại



Các bước
1a
1b

2a
2b
3a
3b

Đặc điểm

Tên cây

Cây thân gỗ

(Đi tới bước 2)

Cây thân bò

(Đi tới bước 3)

Lá mọc vòng

Hoa sữa

Lá mọc cách
Sấu
Gân lá song song Cỏ mần trầu
Gân lá hình mạng Rau má
Xây dựng khóa lưỡng phân

Bài tập 1: Cho các loài sinh vật như hình bên. Tiến hành xây dựng
khóa lưỡng phân để phân loại chúng dựa vào các đặc điểm gợi ý bên
dưới.

Gợi ý
Có cánh hay không có cánh? Có lông vũ hay không có lông vũ?
Có vây hay không có vây? Có lông mao hay không có lông mao?

Bài tập 2: Phân loại cây hoa hồng, cây vạn tuế, cây bí ngô, cây
dương xỉ dựa vào khóa phân loại

Một số loài thực vật
(Có hoa hay không có hoa?)

Cây có hoa

(Hoa màu gì?)

Cây không có hoa

(Thân cây lớn hay nhỏ?)

Cây có hoa
màu hồng

Cây có hoa
màu vàng

Thân cây lớn

Thân cây nhỏ

Cây hoa hồng

Cây bí ngô

Cây vạn tuế

Cây dương xỉ

Bài tập 3: Phân loại mèo, thỏ, lươn, cá dựa vào khóa lưỡng phân

Một số loài động vật
(Ở cạn hay ở nước?)

Động vật ở cạn

Động vật ở nước

(Tai nhỏ hay lớn?)

Cơ thể tai nhỏ

Cơ thể tai lớn

Con mèo

Con thỏ

(Có vây hay không có vây?)

Cơ thể không có vây
Con lươn

Cơ thể có vây
Con cá rô

Ví dụ: Xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại một số loài
động vật sau:

Một số loài động vật
(Có chân hay không có chân?)

Cơ thể không có chân

Cơ thể có chân
(Có cánh hay không
có cánh?)

(Có vảy hay không có vảy?)

Cơ thể có vảy

Con cá rô

Cơ thể không
có vảy
Con lươn

Cơ thể có cánh

Cơ thể không có cánh

(Có mấy cánh?)

Cơ thể có
4 cánh
Con chuồn
chuồn

Cơ thể có
2 cánh

(Có mấy chân?)

Cơ thể có
8 chân

Con nhặng Con nhện
xanh
nhà

Cơ thể có
10 chân
Con cua
đồng

LUYỆN TẬP
Câu 10: Đặc điểm nào sau đây không dùng để phân
loại đại bàng và gấu trúc?
a. Số tế bào trong
b. Môi
c. Khả
d. Màu
mỗi cá thể.
trường sống. năng bay.
lông.
Câu 11: Khóa phân loại được xây dựng nhằm mục
đích gì?

a. Xác định đặc điểm giống và khác nhau của
mỗi loài.
b. Xác định vị trí phân loại của loài một cách
thuận lợi.

Câu 12: Việc phân loại thế giới sống không có ý
nghĩa nào sau đây?
a. Gọi đúng tên sinh vật.
b. Nhận ra sự đa dạng của sinh giới.
c. Đưa sinh vật vào đúng nhóm phân loại.
d. Sinh vật thích nghi với môi trường hơn.

Câu 13: Sử dụng những tiêu chí sau để phân loại sinh
vật đúng hay sai?
ST
T

Câu dẫn

1 Mức độ tổ chức cơ thể.
2 Kiểu dinh dưỡng
3 Môi trường sống.
4 Đặc điểm tế bào.
5 Số lượng tế bào trong cá thể.

Đ

S

X

 

 

X

X

 

X

 

X

X
 

Câu 14: Phân loại các sinh vật sau đây: (Tảo lục, Vi
khuẩn, Trùng giày, Trùng biến hình.Tảo silic, Vi
khuẩn, Tảo lục, Tảo silic,Trùng giày, Trùng biến
hình) dựa vào đặc điểm tế bào của chúng.

Sinh vật nhân sơ gồm:
Tảo lục, Tảo silic, Vi khuẩn, Trùng giày, Trùng
biến hình.

Sinh vật nhân thực:
Nhện, Cây ngô, Con gà, con mèo.

Câu 15: Phân loại các sinh vật sau đây: Hoa
sen, Rùa biển. Hoa sen, Cá chép, Sứa, Cá chép,
Sứa, Rùa biển. dựa vào môi trường sống của
chúng

Môi trường cạn:
Khỉ, Voi, Bọ rùa, Cò.
Môi trường nước:
Hoa sen, Cá chép, Sứa, Rùa biển.

Câu 16: Sinh vật nào dưới đây thuộc nhóm sinh vật tự
dưỡng?

a.Bươm bướm. b.Cây thông. c.Con
lợn.

d.Cá
voi.

Câu 17: Điền số thích hợp vào chỗ trống.
Bộ côn trùng qua khóa phân loại lưỡng phân gồm …
bộ.

a. 3.

b. 5.

c. 7.

d. 9.

Câu 18: Sinh vật thuộc giới Khởi sinh có đặc
điểm đặc trưng nào sau đây?
a. Cơ thể cấu tạo từ tế bào nhân sơ.
b. Cơ thể cấu tạo đa bào.
c. Đời sống hoàn toàn tự dưỡng.
d. Đời sống hoàn toàn dị dưỡng.

Câu 19: Động vật nào dưới đây là động vật Chân
khớp?

a. Bươm
bướm.

b. Trai
sông.

c. Nghêu. d. Hến.

Câu 1: Để phân loại các sinh vật thành hai nhóm dựa trên những
đặc điểm giống và khác nhau của sinh vật, người ta sử dụng:
a. Kính lúp
b. Kính hiển vi
c. Trực quan
d. Khóa lưỡng phân

Câu hỏi 2: Khi tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại
một nhóm sinh vật cần tuân theo nguyên tắc nào?
a. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách ra thành hai nhóm có
những đặc điểm đối lập nhau.
b. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có cơ quan
di truyền khác nhau.
c. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có môi
trường sống khác nhau.
d. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có kiểu
dinh dưỡng khác nhau.

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Bài tập 1: Cho các loài sinh vật như hình bên. Tiến hành xây dựng
khóa lưỡng phân để phân loại chúng

Bài tập 2: Phân loại cây hoa hồng, cây vạn tuế, cây bí ngô, cây
dương xỉ dựa vào khóa phân loại

Bài tập 3: Em và bạn ngồi cùng bàn hãy sử dụng nguyên tắc khóa
lưỡng phân để phân loại các vật dụng có trong cặp sách của em hoặc
của bạn, từ đó quyết định cách sắp xếp chúng sao cho gọn gàng và
thuận tiện nhất khi sử dụng.

Bài tập 4. Em hãy cùng bạn ra ngoài sân hoặc vườn trường
và thực hiện các hoạt động sau:
- Quan sát các cây có trong sân trường hoặc vườn trường
- Xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại các cây đó.

Bài tập 5