CHÀO MỪNG QUÝ
THẦY CÔ ĐẾN DỰGIỜ

MÔN: KHTN 8

BÀI 29:SỰ NỞ
VÌ NHIỆT

NỘI DUNG DẠY HỌC
SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT
RẮN, LỎNG, KHÍ
ỨNG DỤNG VÀ TÁC HẠI CỦA SỰ
NỞ VÌ NHIỆT

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

KHỞI ĐỘNG
Tháp Eiffel bằng thép cao 324 m ở thủ đô Paris
nước Pháp là tháp bằng thép nổi tiếng thế giới.
Các phép đo chiều cao của tháp vào ngày
01/01/1890 và ngày 01/07/1890 cho thấy trong
vòng 6 tháng tháp cao hơn thêm 10 cm. Chẳng
lẽ một cái tháp bằng thép lại có thể “lớn lên”
được? Em có thể giải thích được hiện tượng này
không?

I. Sự nở vì nhiệt của chất rắn

Thí nghiệm
Người ta dùng thí nghiệm mô tả ở Hình 29.1 để tìm hiểu
sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau (Hình 29.1).
- Ba thanh nhôm, đồng, sắt (1).
- Khay đựng cồn và tấm chắn đậy khay đựng cồn để đảm
bảo các thanh tăng nhiệt độ giống nhau (2).
- Bộ phận ghi độ dãn nở của các thanh, mặt ghi vạch và
kim chỉ thị (3).
- Khi đốt cồn trong khay, đậy nắp chắn lên khay, thì thấy
các kim chỉ thị quay. Kim ứng với thanh nhôm quay nhiều
nhất, kim ứng với thanh sắt quay ít nhất.
- Khi tắt đèn cồn các kim chỉ thị lại dần quay về vị trí cũ.
Nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau.

Các chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi.
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.
II. Sự nở vì nhiệt của chất lỏng
 

Thí nghiệm
Chuẩn bị: Một bình thủy tinh đựng nước màu có ống thủy
tinh xuyên qua nút (Hình 29.3); một chậu thủy tinh đựng
nước nóng và một chậu thủy tinh đựng nước lạnh.
Tiến hành:
Đặt bình thủy tinh vào chậu nước nóng. Quan sát và giải
thích hiện tượng xảy ra với nước màu trong ống thủy tinh.
Lấy bình thủy tinh từ chậu nước
nóng ra đặt vào chậu nước lạnh.
Quan sát và giải thích hiện tượng xảy
ra với nước màu trong ống thủy tinh.

- Các chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại
khi lạnh đi.
- Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt
khác nhau.
Tìm thêm ví dụ về sự
nở vì nhiệt của chất
lỏng.

Ví dụ:
- Khi đun nước người ta không đổ thật đầy ấm vì khi
đun, nước bên trong ấm sẽ nở ra, tác dụng lực đẩy
vào nắp ấm làm nắp ấm bật ra và nước tràn ra.
- Khi ta đo nhiệt độ bằng nhiệt kế thủy ngân, thủy
ngân nở ra vì nhiệt độ tăng và dâng lên trong ống.
III. Sự nở vì nhiệt của chất khí
Thí nghiệm
Chuẩn bị:
- Bình cầu với nút cao su có ống thủy tinh xuyên qua.
- Cốc nước màu.
Tiến hành:
- Nhúng đầu ống thủy tinh xuyên qua nút cao su và
nước màu.

- Dùng ngón tay cái bịt chặt đầu còn lại của ống
rồi rút ống ra khỏi nước sao cho trong ống còn
giữ lại một giọt nước màu (Hình 29.6a).
- Lắp nút cao su có gắn ống thủy tinh trên vào
bình cầu.
- Quan sát, mô tả và giải thích hiện tượng xảy
ra đối với giọt nước màu trong ống thủy tinh
khi chỉ cần xoa hai tay vào nhau rồi áp vào bình
cầu.

- Các chất khí nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh
đi.
- Các chất khí khác nhau nở vì nhiệt như nhau.
- Chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng, chất
lỏng nở vì nhiệt nhiều hơn chất rắn.
IV. Công dụng và tác hại của sự nở vì nhiệt

1. Công dụng
Sự nở vì nhiệt của các chất có nhiều công dụng.
Ví dụ:Ứng dụng trong việc chế tạo các loại nhiệt
kế khác nhau, khí cầu, băng kép, ….

Khắc phục tác dụng có hại của sự nở vì nhiệt.
Đề phòng sự nở vì nhiệt: Khi trời nóng chiều
dài của cầu tăng lên
Đầu cầu sắt phải đặt trên các gối đỡ xê dịch
được trên các con lăn.

Có khoảng cách giữa các nhịp cầu

GIỮA ĐẦU CÁC THANH RAY PHẢI CÓ KHE HỞ

Để khi nhiệt độ tăng đường ray không bị uốn
cong gây nguy hiểm khi tàu đi qua.

CÁC ỐNG KIM LOẠI DẪN HƠI NÓNG
HOẶC NƯỚC NÓNG PHẢI CÓ ĐOẠN UỐN
CONG

Để khi ống bị nở dài thì đoạn cong này chỉ biến
dạng mà không bị gãy

LỢI DỤNG SỰ NỞ VÌ NHIỆT
*Ứng dụng sự nở vì nhiệt khác nhau giữa các
chất để tạo ra băng kép dùng làm rơle điều nhiệt
trong bàn là, bếp điện…

Băng kép gồm 2 thanh kim loại khác nhau
như đồng và thép được tán chặt sát với nhau.
Ở nhiệt độ bình thường băng kép thẳng. Khi
bị nóng lên, do hai băng kim loại nở dài
không giống nhau mà băng kép sẽ bị uốn
cong làm hở mạch điện đi qua băng kép

Băng kép dùng làm rơle đóng, ngắt
mạch điện

Tháng 1

Tháng 7

• Tháng 1 là mùa Đông (lạnh),mà tháp làm bằng thép

nên thép co lại khi gặp lạnh
• Đến tháng 7 là mùa Hè (nóng) nên thép nở ra do đó
ta thấy tháp cao lên.

LUYỆN TẬP

Đáp án

NHANH
NHƯ
CHỚP

1
Tại sao khi xây cầu,
thông thường một đầu
cầu người ta cho gối
lên các con lăn?
Để tránh tác hại của sự dãn nở vì nhiệt.

2
Khi nhúng quả bóng bàn bị móp vào
trong nước nóng, nó sẽ phồng trở lại.
Vì sao như vậy?

Vì nước nóng làm cho khí
trong quả bóng nở ra.

3
Tại sao gạch lát ở vỉa hè có
khoảng cách giữa các viên
gạch lớn hơn so với các
viên gạch được lát trong
nhà?
Vì ngoài trời thời tiết rất nóng, phải chừa
khoảng cách để có sự dãn nở giữa các viên
gạch.

N
V
BT

HS tìm hiểu và mô tả hoạt động của
băng kép trong một số dụng cụ
Nhóm 1: băng kép báo cháy
Nhóm 2: băng kép trong bàn là
Nhóm 3: băng kép trong ấm đun nước
Nhóm 4: băng kép trong nồi cơm
điện
Nhóm 5: băng kép trong bình
nóng lạnh

Chúc các em luôn học giỏi