TRƯỜNG THCS HÁT MÔN

MÔN KHTN 7

Giáo viên: Phạm Thị Nhàn
Tổ : KHTN

Tại sao tường nhà hát, phòng hoà nhạc, rạp chiếu phim thường được
làm sần sùi hoặc treo, phủ rèm nhung, len, dạ…

TIẾT 53- 54- 55-56:
BÀI 14: PHẢN XẠ ÂM
CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

Các em đã nghe được những âm thanh nào từ đoạn video trên?
Nhận xét về độ to của các âm?

I. PHẢN XẠ ÂM

Phản
xạ
âm
là
gì?
Phản xạ âm là hiện tượng âm được dội lại khi gặp một mặt chắn

I. PHẢN XẠ ÂM
- Âm dội lại khi gặp một mặt chắn là âm phản xạ
- Khi âm phản xạ truyền đến tai ta chậm hơn âm truyền trực tiếp
đến tai ta một khoảng thời gian lớn hơn 1/15 giây thì âm phản xạ
được gọi là tiếng vang.

So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa âm
phản xạ và tiếng vang ?
Giống nhau: Đều là âm phản xạ
Khác nhau: Tiếng vang là âm phản xạ nghe được cách âm
trực tiếp ít nhất là 1/15 giây

Em đã từng nghe được tiếng vang ở đâu? Vì sao em nghe
được tiếng vang đó?
- Tiếng vang ở vùng có núi.
- Tiếng vang trong phòng rộng.
- Tiếng vang từ giếng nước sâu.
Vì ta phân biệt được âm phát ra trực tiếp và
âm truyền đến núi, tường, mặt nước giếng rồi
dội lại đến tai ta.

Dơi có thể phát ra một loại sóng âm có tần số cao từ
50 000 Hz đến 70 000 Hz (siêu âm). Khi sóng âm
này phát ra gặp vật cản (con muỗi, cành cây, cách
hang,…) thì phản xạ trở lại. Dựa vào âm phản xạ mà
dơi nhận ra vật cản.

 Miệng

của loài dơi là bộ phận phát ra sóng siêu âm (tần

số trên 20 000 Hz), cứ một khoảng thời gian lại phát ra
sóng siêu âm một lần. Tai dơi là bộ phận bắt sóng siêu
âm cực nhạy. Thông qua việc phát và thu sóng siêu âm
như thế, loài dơi xác định được phương hướng để bay và
vị trí của con mồi. Vì thế, nó có thể bay trong những
hang động tăm tối và săn mồi trong bóng đêm.

1. Tìm ví dụ về phản xạ âm.

HOẠT ĐỘNG

2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to
như thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
3. Người ta thường ứng dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn
20000Hz) để xác định độ sâu của biển. Hãy sử dụng hình 14.2 để giải thích
ứng dụng này.

1. Ví dụ về phản xạ âm:
- Khi nói xuống giếng nước ta sẽ nghe được tiếng nói của
chính mình vọng lại.
- Khi nói to trong hang động.
- Khi nói to trong phòng lớn và trống.
2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng
nói to như thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
Cả hai phòng lớn và nhỏ đều có âm phản xạ nhưng chỉ
phòng lớn ta mới nghe được âm phản xạ nhờ có tiếng
vang. Còn phòng nhỏ thì ta nghe được âm phản xạ và
âm phát ra gần như cùng một lúc do tốc độ truyền âm
thanh trong không khí là 340 m/s nên ta không nghe
được tiếng vang.

3. Người ta thường ứng dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20000Hz)
xác định độ sâu của biển. Hãy sử dụng hình 14.2 để giải thích ứng dụng này.
Để xác định độ sâu của biển, người ta thường dùng
một chiếc tàu néo cố định trên mặt biển, cho tàu phát
ra sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20000Hz) theo
phương thẳng đứng xuống dưới. Sóng âm này khi đến
đáy biển sẽ bị phản xạ trở lại. Người ta xác định thời
gian từ lúc phát ra sóng âm đến khi thu được âm phản
xạ. Mà vận tốc truyền siêu âm trong nước
là 1500 m/s , từ đó suy ra khoảng cách từ mặt
nước đến đáy biển.

Bài tập 1: Một người hét to trước một vách đá và nghe được tiếng hét của mình vọng
lại sau 1,2 s.
Người đó đứng cách vách đá bao xa? Biết rằng tốc độ truyền âm trong không khí là
343 m/s.

Trong khoảng thời gian t = 1,2 s, sóng âm phải truyền đi và truyền về quãng đường tổng cộng
là 2 S, với d là khoảng cách từ người đó đến vách đá.

Ta có:   S = v.t = 343 . 1,2 = 206 m
2

2

Câu 2. Một tàu chiến sử dụng sonar (máy phát và thu tín hiệu sóng âm dưới nước) để
phát hiện sự xuất hiện của một tàu ngầm trong bùng biển lân cận. Giả sử tàu thu được
tín hiệu sonar phản hồi có thời gian truyền khứ hồi (từ tàu chiến đến tàu ngầm và
ngược lại) là 3,6 s. Khi đó, tàu ngầm ở cách tàu chiến bao xa? Biết tốc độ truyền sóng
âm trong nước biển là 1 500 m/s.

Khoảng cách giữa tàu chiến và
tàu ngầm là
   S = v.t = 1500 . 3,6 = 2700 m
2

2

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
3.Số
2.
4.
5.
Môi
Âm
7.
Những
Âm
Vật
dao
Những
dội
trường
dội
phát
động
lại
âm
lạiâm
ra
nghe
khi
không
có
thực
âm
có
tần
gặp
cách
tần
thanh
hiện
truyền
số
một
số
âm
trên
được
thì
dưới
mặt
trục
âm
20.000Hz
vật:
chắn
trong
20
là
tiếp1/15s
môi
Hzlà:
1s
gọi
trường:
gọi
gọi
là:gọi:
là:là:
Từ hàng1.6.
dọc
là
gì?

ÂM THANH
C H Â N K H ¤ N G
S I £ U Â M
T Ầ N S Ố

1
2
3

P H Ả N X Ạ Â M

4

D A O Đ Ộ N G

5

T I Ế N G V A N G

6

H Ạ Â M

7

II. VẬT PHẢN XẠ ÂM TỐT, VẬT PHẢN XẠ ÂM KÉM

Thí nghiệm.
Dụng cụ:
Hộp làm bằng vật liệu cách âm (1); 1 tấm gỗ nhẵn, 1 tấm
gỗ sần sùi, 1 tấm xốp mềm hình chữ nhật cùng kích cỡ
dùng làm tấm phản xạ âm (2); 1 chiếc đồng hồ để bàn
nhỏ làm nguồn âm (3); giá đỡ tấm phản xạ âm (4).
Tiến hành:
Bước 1: Gắn tấm phản xạ âm bằng gỗ nhẵn lên giá thí nghiệm, đặt tai tại vị trí như Hình 14.3,
lắng nghe âm truyền từ nguồn tới tấm gỗ nhẵn và phản xạ đến tai.
Bước 2: Lần lượt thay tấm gỗ nhẵn bằng tấm xốp và tấm gỗ sần sùi, lặp lại thí nghiệm như
bước 1.
Rút ra nhận xét vật nào phản xạ âm tốt, vật nào phản xạ âm kém.

- Vật phản xạ âm tốt là vật có bề mặt nhẵn, cứng
- Vật phản xạ âm kém là vật có bề mặt sần sùi, mềm xốp
VÍ DỤ:

Vật phản xạ âm tốt Vật phản xạ âm kém
Mặt gương

Miếng xốp

Mặt đá hoa

Ghế đệm mút

Tấm kim loại

Cao su xốp

Tường gạch

Áo len

1. Trong những ví dụ dưới đây, hãy chỉ ra vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm
kém: Ghế đệm mút, mặt gương; tấm xốp; rèm nhung; mặt đá hoa; mặt tường
gạch; tấm kim loại; tấm bìa; mặt nước.

2. Trả
Tại sao
hát, phòng
nhạc,
rạptường
chiếu sần
phim
thường
lời: tường
Trong nhà
các phòng
trên hoà
người
ta làm
sùi,
phủlàm
rèmsần
nhung,
len, treo,
dạ…phủ
để phản
xạ âm kém
được
sùi hoặc
rèm nhung,
len, hơn
dạ…nên giảm
tiếng vang, âm nghe tốt hơn.

Làm tường sần sùi

Tấm hút âm.Chống phản xạ và
khuyếch tán tần số trung và cao

Treo rèm nhung

Để giá sách trong phòng nhạc cũng
là một cách hạn chế âm nhiễu.
       

Các tấm tán âm lồi lõm đặt trong phòng Không phải tự nhiên trong phòng nghe
nghe/phòng thu. Ảnh: Auralex.
có các tấm mút, thảm trải sàn. Ảnh:22nd

Câu 1: Trong những vật sau đây: Miếng xốp, ghế nệm mút, mặt gương, tấm
kim loại, áo len, cao su xốp, mặt đá hoa, tường gạch. Vật phản xạ âm tốt là:
    A. Miếng xốp, ghế nệm mút, mặt gương.
    B. Tấm kim loại, áo len, cao su.
    C. Mặt gương, tấm kim loại, mặt đá hoa, tường gạch.
    D. Miếng xốp, ghế nệm mút, cao su xốp.
Câu 2: Hãy xác định câu đúng trong các câu sau đây?
    A. Những vật có bề mặt nhẵn, cứng phản xạ âm tốt.
    B. Bức tường càng dày phản xạ âm càng tốt.
    C. Những vật có bề mặt mềm, gồ ghề hấp thụ âm kém.
    D. Khi gặp mặt phẳng xù xì, âm truyền qua hoàn toàn, không bị phản xạ.

Câu 3: Vật liệu nào dưới đây thường không được dùng làm vật ngăn cách âm
giữa các phòng?
 A. Tường bê tông         B. Cửa kính hai lớp         C. Tấm rèm vải         D. Cửa gỗ
Câu 4: Những vật nào sau đây phản xạ âm kém?
A. Thép, gỗ, vải.
B. Bê tông, sắt, bông.
C. Đá, sắt, thép.
D. Vải, nhung, dạ.

Câu 5: Vật liệu phản xạ âm kém thì có đặc điểm nào
sau đây?
A. Có bề mặt nhẵn và vật liệu cứng.
B. Có bề mặt sần sùi và vật liệu mềm.
C. Có kích thước lớn.
D. Có kích thước nhỏ.
Câu 6: Sự phản xạ âm có thể gây ảnh hưởng cho người nghe,
như khi đang ở trong nhà hát, trong phòng hòa nhạc. Vì vậy,
trong phòng hòa nhạc, trong nhà hát người ta thường làm
tường có đặc điểm như thế nào?
A. Làm tường sần sùi để giảm tiếng vang.
B. Làm tường sần sùi để tăng tiếng vang.
C. Làm tường phẳng và nhẵn để giảm tiếng vang.
D. Làm tường phẳng và nhẵn để tăng tiếng vang

III. CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

1. Tiếng ồn.

PHÂN LOẠI ÂM THANH VỪA NGHE ĐƯỢC THEO CÁC ĐẶC
ĐIỂM SAU VÀ DÁN LÊN BẢNG PHỤ
TIẾNG ỒN NHỎ

TIẾNG ỒN TO,
NGẮN

TIẾNG ỒN TO,
KÉO DÀI

TIẾNG SẤM SÉT
TIẾNG NƯỚC CHẢY
TIẾNG HÉT TO
TIẾNG XE CỘ
TIẾNG RƠI VỠ
TIẾNG MÁY XAY XÁT
TIẾNG TÀU HỎA

TIẾNG CHIM HÓT

TIẾNG CƯA MÁY
TIẾNG MÁY BAY

Thế nào là ô nhiễm tiếng ồn

Tiếng ồn là những âm thanh to, kéo dài có thể có hại đến sức
khoẻ và hoạt động bình thường của con người..

Hình nào trong các hình sau thể hiện tiếng ồn tới mức ô nhiễm tiếng ồn?
Vì sao em biết ?

Sấm, sét

Máy khoan bêtông
liên tục hoạt động
cạnh nơi làm việc

Tiếng họp chợ
ồn ào ở gần
lớp học

Tiếng sấm sét tuy to nhưng
không kéo dài nên không ảnh
hưởng đến sức khỏe con người
 không xem là ô nhiễm tiếng
ồn.
Sấm, sét

Tiếng ồn máy khoan to và kéo
dài gây ảnh hưởng đến việc gọi
điện thoại và gây điếc tai người
thợ khoan.
H15.2

Máy khoan bêtông
liên tục hoạt động
cạnh nơi làm việc

 Ô nhiễm tiếng ồn.

Tiếng họp chợ ồn to, kéo dài gây
ảnh hưởng đến việc học tập của
học sinh.
H15.3

Tiếng họp chợ
ồn ào ở gần
lớp học

 Ô nhiễm tiếng ồn.

1. Tiếng ồn
to
Tiếng ồn gây ô nhiễm là tiếng ồn …………
và
kéo dài
……………………..làm
ảnh hưởng xấu đến
sức khoẻ và sinh hoạt
………….........................................của
con người.

Câu hỏi 1 trang 70 : Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
a) Tiếng xe cứu thương.
b) Tiếng học sinh phát biểu trong lớp.
c) Tiếng sấm.
d) Tiếng máy khoan bê tông kéo dài liên tục gần khu dân cư.
e) Tiếng ồn từ khu chợ họp gần lớp học.
g) Tiếng hát karaoke vào đêm khuya.
Trả lời:
Các âm thanh là tiếng ồn: d, e, g.
Vì những âm thanh này to, kéo dài, ảnh hưởng đến sức
khỏe và hoạt động bình thường của con người.

2. Các biện pháp để giảm tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khoẻ.
- Hạn chế nguồn gây ra tiếng ồn
- Phân tán tiếng ồn trên đường truyền.
- Ngăn cản bớt sự lan truyền của tiếng ồn đến tai

Giả sử ngôi nhà em đang sống ở ngay gần một khu chợ hoặc bến xe,
em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và đề xuất
biện pháp để làm giảm ảnh hưởng này?
Tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe là:
- Tiếng ồn từ chợ
- Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ
Những biện pháp để làm giảm những ảnh hưởng này:
- Cải thiện cách âm của tường vách
- Đóng kín cửa nhà
- Đeo tai nghe

Tác hại của ô nhiễm tiếng ồn ?

- Tác động lâu dài của tiếng ồn đối với con người sẽ
gây ra bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh, cũng
như làm trầm trọng thêm các bệnh về tim mạch
và huyết áp cao.
- Tiếng ồn còn là nguyên nhân làm giảm thính lực
của con người, gây điếc tai.

1/ Treo biển báo “cấm bóp còi” tại những nơi gần trường
học, bệnh viện.

2/ Xây dựng tường bêtông ngăn cách khu dân cư với
đường cao tốc.

3/ Trồng nhiều cây xanh để âm truyền đến gặp lá cây sẽ
phản xạ theo các hướng khác nhau.

4/ Làm trần nhà, tường nhà dày bằng xốp, làm tường phủ
dạ, phủ nhung để ngăn bớt âm truyền qua chúng.

? Giả sử ngôi nhà gia đình em đang sinh sống ở ngay gần một khu chợ
hoặc bến xe, em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe
và đề xuất biện pháp để làm giảm những ảnh hưởng này.
Trả lời:
- Những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe khi nhà ở gần
khu chợ hoặc bến xe:
+ Tiếng nói chuyện của các cô bán hàng, tiếng trao đổi mua
bán hàng hóa giữa người mua và người bán, tiếng đi lại, tiếng
sắp xếp hàng hóa, …. ở trong một khu chợ.
+ Tiếng còi xe, tiếng động cơ nổ, tiếng phanh xe, tiếng các
chú nơ xe gọi khách,… ở trong bến xe.