 Hãy viết ra note tên các
nông sản châu Phi
 Nguyên nhân nào khiến
nông sản khác nhau giữa
các khu vực?

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

2

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT nhiệt đới

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

BÀI 11

PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC
SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN

Ô CHỮ BÍ MẬT

Câu

1
2
3
4
5
6
7

T

H

I

Ê

N T

A

Số chữ cái

I

8

R Ừ N G

4

S Ô N G H Ồ
Đ Ộ N G V Ậ T

6

C Á

2

X Â

Y D Ự N G

N H À M Á Y

7

7
6

Câu5:6:
3:Đây
Nơilàcung
nước
chủngười
yếuhoạt
cho
con
Câu
Câu
Gạch,
nguồn
cát, cấp
đáthức
là
nguyên
ănngọt
bị con
liệu
của
khai
động
thác
Câu
Lũ
lụt,
hạn
được
gọi
chung
là
gì?đất?
Câu
Đây
được
là lá
phổi
xanh
của
trái
Câu
7:2:1:
4:
Hệ
Gấu,
thống
hươu,
xửgọi
líhán
nai
nước
được
thảigọi
được
chung
đặtlà
ở
gì?
đâu?
và đánh người
bắt
này?
nhiều nhất

KHỞI ĐỘNG

Kĩ thuật “KWL”
Em hãy viết:

 K: 3 điều em đã biết về
phương thức con người khai
thác, sử dụng và bảo vệ TNTN
ở châu Phi.
 W:
3 điều em muốn học về
phương thức con người khai
thác, sử dụng và bảo vệ TNTN ở
châu Phi.

K
W

1
2
3
1
2
3

Thời gian:

L

1
2
3

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO

Đi tìm từ khóa

 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 1 – trang 135), và hình 4 (trang 131), hãy
điền từ khóa vào dấu … để hoàn thành đoạn sau:
(1)... và (2)… cao ở môi trường xích đạo giúp cho … (3) phát triển quanh năm, tạo
điều kiện trồng gối vụ, ... (4) nhiều loại cây.
Ở đây đã hình thành các ... (5) theo quy mô lớn nhằm mục đích ... (6) hoặc cung
cấp nguyên liệu cho các ... (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo ... (8), lớp phủ thực vật lại bị tàn phá nên
mùn dễ bị nước mưa … (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại … (10) chất lượng tốt, là sản
phẩm xuất khẩu có giá trị.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO

Thông tin phản hồi
(1) nhiệt độ và (2) độ ẩm cao ở môi trường xích đạo giúp cho cây trồng
(3) phát triển quanh năm, tạo điều kiện trồng gối vụ, xen canh (4) nhiều
loại cây.
Ở đây đã hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (5) theo
quy mô lớn nhằm mục đích xuất khẩu (6) hoặc cung cấp nguyên liệu cho
các nhà mày chế biến (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo không dày (8), lớp phủ thực vật
lại bị tàn phá nên mùn dễ bị nước mưa rửa trôi (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại gỗ (10) chất lượng tốt, là
sản phẩm xuất khẩu có giá trị.

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

Lược đồ nông nghiệp châu Phi

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

 Phân bố: Bồn Địa Công Gô,  duyên hải
phía bắc ven vịnh Ghinê

 Hình thành các khu vực chuyên canh
cây công nghiệp (cọ dầu, ca cao,...)
theo quy mô lớn để xuất khẩu hoặc
cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy
chế biến.
 Trồng cây quanh năm, gối vụ và xen
canh nhiều loại cây (nhờ nhiệt độ và
độ ẩm cao).
Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

Hái chè ơ Ghana

Thu hoạch cao su trong trang trại
Thu hoạch cà phê trong trang trại

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo

+ Tích cực trồng và bảo vệ rừng (do tầng mùn trong
đất không dày, lớp phủ thực vật bị tàn phá nhiều
nên dễ bị rửa trôi).

1

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT xích đạo
Em có biết?

Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung
cấp các loại gỗ chất lượng tốt (gụ,mun,
tếch,…),là sản phẩm xuất khẩu có giá trị.
Tuy nhiên, ngành công nghiệp khai thác
gỗ lại tàn phá các khu rừng trong khi phải
mất rất nhiều năm chúng mới có thể tái
sinh. Hầu hết các công ty khai thác và chế
biến gỗ lại thuộc sở hữu và mang lại lợi
nhuận cho nước ngoài.

2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

Đúng hay
Sai?

 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S

2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

Thông tin
phản
hồi
 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc
Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S
Đ
S
S
S
Đ

2

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT nhiệt đới

Phân bố: Hai bên xích đạo

(khoảng 20°B - 20°N)

+ Những vùng khô hạn như xa van ở
Nam Xa-ha-ra: canh tác phổ biến theo
hình thức nương rẫy. Cây trồng chính lạc,
bông, kê

Trồng ngô ở Trung Phi

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

 Chăn nuôi dê, cừu,... theo hình thức chăn thả.

Chăn nuôi ở Chad

+ Những vùng khí hậu nhiệt đới ẩm như Đông
Nam Phi: hình thành các vùng trồng cây ăn quả
(chuối,...) và cây công nghiệp (chè, thuốc lá,
bông….) với mục đích xuất khẩu.

Thu hoạch cà phê ở
Ê-ti-ô-pi-a

Hái chè ở Ghana

+ Khai thác xuất khẩu khoáng sản
(vàng, đồng, chì, dầu mỏ, khí tự
nhiên,...), một số nước phát triển
công nghiệp chế biến.

Khai thác dầu khí ở Nigieria

Hình 30.2. Lược đồ công nghiệp Châu Phi

+ Xây dựng các công trình thủy lợi nhằm đảm
bảo nguồn nước cho nông nghiệp và sinh hoạt.
+ Một số quốc gia đã thành lập các khu bảo tồn
thiên nhiên, để bảo vệ hệ sinh thái cũng như
phát triển du lịch.

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

 Phân bố: Hoang mạc Xa ha ra,
  Ca-la-ha-ri và Na- míp.

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

+ Khu vực ốc đảo: trồng cây ăn quả (cam, chanh,...), chà là
và 1 số cây lương thực (lúa mạch,...) trên những mảnh
ruộng nhỏ.

“ ốc đảo”

Chăn nuôi lạc đà

Chăn nuôi bò

Chăn nuôi cừu

Chăn nuôi dê

3

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT hoang mạc

+ Nhờ tiến bộ của kĩ thuật khoan sâu, nhiều mỏ dầu khí lớn,
các mỏ khoáng sản và các túi nước ngầm được phát hiện
=> đem lại nguồn thu lớn.

Một khu khai thác dầu mỏ trong hoang mạc
Xa- ha- ra (An- giê- ri)

Một giếng khoan thăm dò nhìn từ trực thăng

Các nước trong khu vực đã có nhiều biện pháp như hợp tác
để thành lập “vành đai xanh” chống hoang mạc hóa,...

Great Green Wall đặt mục tiêu lập một vành đai rừng dài 8.000km cắt ngang châu
Phi bao gồm các loại cây chịu hạn như keo, gụ, sầu đâu, đặc biệt là cây baobab.

• Quan sát các đoạn video sau về
việc khai thác các tài nguyên ở
hoang mạc Xahara. Em hãy nêu
suy nghĩ của mình về vấn đề này?

4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN NHIỆT

Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 4 –
137), và hình 4 (trang 131), hãy thực hiện các
nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1 (2 điểm): Xác định phạm vi môi
trường cận nhiệt ở châu Âu.
Nhiệm vụ 1 (3 điểm): Trình bày cách thức
con người khai thác thiện nhiên ở môi trường
cận nhiệt.

4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN NHIỆT

Phạm vi

MÔI
TRƯỜNG
CẬN NHIỆT
Cách thức khai
thác, sử dụng và
bảo
vệ
thiên
nhiên

Cực bắc và cự nam châu Phi

+ Trồng các loại cây ăn quả có giá
trị xuất khẩu và một số cây lương
thực. Gia súc chính là cừu.
+ Khai thác khoáng sản
+ Hoạt động du lịch.
+ Các nước trong khu vực cần
chống khô hạn và hoang mạc hoá.

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

Phân bố: gồm dãy At-lat và vùng
đồng bằng ven biển Bắc Phi, vùng
cực nam châu Phi.

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

+ Trồng các loại cây ăn quả (nho, cam, chanh, ô liu,...) và một số cây
lương thực (lúa mì, ngô).

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

Chăn nuôi gia súc chính là cừu.

4

Khai thác,sử dụng và bảo vệ TN ở MT cận nhiệt

+ Phát triển hoạt động khai thác khoáng sản

Khai thác dầu (An-giê-ri)

Dẫn đầu thế giới về khai thác vàng, kim
cương (Cộng hòa Nam Phi).

Cai rô huyền bí

Kim tự tháp Ai Cập

Xác ướp Ai Cập

Viện bảo tàng Greco Rômana

Địa điểm du lịch Thành phố Cape Town
ở Cộng hòa Nam Phi

Địa điểm du lịch Sun city ở Cộng hòa
Nam Phi

LUYỆN TẬP
VÀ VẬN DỤNG

THỬ THÁCH CHO EM

So sánh cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường
xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
Môi trường
xích đạo
Phương thức khai thác sử
dụng và bảo vệ tự nhiên
Những vấn đề cần chú ý
trong khai thác và sử
dụng, bảo vệ thiên nhiên

Môi trường
nhiệt đới

VẬN DỤNG
Tìm hiểu về hoang mạc Xahara
Gợi ý cách làm

Viết đoạn văn ngắn
Làm Video
Infographic

 Thời gian nộp bài: 1 tuần
 Cá nhân hoặc nhóm

1

Dặn
dò

Xem lại bài đã học

2
3

Hoàn thành bài tập SBT
Chuẩn bị bài 30: Kinh tế Châu Phi.

9

8

VÒNG QUAY
MAY MẮN
10

3

4

5

6

n
Phầ
ởng
thư

2

7
t
Mấ
t
l ượ

1đ
i
ể
m
c
ộ
n
g

1

8

QUAY