CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC
Cùng khám phá bài học thật vui nhé!

AT
P

NĂNG LỰC SỐ
Dự đoán từ Canva
 HS truy cập canva, Quan sát kết quả phép
lai thuận nghịch cây hoa phấn trên Canva
(Gv cung cấp mã QR để HS quét)

https://canva.link/
of82xnpc4zo28im

 Tìm ra sự khác biệt từ kết quả của phép
lai, nhận xét kết quả đó với quy luật di
truyền của MEndel
 Kéo thả thẻ nhận xét vào ô “Hiện tượng
quan sát được” để thể hiện dự đoán của
em.

KHỞI ĐỘNG
Bệnh thần kinh thị giác di
truyền Leber (bệnh Leber) là
một bệnh võng mạc di truyền,
do đột biến điểm trong ti thể
gây ra tổn thương tế bào
hạch thần kinh võng mạc,
cuối cùng dẫn đến mù lòa.

VIDEO 1

KHỞI ĐỘNG
Bệnh này thường được di
truyền theo dòng mẹ, có
nghĩa là tất cả con cái của
một phụ nữ có bất thường
được di truyền từ mẹ, nhưng
chỉ có con gái mới có thể di
truyền được tiếp cho đời sau.
Hãy giải thích lí do.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 2

TÌM HIỂU THÍ NGHIỆM
CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI
NHÂN

CÁCH THỰC HIỆN
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu bối cảnh ra
đời thí nghiệm của Correns
 HS đã được giao nhiệm vụ từ tiết học
trước tìm hiểu, sưu tầm tài liệu về
Correns và thí nghiệm di truyền gene
ngoài
nhân.
 Nội
dung
tìm hiểu: bối cảnh ra đời, cách tiến
hành thí nghiệm, giải thích thí nghiệm,...
 Tại lớp: HS chia làm 3-5 nhóm, đọc SGK mục
I, Chia sẽ tài liệu đã tìm hiểu ở nhà, thống nhất
cách trình bày như thuyết trình, đóng kịch…
 Mục tiêu: Nêu được bối cảnh ra đời của thí
nghiệm Correns

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

1. Bối cảnh ra đời của thí nghiệm
- Năm 1900: Ba nhà thực vật, trong
đó có Correns đã chứng minh được
các quy luật khi làm thí nghiệm trên
đậu Hà Lan.
- Năm 1909: Carl Correns đã phát
hiện hiện tượng khác thường ở cây
hoa bốn giờ (Mirabilis jalapa) không
tuân theo quy luật của Mendel.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

NĂNG LỰC SỐ
Dòng thời gian
 GV cung cấp mã QR google slides
 HS sắp xếp các sự kiện theo trình tự thời gian
và giải thích phát hiện của Correns.
Các sự kiện: Năm 1900, Năm 1909,Thí nghiệm
cây hoa phấn
 Truy cập chatbot AI: “Hãy giải thích vì sao
trong thí nghiệm của Correns thì đời con phụ
thuộc
vào cây
 Đối
chiếu
câumẹ.”
trả lời với SGK

CÁCH THỰC HIỆN

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu thí nghiệm
của Correns về di truyền gene
ngoài nhân
 Thực hiện theo kỹ thuật khăn trải
bàn.
 HS đọc thông tin mục I.2, I.3 kết hợp quan
sát Bảng 15.1 và Hình 15.2 trả lời câu hỏi
hộp Dừng lại và suy ngẫm SGK tr.80:
“Hãy
nhận xét
chung
về nhất
kết quả
cácvà
phép
 Sản
phẩm:
Nhóm
thống
ý kiến
viết
lai trong
bảng và
giải
thích.”
vào
phần trung
tâm
của
giấy A3
 Mục tiêu: kết luận, giải thích được gene không
những tồn tại trong nhân mà còn tồn tại ngoài
nhân (trong các bào quan như ti thể, lạp thể).

CÂU HỎI
Nhận xét chung
về các phép lai
trong bảng và
phân tích

ĐÁP ÁN
“DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”
+ Đời con đều có kiểu hình giống mẹ chứng tỏ gene
quy định màu lá trong trường hợp này không nằm
trong nhân mà nằm trong tế bào chất (trong lục lạp) vì
tinh trùng chỉ truyền nhân cho tế bào trứng mà không
truyền tế bào chất. Hợp tử phát triển dựa trên khối tế
bào chất của trứng từ mẹ nên các gene trong tế bào
chất của trứng đều được truyền cho con nên đời con
sinh ra hầu hết đều có màu lá giống mẹ.

ĐÁP ÁN
“DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”
+ Ở các phép lai có mẹ lá khảm (tế bào chất chứa cả lục
lạp màu xanh và màu trắng) thì ở đời con, ngoài kiểu
hình lá khảm giống mẹ còn xuất hiện thêm 2 kiểu hình
là lá xanh và lá trắng. Đó là do sự phân chia không
đồng đều và ngẫu nhiên của các lục lạp trong phân bào
dẫn đến có các tế bào chỉ nhận được lục lạp màu xanh
hoặc màu trắng (cho ra lá màu xanh hoặc màu trắng
khác mẹ) và có những tế bào nhận được cả hai loại lục
lạp cho ra lá khảm (giống mẹ).

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

2. Thí nghiệm
- Correns lấy hạt phấn hoa từ cành
này thụ phấn cho hoa trên cành
kia theo các tổ hợp khác nhau:
+ Ba tổ hợp lai thuận nghịch,
tương ứng với 6 cặp bố mẹ khác
nhau về màu sắc lá.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

2. Thí nghiệm
Kết quả: phép lai thuận nghịch
không tuân theo quy luật Mendel,
đời con đều có kiểu hình giống mẹ.
Tuy nhiên, ở phép lai có mẹ lá
khảm thì đời con, ngoài kiểu hình
giống mẹ, còn xuất hiện thêm 2
kiểu hình là lá xanh và lá trắng.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

3. Giải thích thí nghiệm
- Màu lá của đời con hoàn toàn
phụ thuộc vào màu lá của mẹ mà
không chịu ảnh hưởng bởi màu lá
của cây bố.
→ Tính trạng màu sắc lá di truyền
theo dòng mẹ.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN
3. Giải thích thí nghiệm
- Hiện tượng di truyền theo dòng mẹ
thường gặp ở các tính trạng do gene
nằm trong lục lạp, ti thể ở tế bào
chất (còn gọi là gene ngoài nhân)
quy định.

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

DNA ti thể

DNA ti thể

GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

I. THÍ NGHIỆM CỦA CORRENS VỀ DI
TRUYỀN GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

3. Giải thích thí nghiệm
- Trong quá trình phân bào, các lục
lạp được phân chia một cách ngẫu
nhiên và không đồng đều về các tế
bào con nên ở đời con, ngoài kiểu
hình giống mẹ còn có thể xuất hiện
kiểu hình khác.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 2

TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM DI
TRUYỀN GENE NGOÀI
NHÂN

CÁCH THỰC HIỆN
 Thảo luận nhóm đôi đọc thông tin mục II
và trả lời câu hỏi hộp Dừng lại và suy
ngẫm SGK tr.80: Dựa vào đặc điểm nào
người ta có thể nhận biết được tính trạng
di truyền do gene ngoài nhân quy định?
 Chốt lại câu trả lời cho hoạt động khởi động.
 Mục tiêu: Rút ra kết luận đặc điểm di
truyền gene ngoài nhân

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

II. ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN GENE
NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

- Kết quả phép lai thuận nghịch là khác nhau,
tính trạng được di truyền theo dòng mẹ và
biểu hiện ở cả hai giới.
- Các gene ngoài nhân mặc dù được truyền
từ mẹ nhưng cá thể con của cùng một mẹ có
thể nhận được số lượng các allele khác nhau
dẫn đến có thể có các kiểu hình khác nhau.
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

NĂNG LỰC SỐ

 Hoàn thành bảng so sánh di truyền gene
trong nhân và di truyên gene ngoài nhân
trên Canva
 Các tiêu chí so sánh: Vị trí gene:; Vai trò giao
tử; Kết quả lai thuận nghịch; Dòng truyền; Ví
dụ.
 Sản phẩm được share link trên Padlet để các
nhóm khác đối chiếu và nhận xét.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 3

TÌM HIỂU ỨNG DỤNG DI
TRUYỀN GENE NGOÀI
NHÂN

CÁCH THỰC HIỆN
 Thực hiện theo kỹ thuật mảnh ghép
 Vòng 1: nhóm chuyên gia
 Vòng 2: Nhóm mảnh ghép

 Sản phẩm: Tạo bảng hoặc tổng kết các ứng
dụng của di truyền gene ngoài nhân bằng sơ đồ
duy
 tư
Củng cố bằng việc giải quyết câu hỏi 2 hộp
“DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM” trang 82

NHIỆM VỤ NHÓM CHUYÊN GIA
Nhóm chuyên gia 1: Tìm hiểu ứng dụng của
gene di truyền ngoài nhân trong y học.
Nhóm chuyên gia 2: Tìm hiểu ứng dụng của
gene di truyền ngoài nhân trong nông nghiệp.
Nhóm chuyên gia 3: Tìm hiểu ứng dụng của
gene di truyền ngoài nhân trong nghiên cứu
sự tiến hóa.

NĂNG LỰC SỐ
 Truy cập internet tìm kiếm ứng
dụng của di truyền ngoài nhân
lĩnh vực nhóm mình phụ trách
 Tạo thẻ và đăng padlet gồm:
ứng dụng, cơ sở di truyền, lợi
ích, giới hạn và nguồn tìm
 kiếm.
Tổng hợp bảng chung kết quả
ứng dụng trên palet để tạo
một sơ đồ tổng quát ứng dụng
di truyền ngoài nhân.

NHIỆM VỤ NHÓM MẢNH GHÉP
Các nhóm mới được ghép đảm bảo mỗi
nhóm có ít nhất một thành viên của nhóm
chuyên gia
Các chuyên gia chia sẽ kết quả đã tìm hiểu ở
vòng chuyên gia, sau đó nhóm thảo luận và
thống nhất ý kiến bằng bảng hoặc sơ đồ tư
duy về các ứng dụng của di truyền gene
ngoài nhân

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

1. Trong y học
- Ở người, một số bệnh do
gene nằm trong ti thể quy
định.

→ Sự phát triển của khoa học và
công nghệ ngày nay có thể giúp
phân tích các đột biến gene ti thể
để chẩn đoán các bệnh di truyền;
phát triển phương pháp điều trị
mới để hạn chế sinh con mắc
bệnh do gene ti thể gây nên
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

1. Trong y học
Ví dụ: Vào năm 2016 ở Mexico, các
nhà khoa học đã thành công trong
việc giúp một người mẹ mang gene
đột biến trong ti thể quy định hội
chứng Leigh (một hội chứng gây
thoái hóa hệ thần kinh sớm) sinh ra
người con khỏe mạnh không mang
gene bệnh
GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

2. Trong nông nghiệp
- Tính trạng bất thụ đực do
gene đột biến nằm trong ti thể
quy định, được tìm thấy ở
nhiều loài thực vật.

→ Trong kĩ thuật lai tạo giống,
người ta sử dụng cây bất thụ đực
làm dòng mẹ sẽ không cần khử
đực cho cây mẹ khi lai.

GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

2. Trong nông nghiệp
Ví dụ:
https://doanhnghiepkinhtexan
h.vn/cong-ty-tnhh-lien-doanh-v
iet-long-don-vi-cung-ung-cac-g
iong-lua-lai-3-dong-nang-suatchat-luong-cao-a7456.html

GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

2. Trong nông nghiệp
Ví dụ:
https://nongnghiep.vn/giong-l
ua-lai-long-huong-8117-d2929
64.html

GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

GENETICS
HUMAN
H E A LT H
BETTER
TOMORRO
W

III. ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN
GENE NGOÀI NHÂN

AT G C
G C TA
TTGC
AGT

3. Trong nghiên cứu tiến hóa
- Mỗi gene trong ti thể có một số lượng
lớn bản sao và di truyền theo dòng mẹ
nên các nhà khoa học thường giải trình
tự nucleotide trên DNA của ti thể để xây
dựng cây phân loại của các nhóm sinh
vật, truy tìm nguồn gốc chủng tộc loài
người,...

Ví dụ: Nghiên cứu sự đa dạng, lịch
sử di truyền và nguồn gốc của
người Việt Nam thông qua DNA ti
thể.
https://thanhnien.vn/di-tim-nguo
n-goc-nguoi-viet-qua-viec-phan-tic
h-he-gen-185964138.htm

GENE
TOMORROW
H E A LT H I E R
HUMANITY

ĐÁP ÁN CỦNG CỐ
“DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”
Do trong mỗi tế bào có hàng nghìn ti thể/lục lạp, mỗi ti thể/lục
lạp lại có từ 2 – 10 bản sao của DNA nên số bản sao DNA trong
mỗi tế bào lớn hơn rất nhiều so với DNA nhân, vì vậy khi mẫu
vật bị hủy hoại nghiêm trọng thì xác suất tìm được các bản sao
DNA ti thể nguyên vẹn lớn hơn nhiều so với DNA nhân.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1

HS QUÉT MÃ QR
THAM GIA ĐẤU
TRƯỜNG SINH HỌC

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 2

Thảo luận cặp đôi
TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI
TRẮC NGHIỆM ĐÚNG
SAI

CÂU HỎI
Khi lai hai thứ đại mạch xanh lục bình thường và lục nhạt
với nhau thì thu được kết quả như sau:
Lai thuận: P: ♀ Xanh lục × ♂ Lục nhạt → F1: 100% Xanh
lục.
Lai nghịch: P: ♀ Lục nhạt × ♂ Xanh lục → F1: 100% Lục
nhạt.
Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai về đặc điểm di
truyền màu sắc ở cây đại mạch trong hai phép lai trên?
a. Kết quả lai thuận và lai nghịch khác nhau, trong đó con lai
thường mang tính trạng của mẹ nên sự di truyền màu sắc đại
mạch do gene trong tế bào chất quy định.

Đ

CÂU HỎI
Khi lai hai thứ đại mạch xanh lục bình thường và lục nhạt
với nhau thì thu được kết quả như sau:
Lai thuận: P: ♀ Xanh lục × ♂ Lục nhạt → F1: 100% Xanh
lục.
Lai nghịch: P: ♀ Lục nhạt × ♂ Xanh lục → F1: 100% Lục
nhạt.
Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai về đặc điểm di
truyền màu sắc ở cây đại mạch trong hai phép lai trên?

b. Các tính trạng tuân theo các quy luật di truyền nhiễm sắc thể vì tế bào
chất được phân phối đều cho các tế bào con như đối với nhiễm sắc thể.

s

CÂU HỎI
Khi lai hai thứ đại mạch xanh lục bình thường và lục nhạt
với nhau thì thu được kết quả như sau:
Lai thuận: P: ♀ Xanh lục × ♂ Lục nhạt → F1: 100% Xanh
lục.
Lai nghịch: P: ♀ Lục nhạt × ♂ Xanh lục → F1: 100% Lục
nhạt.
Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai về đặc điểm di
truyền màu sắc ở cây đại mạch trong hai phép lai trên?
c. Tính trạng do gene trong tế bào chất quy định sẽ không tồn tại
khi thay thế nhân tế bào bằng một nhân có cấu trúc di truyền
khác.

S

CÂU HỎI
Khi lai hai thứ đại mạch xanh lục bình thường và lục nhạt
với nhau thì thu được kết quả như sau:
Lai thuận: P: ♀ Xanh lục × ♂ Lục nhạt → F1: 100% Xanh
lục.
Lai nghịch: P: ♀ Lục nhạt × ♂ Xanh lục → F1: 100% Lục
nhạt.
Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai về đặc điểm di
truyền màu sắc ở cây đại mạch trong hai phép lai trên?
d. Tính trạng do gene trong tế bào chất quy định vẫn sẽ
tồn tại khi thay thế nhân tế bào bằng một nhân có cấu
trúc di truyền khác.

Đ

VẬN DỤNG
Nhiệm vụ 1

TẠO INFORGRAPHIC
KHOA HỌC

TRẢ LỜI CÂU HỎI
Cho các bào quan sau: không bào, ti
thể, bộ máy Golgi, ribosome, lưới
nội chất trơn, lưới nội chất hạt, lục
lạp. Có bao nhiêu bào quan có chứa
DNA ngoài nhân tế bào?

ĐÁP ÁN
Có 2 bào quan chứa DNA
- Ti thể
- Lục lạp

NĂNG LỰC SỐ
 Hs thiết kế infographic “dấu hiệu nhận
biết di truyền ngoài nhân”
 Yêu cầu: Có đặc điểm nhận biết, có ví dụ, có
giới hạn kết luận, không sử dụng dữ liệu cá
nhân
 Sản phẩm: Tạo sản phẩm trên canva
 Chia sẽ sản phẩm bằng việc share link lên
padlet hoặc tải về dưới định dạng png và chia
sẽ zalo nhóm lớp

VẬN DỤNG
Nhiệm vụ 2

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI
HỘP “LUYỆN TẬP VÀ
VẬN DỤNG” VÀ MỘT SỐ
CÂU HỎI VÀO VỞ BÀI
TẬP

CÂU HỎI BÀI TẬP VỀ NHÀ
Câu 1: Sự di truyền các
trạng do gene ngoài nhân
định có gì khác so với các
trạng được quy định bởi
gene trong nhân?

tính
quy
tính
các

Câu 2: Hãy tìm hiểu thêm những
ứng dụng thực tiễn của hiện
tượng di truyền gene ngoài nhân
trong y học và nông nghiệp qua
sách báo, internet,...

TRƯỜNG THPT

CẢM ƠN CÁC EM VÌ
ĐÃ LẮNG NGHE