CHUYÊN ĐỀ:
Sử dụng bản đồ tư duy
trong học tập
Sơ đồ tư duy gồm 1 vấn đề lớn đặt ở trung tâm và các nhánh ý tưởng toả ra xung quanh.
Sơ đồ tư duy là gì
Thuyết trình
Khi ta chuẩn bị
Soạn văn bản

Viết bài
Lập kế hoạch
Khi ta đang
Ghi chép trong
cuộc họp
Ghi những ý tưởng
chợt nảy ra
Chúng ta thường gặp sơ đồ tư duy ở đâu?
- Não phải nhạy cảm với các thông tin về màu sắc, nhịp điệu, hình dạng, tưởng tượng, … sẽ tác động kích thích não trái.
- Não trái thích hợp với các từ ngữ, con số, tư duy, phân tích, … cho ra sản phẩm
.Do đó người ta tìm cách kích thích não phải hiệu quả nhất.
Tại sao nên sử dụng
bản đồ tư duy?
Những lợi ích khi
sử dụng bản đồ tư duy
Tận dụng được các nguyên tắc của trí nhớ siêu đẳng
Sử dụng cả hai bán cầu não một lúc
1. SƠ ĐỒ TƯ DUY GIÚP BẠN TIẾT KIỆM THỜI GIAN VÌ NÓ CHỈ TẬN DỤNG CÁC TỪ KHÓA
1. SƠ ĐỒ TƯ DUY GIÚP BẠN TIẾT KIỆM THỜI GIAN VÌ NÓ CHỈ TẬN DỤNG CÁC TỪ KHÓA
1. SƠ ĐỒ TƯ DUY GIÚP BẠN TIẾT KIỆM THỜI GIAN VÌ NÓ CHỈ TẬN DỤNG CÁC TỪ KHÓA
SƠ ĐỒ TƯ DUY GIÚP BẠN TIẾT KIỆM THỜI GIAN VÌ NÓ CHỈ TẬN DỤNG CÁC TỪ KHÓA
Giúp bạn tiết kiệm thời gian vì nó chỉ tận dụng các từ khóa
Nhanh, ngắn gọn,dễ làm
Dễ phát triển thêm ý tưởng mới
Dễ nhìn, dễ hiểu, dễ tiếp thu
Nhìn thấy bức tranh tổng thể của vấn đề
Dễ kiểm tra
Dễ bổ sung
Bố cục tốt hơn theo suy nghĩ của bộ não
Dùng BĐTD
Thiếu ý
Lủng củng về bố cục
Không rõ ý tưởng
Khó nắm bắt trọng tâm
Khó sửa chữa, bổ sung
Gò bó về tư duy
Mất nhiều thời gian
Nếu sử dụng cách ghi chép truyền thống , thành câu văn đầy đủ thì có thể:
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
8
Bản đồ tư duy
không hiểu theo nghĩa của bản đồ địa lí
được thiết kế theo mạch tư duy của mỗi người
một sơ đồ mở
kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết
Nghĩa của cụm từ BĐTD
không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí
có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh
mỗi người vẽ một kiểu khác nhau
dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau
cùng một nội dung nhưng mỗi người có thể “thể hiện” theo một cách riêng
phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người
Bản đồ tư duy
Theo nhiều kết quả nghiên cứu của các chuyên gia tâm lí học BỘ NÃO LÀ MỘT CỖ MÁY LIÊN KẾT TƯ DUY MỞ RỘNG

“Một hình ảnh có giá trị hơn cả ngàn từ” vì nó huy động rất nhiều kĩ năng tư duy trên võ não: màu sắc, hình thể, đường nét, kích thước, kết cấu, nhịp điệu, thị giác đặc biệt là sự tưởng tượng.

BẢN ĐỒ TƯ DUY khai thác được thế mạnh đó, nó phát huy được tiềm năng to lớn của não
Phát triển các ý tưởng tới mức gần như vô hạn

Dễ liên kết các ý tưởng

Công cụ hữu ích cho việc soạn thảo, chuẩn bị các bài viết soạn các bài viết, ghi chép nhanh

BĐTD chính là dàn ý, là trọng tâm để phát triển rộng ra
Bản đồ tư duy
Tác giả Tony Buzan
-Tony Buzan là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ tư duy).
Ông nghiên cứu chuyên sâu về bộ não, trí nhớ; tìm ra qui luật khi xây dựng bản đồ gồm nhiều nhánh, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống.
Bản đồ tư duy giúp luyện tập trí não.
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
15
Singapore – First Mind Map Festival World’s Largest Mind Map in 2007
Môn Sinh
học
Môn hóa
học
Dễ nhìn, dễ viết.
Kích thích hứng thú học tập và khả năng sáng tạo của HS
Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của bộ não.
Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic.
Ưu điểm của bản đồ
tư duy
Bản đồ tư duy giúp
1. Sáng tạo hơn
2. Tiết kiệm thời gian
3. Ghi nhớ tốt hơn
4. Nhìn thấy bức tranh tổng thể
5. Phát triển ý tưởng, phát triển tư duy,…
Sử dụng bản đồ tư duy
trong dạy học
Giới thiệu cho HS một số “BĐTD” cùng với sự dẫn dắt của GV để các em làm quen.
Tập “đọc hiểu” BĐTD
Từ đó, chỉ cần nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được nội dung một bài học hay một chủ đề, một chương theo mạch lôgic của kiến thức.
Sử dụng bản đồ tư duy
trong dạy học
Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD.
Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba... mỗi ý lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn ...
Các nhánh này như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút chít”...
Các nhánh có thể là đường thẳng hay đường cong
Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn key words - tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm
Ví dụ : đường thẳng song song, hình bình hành, hình chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều,
Từ đó, HS có thể tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh “con”, “cháu”, “chắt”... theo cách hiểu của các em.
Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân
Sử dụng bản đồ tư duy
trong dạy học
Sử dụng vào việc hình
thành kiến thức mới
Điều kiện áp dụng
các tiết dạy kiến thức mới mà kiến thức này có liên quan với một số kiến thức HS đã học trước đó.
hoặc HS đã biết qua thực tế cuộc sống
hoặc có mạch kiến thức tương tự với một số bài hay nội dung kiến thức đã học.
Các bước thực hiện
Bước 1: HS thảo luận, vẽ BĐTD

Bước 2: HS thuyết trình trước nhóm, lớp
Bước 3: GV, HS bổ sung điều chỉnh
=> hình thành kiến thức mới
Sử dụng BĐTD trong hệ
thống hóa kiến thức
Hệ thống kiến thức 1 bài, 1 chủ đề, 1 chương, …
Bước 1: HS hoặc nhóm HD vẽ BĐTD

Bước 2: HS trình bày
Bước 3: chỉnh sửa, bổ sung=> hoàn thiện
Sử dụng BĐTD trong
kiểm tra, đánh giá
Cuối các tiết học (phần củng cố kiến thức)

Kiểm tra 15 phút (dễ ra đề- dễ đánh giá năng lực sáng tạo của HS - GV dễ chấm)

Kiểm tra 1 tiết (câu cuối để đánh giá, phân loại khá giỏi)
Bản đồ tư duy trong việc
lập kế hoạch
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
32
Bản đồ tư duy trong việc lập kế hoạch
giúp cán bộ chỉ đạo có cái nhìn tổng quát toàn bộ kế hoạch từ chỉ tiêu, phương hướng, biện pháp,…
Dễ theo dõi quá trình thực hiện
Nhìn được tổng thể nên không bỏ sót việc
Dễ bổ sung thêm các chỉ tiêu, biện pháp,…so với việc viết kế hoạch theo cách thông thường thành các dòng chữ.
Bản đồ tư duy trong việc
lập kế hoạch
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
34
Click to edit title
Description of the contents
ThemeGallery is a Design Digital Content & Contents mall developed by Guild Design Inc.
ThemeGallery is a Design Digital Content & Contents mall developed by Guild Design Inc.
ThemeGallery is a Design Digital Content & Contents mall developed by Guild Design Inc.
Title in here
Title in here
Title in here
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
36
Bản đồ tư duy trong
quản lý nhà trường
tiết kiệm thời gian báo cáo của Thủ trưởng tại các cuộc họp
làm cho nội dung họp được ngắn gọn
góp phần khắc phục được các cuộc họp dài nhưng không rõ trọng tâm
làm nổi bật được trọng tâm
chỉ rõ được các giải pháp chủ yếu
phát huy được các ý tưởng, sáng kiến trí tuệ tập thể cán bộ, giáo viên trong trường qua việc phát triển thêm các nhánh
Trình bày báo cáo bằng BĐTD
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
39
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
40
giúp cán bộ, giáo viên cách ghi chép tóm tắt
giúp phát triển ý tưởng và triển khai nhanh chóng
sáng tạo những chỉ đạo, kế hoạch của Hiệu trưởng qua các cuộc họp hội đồng giáo dục nhà trường.
Bản đồ tư duy trong
quản lý nhà trường
giúp đổi mới việc họp tổ nhóm chuyên môn:
Một BĐTD do các thành viên của tổ, nhóm thảo luận
cùng thiết kế ngay tại cuộc họp sẽ phát huy được trí tuệ tập thể
giúp cả tổ, nhóm tìm được các biện pháp, cách thức tổ chức dạy học các bài khó, bài ôn tập, ra đề kiểm tra,… một cách có hiệu quả nhất.
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
43
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
44
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
46
LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY
Lưu ý khi ghi chép
trên BĐTD
Nghĩ trước khi viết
Viết ngắn gọn
Viết có tổ chức
Viết lại theo ý của mình, nên chừa khoảng trống, vẽ thêm nhánh trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)
Điều cần tránh khi ghi chép
trên BĐTD
Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng
Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết
Dành quá nhiều thời gian để ghi chép.
Tránh cầu kì (tô vẽ nhiều quá) hoặc BĐTD đơn giản quá không có thông tin, chỉ có các đề mục như 2 bản đồ tư duy sau đây
Click to add title
A title about content
Title in here
PowerPoint Diagrams designed by ThemeGallery.
PowerPoint Diagrams designed by ThemeGallery.
PowerPoint Diagrams designed by ThemeGallery.
Add title in here
Add title in here
Add title in here
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
50
Click to add title
Add title in here
Description of the sub contents
Description of the sub contents
Description of the sub contents
Description of the sub contents
Description of the sub contents
“ThemeGallery is a Design Digital Content & Contents mall developed by Guild Design Inc.”
ThemeGallery is a Design Digital Content & Contents mall developed by Guild Design Inc.
Text
Text
Text
Text
Text
30 July 2014
TS Trần Đình Châu,
52
…
Giới thiệu một số BĐTD
vẽ trênmáy tính và vẽ trên bảng, giấy, bìa
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
54
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
55
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
56
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
57
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
58
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
59
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
60
HS TIỂU HỌC HỒNG LĨNH HÀ TĨNH
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
61
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
62
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
63
30 July 2014
TS Trần Đình Châu, TS Đặng Thu Thủy
64
Phương tiện thiết kế BĐTD
Giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…
Phần mềm Mindmap
Vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay
Trên lớp học nên dùng phấn màu vẽ BĐTD lên bảng và bút màu vẽ trên giấy, bìa
HS nên vẽ tay giúp tiếp thu, phát triển ý tốt hơn, sáng tạo hơn
Tập thói quen lập BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em phát triển tư duy lôgic.

Lưu ý
Chỉ khi nào TỰ MÌNH thiết lập BĐTD thì mới thấy rõ được hiệu quả mà khó có thể diễn tả được bằng lời của BĐTD
Dễ phát triển ý, ghi nhớ lâu hơn, sâu hơn
HS tránh được học vẹt và đặc biệt là cảm nhận được niềm vui của sự học, thích học hơn,...
Kết luận
Sử dụng thành thạo và hiệu quả BĐTD trong dạy học
Mang lại nhiều kết quả tốt và đáng khích lệ trong phương thức học tập của HS và PP giảng dạy của GV
Có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế hoạch công tác quản lí
Học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.
Hình thành thói quen tư duy bằng bản đồ tư duy
Việc sử dụng BĐTD giúp:
cán bộ quản lí có cái nhìn tổng quát toàn bộ vấn đề
Cán bộ NC phát triển ý tưởng, tìm cái mới
GV đổi mới PPDH, HS học tập tích cực
triển khai nội dung “dạy học có hiệu quả” một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Tài liệu tham khảo
Thank You!
L/O/G/O