Trường THPTChuyên Thăng Long
Sinh học lớp 10 NC- năm học 2010-2011
CÔ CHÀO CÁC EM!
Giới thiệu chương trình sinh 10 NC
Phần một: Giới thiệu chung về thế giới sống.
Phần hai: Sinh học tế bào.
Chương I: Thành phần hóa học của tế bào.
Chương II: Cấu trúc của tế bào.
Chương III: Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào.
Chương IV: Phân bào
Phần ba: Sinh học vi sinh vật.
Chương I: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở vi sinh vật.
Chương II: Sinh trưởng và sinh sản của vi sinh vật.
Chương III: Virut và bệnh truyền nhiễm.

BÀI 1
CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG
Tế bào
Cơ thể
Quần thể- Loài
Quần xã
Hệ sinh thái- Sinh quyển
I. CẤP TẾ BÀO:
(SGK/tr6)
Tế bào là đơn vị tổ chức cơ bản của sự sống.
Tất cả vi khuẩn, nguyên sinh vật, nấm, thực vật
cũng như động vật đều cấu tạo từ tế bào.
Các hoạt động sống đều diễn ra trong tế bào
dù là của cơ thể đơn bào hay đa bào.
Tế bào được cấu tạo từ các phân tử, đại phân tử,
bào quan,
các yếu tố này tạo nên 3 thành phần cấu trúc là:
màng sinh chất, tế bào chất và nhân.
Các đại phân tử và bào quan chỉ thực hiện được
chức năng sống trong môi trường tương tác
lẫn nhau trong tổ chức tế bào toàn vẹn.
* Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào
*Tế bào là đơn vị cấu trúc và là đơn vị
chức năng. TB được cấu tạo từ các
phân tử, đại phân tử, bào quan.
*Mỗi tế bào đều có 3 thành phần cơ bản:
màng sinh chất, tế bào chất và nhân
(hoặc vùng nhân)
1. Các phân tử:
Các phân tử có trong tế bào là các chất vô cơ như các muối vô cơ, nước và các chất hữu cơ. Các chất hữu cơ đơn phân tập hợp tạo thành các chất hữu cơ đa phân nhờ phản ứng trùng ngưng
2. Các đại phân tử
Chủ yếu là prôtêin và axit nuclêic là các chất đa phân (gồm các đơn phân như axit amin, nuclêôtit),
->có vai trò quyết định sự sống của tế bào nhưng chúng chỉ thực hiện được chức năng của mình trong tổ chức tế bào.
VD.từ aa prôtêin,
từ các nuclêôtit axit nuclêôtit
3. Bào quan
Các phân tử và đại phân tử tập hợp lại tạo nên các bào quan.
Bào quan là cấu trúc gồm các đại phân tử và phức hợp trên
phân tử có chức năng nhất định trong tế bào.
Ví dụ1: ribôxôm gồm rARN và prôtêin, có chức năng là nơi tổng hợp prôtêin.
VD: màng lipôprôtêin +prôtêin+enzim hô hấpTi thể (là trạm năng lượng của tế bào)
prôtêin+ADNNST.
Ti thể, màng tế bào, nhân tế bào, NSTTế bào…
II. CẤP CƠ THỂ

+ Là cấp tổ chức có cấu tạo từ 1 đến hàng trăm nghìn tỉ tế bào
tồn tại và thích nghi với những điều kiện nhất định của môi trường.
+Gồm cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào.

Hãy kể tên 2 SV đơn bào
và 2 SV đa bào? SV đa bào khác SV đơn bào thế nào?
1. Cơ thể đơn bào
Chỉ gồm một tế bào nhưng thực hiện đầy đủ chức năng của một cơ thể sống (TĐC và NL, ST, PT, SS, cảm ứng và vận động …) .
Ví dụ, con amip tuy chỉ là một tế bào nhưng hoạt động như một cơ thể sống toàn vẹn.
Trùng roi
Trùng kiết lị giống trùng biến hình ở nhiều điểm, chỉ khác là chân giả rất ngắn và sinh sản nhanh hơn. Chúng theo thức ăn, nước uống vào ruột hay gan người rồi kí sinh ở đó, nuốt hồng cầu gây bệnh nguy hiểm:
Bệnh lị a-mip ruột
Bệnh lị a-mip gan
Tại sao trước khi ăn ta phải rửa tay cho sạch? Cho VD?
2. Cơ thể đa bào:
- Một cơ thể có cấu tạo gồm rất nhiều tế bào.
- Các tế bào bào có sự phân hóa về cấu tạo, chuyên hóa về chức năng tạo nên các mô.
- Mô là tập hợp nhiều tế bào cùng loại (và các sản phẩm của tế bào) cùng thực hiện 1 chức năng nhất định.
- Nhiều mô khác nhau tập hợp lại thành cơ quan; nhiều cơ quan lại tập hợp thành một hệ cơ quan, thực hiện 1 chức năng nhất định của cơ thể.

Cơ thể đa bào:
Tế bào
Mô
Cơ quan
Hệ cơ quan
Cơ thể
Ví dụ: cơ thể người có
khoảng 10 13 tế bào.
Trong cơ thể đa bào,
các tế bào không giống
nhau mà chúng
Phân hóa tạo nên rất
Nhiều loại mô khác nhau,
có chức năng khác nhau.

Cơ thể là 1 thể thống nhất.
Cơ thể tuy gồm nhiều cấp tổ chức như tế bào,
mô, cơ quan, hệ cơ quan
nhưng hoạt động rất hòa hợp thống nhất
nhờ có sự điều hòa và điều chỉnh chung,
do đó cơ thể có thể thích nghi được với điều
kiện sống thay đổi.
III. CẤP QUẦN THỂ - LOÀI:

+Các cá thể thuộc cùng một loài, sống chung với nhau trong một vùng địa lí nhất định, có khả năng sinh sản để tạo ra thế hệ mới.
+ Quần thể được xem là một đơn vị sinh sản và tiến hóa của loài.
+ Loài bao gồm nhiều quần thể.

IV. CẤP QUẦN XÃ:

+ Gồm nhiều quần thể thuộc các loài khác nhau cùng chung sống trong một vùng địa lí nhất định.
+ Các sinh vật giữ được cân bằng trong mối tương tác lẫn nhau để cùng tồn tại.
+ Trong tổ chức quần xã có mối tương tác giữa các cá thể (cùng loài hoặc khác loài) và mối tương tác giữa các quần thể khác loài.

VD: Quần xã sinh vật hồ Xuân Hương ở Đà lạt
Qt cá mè,qt tôm
Qt cá trắm cỏ
Qt Đv đáy, đv nổi…
Qt thông ven bờ
Qt cỏ bên bờ hồ
Qt TV thủy sinh…
V. CẤP HỆ SINH THÁI – SINH QUYỂN:

Hệ sinh thái:
Bao gồm quần xã và khu vực sống của nó.
2. Sinh quyển
+ Tập hợp tất cả hệ sinh thái trên trái đất
+ Là cấp tổ chức cao nhất và lớn nhất của hệ sống.

Hãy kể tên các quyển trong sinh quyển?
Hệ sống là hệ mở có tổ chức phức tạp theo nhiều cấp tương tác với nhau và tương tác với môi trường sống. các cấp tổ chức chính thể hiện sự sống như: tế bào, cơ thể, quần thể - loài, hệ sinh thái – sinh quyển.
Tế bào là cấp tổ chức cơ bản, sinh quyển là cấp tổ chức cao nhất và lớn nhất của hệ sống.
Hệ sống là hệ thống nhất tự điều chỉnh, thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa cấu trúc với chức năng, giữa hệ với môi trường sống và hệ luôn tiến hóa.
KẾT LUẬN
Gây biến đổi 1 cấp nào đó có thể dẫn đến hậu quả cho các cấp khác và cho toàn thể hệ sống. Lấy ví dụ minh họa?
VD:Do sai lệch trong codon mã hóa cho axit glutamic (cấp phân tử) dẫn đến sai lệch trong mạch beta của Hb-axit glutamicbị thay thế bởi valin sai lệch trong cấp tế bào- hồng cầu bị biến dạng từ hình đĩa thành hình lưỡi liềm sai lệch trong cấu tạo và hoạt động cấp cơ thể như thiếu máu, tắc mạch, hủy hoại mô, cơ quan…
Ở cấp quần thể: các cá thể có kiểu gen đồng hợp lặn sẽ chết vì thiếu máu
cá thể không mang KG đột biến về thiếu máu sẽ chết nếu mắc bệnh sốt rét,
cá thể có kiểu gen dị hợp sẽ được chọn lọc , sống sót vì họ không bị thiếu máu, không bị chết vì sốt rét các quần thể người sống ở các vùng địa lí phổ biến bệnh sốt rét có tần số KG dị hợp cao hơn.
Củng cố
Tập hợp nào dưới đây là quần thể:
A. Những con voi trong vườn bách thú ở Hải phòng, vườn thú ở Hà nội.
B. Những con voi trong Thảo Cầm Viên.
C. Bầy voi trong rừng rậm Châu Phi.
D. Đàn voi, đàn bò, bầy sư tử trong vườn bách thú.

2. Cơ thể người gồm những cấp độ tổ chức lần lượt sau đây :
A. Tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan.
B. Tế bào, hệ cơ quan, mô, cơ quan.
C. Tế bào, cơ quan, mô, hệ cơ quan.
D. Cơ quan, tế bào, mô, hệ cơ quan.



3. Chọn 1 ý sai trong 4 đáp án sau:
Quần xã sinh vật là 1 tập hợp các quần thể SV khác loài sống trong một không gian xác định, ở đó chúng có quan hệ
A. gắn bó với nhau như 1 thể thống nhất, do đó quần xã có cấu trúc tương đối ổn định
B. chặt chẽ với nhau và với môi trường để tồn tại và phát triển ổn định theo thời gian.
C. chặt chẽ với nhau , với môi trường để tồn tại và phát triển ổn định theo thời gian
D. không chặt chẽ với nhau và với môi trường để tồn tại và phát triển ổn định theo thời gian
4. Trong một hệ sinh thái phải có đủ các thành phần sau :
A. Sinh vật sản xuất, SV tiêu thụ, các yếu tố vô cơ, hữu cơ của môi trường
B. Sinh vật sản xuất, SV tiêu thụ, SV phân giải, các yếu tố vô cơ, hữu cơ của môi trường
C. Sinh vật sản xuất, SV phân giải, các yếu tố vô cơ, hữu cơ của môi trường
D. SV tiêu thụ, SV phân giải, các yếu tố vô cơ, hữu cơ của môi trường



5. Lừa và ngựa thuộc hai loài khác nhau hay cùng một loài?
.

Ngựa cái
Lừa đực
Con La ( bất thụ)
X
EM NH?
* H?c ki b�i n�y
* Chu?n b? b�i 2 theo 4 c�u h?i ? trang 12 SGK

Tạm biệt các em!
Chúc các em học tốt!