Chương II.

Sinh trưởng và sinh sản của vi sinh vật
Bài 38:
Sinh trưởng của vi sinh vật
Đặt vấn đề: Sinh trưởng là gì?
Hãy quan sát hình ảnh sau rồi cho biết sự sinh trưởng của vi sinh vật có giống sự sinh trưởng ở sinh vật bậc cao không?
Một số loại vi khuẩn thường gặp
Để quan sát sự sinh trưởng của một cơ thể động vật, thực vật chúng ta phải dựa vào những thông số nào?
Nhưng với vi sinh vật, chúng ta có thể xác định được chính xác các thông số trên không? Để xác đinh sự sinh trưởng của vi sinh vật, ta cần dựa vào thông tin nào?
Vậy ở vi sinh vật thì sinh trưởng là gì?
I- khái niệm về sinh trưởng:
Sự sinh trưởng ở vi sinh vật là sự tăng kích thước của quần thể vi sinh vật đó (tăng số lượng tế bào trong quần thể).
Hãy quan sát sự sinh trưởng của một quần thể vi khuẩn E.coli sau đây và rút ra cách xác định số tế bào trong quần thể sau thời gian nuôi cấy đó và nêu cách xác định thời gian thế hệ của quần thể?
Thời gian thế hệ: g = t/n
- Số tế bào của quẩn thể: N = No x 2n
N = ?
Vậy thời gian thế hệ là gì? Thời gian thế hệ của các loài vi sinh vật có giống nhau không?
Thời gian thế hệ là khoảng thời gian từ khi sinh ra một tế bào cho đến khi tế bào đó phân chia hoặc số tế bào trong quần thể tăng lên gấp đôi.
Thời gian thế hệ không giống nhau ở mỗi loài và không giống nhau ở các điều kiện khác nhau.
- ở E.coli trong điều kiện 40oC thì g = 20 phút; trong đường ruột thì g = 12 giờ.
ở trực khuẩn lao trong điều kiện 37oC thì g = 12 giờ.
ở nấm men trong điều kiện 30oC thì g = 2 giờ.
Vậy sự sinh trưởng ở vi sinh vật có những đặc điểm gì? Hãy quan sát biểu đồ sau đây về quá trình sinh trưởng của vi sinh vật trong môi trường nuôi cấy không liên tục và rút ra kết luận, hoàn thành phiếu học tập?
Thời gian
Pha
tiềm
phát
Pha lũy thừa
Pha cân bằng
Pha suy vong
Phiếu học tập
II- Sinh trưởng của quần thể vi sinh vật:
1. Nuôi cấy không liên tục:
Trong môi trường tự nhiên (trong đất, nước), pha luỹ thừa ở vi khuẩn có diễn ra không? Tại sao?
Trong môi trường tự nhiên, pha luỹ thừa (log) của vi khuẩn không diễn ra do một số điều kiện không thích hợp như: thiếu chất dinh dưỡng, sự cạnh tranh dinh dưỡng với các sinh vật khác, nhiệt độ và pH môi trường luôn thay đổi.
Vậy để thu được sản lượng cao (sinh khối hoặc sản phẩm chuyển hoá vật chất) trong sản xuất công nghiệp, người ta cần làm gì?
2. Nuôi cấy liên tục:
Để thu được nhiều sinh khối hoặc sản phẩm của vi sinh vật trong công nghệ sinh học, người ta sử dụng môi trường nuôi cấy liên tục: điều kiện môi trường duy trì ổn định, bổ sung thường xuyên chất dinh dưỡng và thu hồi các chất thải (sản phẩm).
Quần thể vi khuẩn có thể sinh trưởng ở pha luỹ thừa trong một thời gian dài, mật độ vi sinh vật tương đối ổn định.
Người ta ứng dụng nuôi cấy liên tục trong công nghệ sinh học để sản xuất sinh khối vi sinh vật, các enzim, vitamin, êtanol,...
Phiếu học tập
Hoàn thành