Bài 30: Quá trình hình thành loài

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Đặc điểm của hệ động vật và thực vật ở đảo là bằng chứng cho sự tiến hoá dưới tác dụng của quá trình CLTN và nhân tố nào sau đây?
A. Cách li địa lí.
B. Cách li sinh thái.
C. cách li sinh sản.
D. Cách li di truyền.
KIỂM TRA BÀI CŨ
2. Phát biểu nào sau đây không đúng khi nói về quá trình hình thành loài mới bằng con đường cách li địa lí (hình thành loài khác khu vực địa lí)
a. Hình thành loài mới bằng con đường địa lí diễn ra chậm chạp trong thời gian lịch sử lâu dài.
b. Trong những điều kiện địa lí khác nhau, chọn lọc tự nhiên đã tích lũy các đột biến và biến dị tổ hợp theo các hướng khác nhau.
c. Hình thành loài mới bằng con đường địa lí thường gặp cả ở động vật và thực vật.
d. Điều kiện địa lí là nguyên nhân trực tiếp gây ra những biến đổi tương ứng trên cơ thể sinh vật, từ đó tạo ra loài mới
3. Hình thành loài mới bằng cách li địa lí là phương thức thường gặp ở:
a. Thực vật bậc thấp b. Thực vật bậc cao
c. Động vật ít di động d. Động vật phát tán mạnh
KIỂM TRA BÀI CŨ
4. Câu nào sau đây nói về vai trò của sự cách li địa lí trong quá trình hình thành loài mới là đúng nhất?
a.Không có sự cách li địa lí thì không thể hình thành loài mới
b. Cách li địa lí có thể hình thành loài mới qua nhiều giai đoạn trung gian chuyển tiếp
c. Cách li địa lí luôn dẫn đến cách li sinh sản
d. Môi trường địa lí khác nhau là nguyên nhân chính dẫn đến phân hóa kiểu gen của các quần thể cách li
Nêu vai trò của cách li địa lí trong quá trình hình thành loài mới?
Ở loài giao phối tiêu chuẩn nào là quan trọng để phân biệt hai loài khác nhau?
Trong cùng khu vực địa lí nếu có các yếu tố gây cách li sinh sản thì loài mới có thể hình thành được hay không?
Bài 30. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI
(Tiếp theo)
Tìm hiểu ví dụ trong thực nghiệm và thí nghiệm của các nhà khoa học!
Trong một hồ ở châu Phi: có hai loài cá rất giống nhau về các đặc điểm hình thái chỉ khác màu sắc
Dù trong cùng khu vực địa lí nhưng……?…….
Ánh sáng đơn sắc
Khi nuôi các cá thể của hai loài này trong bể có nhiều ánh sáng đơn sắc thì…?....
Tại sao trong hồ hai loài cá này không giao phối với nhau nhưng trong bể có nhiều ánh sáng đơn sắc chúng lại giao phối với nhau?
Dựa vào quan điểm hiện đại hãy giải thích quá trình hình thành hai loài cá này?
Các cá thể cùng loài sống trong cùng khu vực địa lí
Đột biến
Các cá thể mang KG đột biến → thay đổi tập tính giao phối → có xu hướng giao phối với nhau
Quần thể cách li với quần thể gốc
Nhân tố tiến hóa
Loài mới
Quần thể cách li sinh sản với quần thể gốc
HÌNH THÀNH LOÀI BĂNG CON ĐƯỜNG CÁCH LI TẬP TÍNH
Khác biệt về vốn gen
Hãy theo dõi và phân tích ví dụ sau!
SÔNG VÔN GA
CỎ BĂNG BỜ SÔNG
CỎ BĂNG BÃI BỒI
Ra hoa kết quả đúng màu lũ
Sinh trưởng, ra hoa kết quả trước khi lũ về
Dựa vào thời điểm ra hoa hãy đưa ra kết luận về khả năng giao phối của hai quần thể trên?
Theo các em sự cách ly đó trải qua một thời gian dài sẽ dẫn đến kết quả gì? Giải thích?
Rất ít sai khác về hình thái nhưng do đặc điểm sinh thái nên…
Loài mới
Nòi sinh thái
Các quần thể cùng loài sống cùng khu vực địa lí nhưng điều kiện sinh thái khác nhau
*Phổ biến ở thực vật và động vật ít di động
Cách li SS
CLTN theo các hướng khác nhau
HÌNH THÀNH LOÀI BẰNG CON ĐƯỜNG SINH THÁI
Nội dung thảo luận của các nhóm

1. Thế nào là lai xa ?

2. Lai xa gặp những trở ngại gì?

3. Vì sao cơ thể lai xa thường không có khả năng sinh sản?

4. Cơ thể lai xa có thể trở nên hữu thụ nhờ vào cơ chế nào? Tại sao?
HÌNH THÀNH LOÀI NHỜ CƠ CHẾ LAI XA VÀ ĐA BỘI HÓA
x
x
Đa bội hoá
Triticum dicoccum
Aegilops squarrosa
Triticum eastivum
(Lúa mì trồng hiện nay)
Hệ gen BB với 2n = 14
Hệ gen AABB
4n = 28
Hệ gen DD
2n = 14
Hệ gen AABBDD 6n = 42
Loài lúa mì
(Triticum monococcum)
Lúa mì hoang dại
(Aegilops speitordes)
Con lai với hệ gen AB với 2n = 14, bất thụ
Hệ gen AA với 2n = 14
Con lai với hệ gen ABD với 3n = 21, bất thụ
Đa bội hoá
Ví dụ sự hình thành thể song nhị bội ngoài tự nhiên
CỎ CHÂU ÂU
50 NST
CỎ MỸ
70 NST
x
P:
G:
F(LX):
THỂ SONG NHỊ BỘI:
25 NST
35 NST
60 NST
(HỮU THỤ)
(TỨ BỘI HOÁ)
120 NST
Cỏ Spartina của Anh
(BẤT THỤ)
Phổ biến ở thực vật, rất ít thấy ở động vật
Vì sao?
TV: ĐB đa bội ít ảnh hưởng đến sức sống, tăng khả năng sinh trưởng, phát triển.
ĐV: ĐB gây mất cân bằng gen, rối loạn cơ chế xác định giới tính → chết.
-Thể tam bội không có khả năng sinh sản hữu tính nhưng nếu lí do nào đó mà có thể sinh sản vô tính → loài mới.
Ví dụ: Chuối nhà, thằn lằn cái C. sonorae
-Thể tứ bội cùng nguồn vẫn có thể được xem là loài mới vì khi giao phối tạo ra thể tam bội bất thụ
Ví dụ: Lúa mạch đen, rau muống…
Kết luận?
HÌNH THÀNH LOÀI NHỜ CƠ CHẾ LAI XA VÀ ĐA BỘI HÓA
HÌNH THÀNH LOÀI NHỜ CƠ CHẾ LAI XA VÀ ĐA BỘI HÓA
- Hiện tượng lai xa kèm theo đa bội hóa tạo ra cơ thể mang bộ NST lưỡng bội của các loài gốc (gọi là thể song nhị bội)
Thể song nhị bội hữu thụ → quần thể song nhị bội → cách li sinh sản với các loài gốc → Loài mới.
Ví dụ: lúa mì T.aetivum (6n), cỏ Spartina (4n)
vui
Dưa hấu không hạt được sản xuất trên các cây tam bội (3N) (triploid) có tính bất thụ cao phát sinh từ việc lai một cây nhị bội (2N) (điploid) thường với một cây tứ bội (4N). Thể tứ bội được dùng như giống cái hoặc bố mẹ hạt giống và thể nhị bội là giống đực hoặc bố mẹ hạt phấn
Vui để học
1/Hình thành loài mới bằng con đường sinh thái là phương thức thường ở những nhóm sinh vật:

    A. Động vật giao phối   
B. Thực vật, động vật ít di động xa
    C. Động vật ít di động xa  
D. Thực vật và động vật kí sinh
   
2/Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội là phương thức thường được thấy ở đa số

    A. Thực vật  
B. Động vật kí sinh
   C. Động vật ít di động xa
D. Động vật
3/Thể song nhị bội là cơ thể có:

    A. Tế bào mang bộ nhiễm sắc thể (NST) lưỡng bội 2n
  B. Tế bào mang bộ NST tứ bội
  C. Tế bào chứa 2 bộ NST lưỡng bội của cả 2 loài bố và mẹ.  
D. Tế bào chứa bộ NST lưỡng bội với một nửa bộ phận từ loài bố và nửa kia nhận từ loài mẹ.
4/Quá trình hình thành loài mới có thể diễn ra tương đối nhanh khi:

     A. Chọn lọc tự nhiên diễn ra theo chiều hướng khác nhau    
B. Do lai xa và đa bội hoá
    C. Do có biến động di truyền
   D. Quá trình hình thành loài bằng con đường địa lí và sinh thái diễn ra song song
5/ Trong chọn giống thực vật, thực hiện lai xa giữa loài hoang dại và cây trồng nhằm mục đích:

    A. Đưa vào cơ thể lai các gen quý về năng suất của loài dại
    B. Đưa vào cơ thể lai các gen quý giúp chống chịu tốt với điều kiện bất lợi của môi trường của loài dại
    C. Khắc phục tính bất thụ trong lai xa
    D. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc sinh sản sinh dưỡng ở cơ thể lai xa
Bạn là người may mắn vì bạn được +1 điểm.
Chúc mừng!