CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH
HỌC
SINH HỌC 10 – CÁNH DIỀU

Khi muối chua, có nhiều nguyên nhân làm dưa cải bị hỏng. Em có biết
đó là nguyên nhân nào không? Do vi khuẩn hay do m ột đi ều ki ện môi
trường nào khác?

CHIA NHÓM
Nhóm 1: Tìm hiểu phương pháp quan sát.

Nhóm 2: Tìm hiểu phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm.

Nhóm 3: Phương pháp thực nghiệm khoa học.

I. Các phương pháp nghiên cứu và học
tập môn sinh học

Phương pháp quan sát
là phương pháp sử dụng trí giác để thu thập thông tin về đối tượng được
quan sát.

Phương pháp quan sát
+ Bước 1: Xác định đối tượng quan sát và phạm vi quan sát.
+ Bước 2: Tuỳ theo từng đối tượng và phạm vi quan sát mà xác định
công cụ quan sát cho phù hợp (kính hiển vi, kính lúp,...).
+ Bước 3: Thu thập, ghi chép và xử lí các dữ liệu quan sát được.

Phương pháp quan sát
• Ưu điểm

• Nhược điểm

• (+) Không yêu cầu những dụng cụ
thí nghiệm phức tạp.

• (-) Người quan sát đóng vai trò thụ
động, phải chờ đợi các hiện tượng
diễn ra.

• (+) Điều kiện tiến hành thí nghiệm
đơn giản, có thể thực hiện ở bất cứ
đâu.
• (+) Các dữ liệu thu thập được mang
tính khách quan, chính xác.

• (-) Chỉ thu thập được những thông
tin mang tính chất bề nổi của đối
tượng nghiên cứu.

Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm
là phương pháp sử dụng các dụng cụ, hoá chất, quy tắc an toàn trong phòng
thí nghiệm để thực hiện các thí nghiệm khoa học.

Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm
+ Bước 1: Chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ, hoá chất và mẫu vật để làm
thí nghiệm.

+ Bước 2: Tiến hành các thí nghiệm theo đúng quy trình và thu thập
dữ liệu từ kết quả thí nghiệm. Từ việc quan sát và phân tích kết quả,
người nghiên cứu giải thích và kết luận cho kết quả thí nghiệm đó.

Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm
• Ưu điểm

• Nhược điểm

• (+) Cho số liệu chính xác.

• (-) Giới hạn không gian; tốn kém nhiều chi
phí

• (+) Các kết quả đánh giá có tính rõ
ràng, dễ so sánh.

• (-) Cần tuân theo những nguyên tắc đảm
bảo an toàn nhất định. Một số thí nghiệm
có thể gây nguy hiểm.
• (-) Đòi hỏi những dụng cụ, máy móc thí
nghiệm nhất định (hóa chất, bông thấm
nước, panh,…)
• (-) Không phải lúc nào cũng thực hiện
được.

Phương pháp thực nghiệm khoa học
là phương pháp chủ động tác động vào đối tượng nghiên cứu và những hoạt
động của đối tượng đó nhằm kiểm soát sự phát triển của chúng một cách có
chủ đích

Phương pháp thực nghiệm khoa học
+ Bước 1: Chuẩn bị các điều kiện thí nghiệm, thiết kế mô hình thực
nghiệm phù hợp với mục đích thí nghiệm.
+ Bước 2: Tiến hành thực nghiệm và thu thập các dữ liệu. Trong bước
này, người nghiên cứu có thể dùng các phương pháp khác nhau tùy
mục đích thực nghiệm: nghiên cứu và phân loại để định danh các loài
sinh vật; tách chiết các chế phẩm sinh học; nuôi cấy mô, tế bào
+ Bước 3: Xử lý các dữ liệu thu thập được và báo cáo kết quả thực
nghiệm.

Phương pháp thực nghiệm khoa học
• Ưu điểm

• Nhược điểm

• (+) Không thụ động chờ đợi sự xuất
hiện của hiện tượng mà chủ động
tạo ra những điều kiện đó.

• (-) Đòi hỏi sự chuẩn bị công phu cả về lý
luận và công cụ thực hiện.

• (+) Có thể lặp đi lặp lại nhiều lần
thực hiện với những kết quả giống
nhau, chứng tỏ một mối quan hệ có
tính quy luật và đảm bảo được tính
tin cậy của đề tài.

• (-) Mỗi thực nghiệm chỉ kiểm nghiệm và
xác định được mối quan hệ giữa hai nhân
tố, trong khi đó một đề tài nghiên cứu lại
đòi hỏi phải kiểm nghiệm nhiều nhân tố.
• (-) Các điều kiện được tạo ra một cách
đặc biệt trong quá trình thực nghiệm, có
thể phá vỡ diễn biến tự nhiên của hiện
tượng nghiên cứu.

II. Các kỹ năng trong quá trình nghiên
cứu khoa học

Quan sát
và đặt
câu hỏi

Hình
thành
giả
thuyết
khoa học

Kiểm tra
giải
thuyết

Làm báo
cáo kết
quả

III. Tin sinh học