Chương 2 Sinh trưởng và sinh sản của vi sinh vật
Bài 39
Sinh sản của vi sinh vật
I) Sinh s¶n ë vi sinh vËt nh©n s¬.
1) Phân đôi

Sự phân đôi ở vi khuẩn.
Màng sinh chất
Tế bào chất
ADN
Hạt mêôxôm
Thành tế bào
Tế bào tăng lên về kích thước
Nhân đôi phân tử ADN vòng
Hình thành vách ngăn
Tách 2 phân tử ADN vòng và tế bào chất
Hai tế bào con hình thành
Trình bày quá trình phân đôi ở vi khuẩn?
I) Sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ.1) Phân đôi:
H×nh thøc ph©n ®«i ë vi khuÈn:
* TÕ bµo t¨ng dÇn vÒ kÝch th­íc.
* Mµng sinh chÊt gÊp nÕp t¹o h¹t mªz«x«m, tæng hîp míi c¸c enzim vµ rib«x«m.
* Ph©n tö ADN vßng ®Ýnh vµo h¹t Mªz«x«m lµm ®iÓm tùa ®Ó nh©n ®«i thµnh 2 ph©n tö ADN.
* H×nh thµnh dÇn v¸ch ng¨n, t¸ch 2 ph©n tö ADN vµ tÕ bµo chÊt thµnh 2 phÇn riªng biÖt.
* Thµnh tÕ bµo ®­îc hoµn thiÖn vµ t¹o thµnh 2 tÕ bµo con.
Phân đôi ở cầu khuẩn và trực khuẩn
So sánh hình thức sinh sản
phân đôi ở vi khuẩn với quá
trình nguyên phân?
Vì sao nói phân đôi là hình thức
phân chia đặc trưng cho các loại
tế bào vi khuẩn?

Giống: Đều từ một tế bào ban đầu tạo thành 2 tế bào con
Khác: Phân đôi ở vi khuẩn không có hình thành
thoi tơ vô sắc và không diễn ra qua các
kỳ như quá trình nguyên phân.

Do vi khuẩn có kích thước nhỏ,
cấu tạo đơn giản và chỉ có một phân tử
ADN vòng
* Về mặt lý thuyết, trong điều kiện thuận lợi và thời gian là 120', một tế bào vi khuẩn có thể tạo ra một quần thể có khối lượng khoảng 80.000 tấn. Song trong tự nhiên do nhiều yếu tố kìm hãm tốc độ sinh sản và tử lệ tử vong cao làm giảm tử lệ sống sót của vi khuẩn.

Trong công nghệ sinh học, con người đã lợi dụng
khả năng sinh sản nhanh của vi khuẩn để làm gì?
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta phải làm gì để
hạn chế sự phát triển của vi khuẩn có hại?

2)Nảy chồi và tạo thành bào tử
Nảy chồi ở vi khuẩn quang dưỡng:
Tế bào mẹ tạo thành một chồi ở cực tế bào lớn, rồi tách dần tạo thành vi khuẩn mới
Tế bào nảy chồi ở vi khuẩn quang dưỡng
Bào tử ở xạ khuẩn
Sợi khí sinh
(Khuẩn ti khí sinh)
Chuỗi bào tử
Sợi cơ chất
(Khuẩn ti cơ chất)
Bào tử
- Tạo bào tử ở xạ khuẩn:
+ Phân cắt phần đỉnh của sợi khí
sinh tạo thành một chuỗi bào tử.
+ Bào tử nảy mầm tạo thành
một cơ thể mới.

Nội bào tử
Hình thành nội bào tử ở vi khuẩn gây ảnh hưởng như thế nào đối với con người, động vật, thực vật?
II)Sinh sản của vi sinh vật nhân thực1)Phân đôi và nảy chồi
Phân đôi ở nấm men
Phân đôi ở nấm men:
Tế bào được phân cách
bằng vách ngăn, tạo 2
tế bào con.

Nảy chồi ở nấm men
Nảy chồi ở nấm men:
Đa số sinh sản bằng cách nảy chồi:
+ Từ tế bào mẹ mọc ra một hay nhiều
chồi nhỏ, mỗi chồi nhận được một phần
chất nhân và tế bào chất của tế bào mẹ.
+ Chồi tách khỏi tế bào mẹ và hình thành
cơ thể độc lập.

2) Sinh sản hữu tính và sinh sản vô tính.*Sinh sản hữu tính ở nấm men:
M« t¶ sù h×nh thµnh bµo tö h÷u tÝnh ë nÊm men?

Tế bào lưỡng bội
Bào tử đơn bội
(trong túi bào tử)
Bào tử cái
Bào tử đực
Tế bào lưỡng bội
nảy chồi
* Nấm sợi sinh sản ở bằng cả bào tử vô tính và bào tử hữu tính:
Bào tử vô tính: bào tử chuỗi và bào tử áo
Bào tử hữu tính: Bào tử đảm, bào tử túi, bào tử tiếp hợp và bào tử noãn.
Một số dạng bào tử hữu tính ở nấm sợi
Bào tử tiếp hợp
Các bào tử noãn
Bào tử đảm
Bào tử túi
Bào tử noãn
*Phân biệt các dạng khác nhau của bào tử vô tính và bào tử hữu tính ở nấm sợi:
Tạo thành chuỗi hay tạo thành bên trong các túi ở đỉnh của các sợi nấm khí sinh.
Hình thành vách dày để bảo vệ bào tử khi điều
kiện bất lợi
Được hình thành ở mặt dưới của mũ nấm
Nằm trong túi hay thể quả lớn
Được bao bọc bằng vách dày có thể kháng
khô hạn và nhiệt độ cao
Tạo thành ở một số nấm thuỷ sinh, còn có
lông và roi.
Bào tử vô
tính
Bào tử
hữu tính
Bào tử chuỗi
Bào tử đảm
Bào tử túi
Bào tử tiếp hợp
Bào tử noãn
Bào tử áo
Hãy so sánh các hình thức sinh sản ở vi sinh vật nhân
sơ và vi sinh vật nhân thực?
- Giống nhau: Đều có các hình thức sinh sản phân đôi, nảy
chồi và bằng bào tử.
- Khác nhau:
+ Phân đôi và nảy chồi ở vi sinh vật nhân thực diễn ra theo
cơ chế nguyên phân.
+ ở vi sinh vật nhân thực bắt đầu có tế bào sinh sản riêng:
đó là các bào tử sinh sản (bào tử hữu tính)
Trong đời sống, con người đã lợi dụng được
sự sinh sản của vi sinh vật sản xuất được
những sản phẩm gì?
- Muối chua rau, quả.
- Chế biến nước mắm, nước tương.
- Sản xuất bia, rượu.
- Chế biến và sản xuất thức ăn gia súc...
- Sản xuất axit amin, axit lăctic, vitamin, enzim...
Bài tập
Bài tập 1: Chọn phương án trả lời đúng sau:
1) Bào tử tiếp hợp thấy ở những loại vi sinh vật nào?
a) Nấm men b) Vi khuẩn c) Xạ khuẩn d) Nấm sợi
2) Hình thức sinh sản ở nấm men
a) Nảy chồi b) Bào tử noãn c) Bào tử túi d) Bào tử đảm
Bài tập 2: Tìm các từ phù hợp điền vào chỗ trống thay cho các số 1, 2, 3 hoàn chỉnh các câu sau:
Hầu hết các vi khuẩn ...(1)....Riêng nhóm vi khuẩn dạng sợi (xạ khuẩn) lại sinh sản nhờ...(2)...Trong số nấm, nhiều nấm men....(3)..., một số sinh sản bằng cách phân đôi hoặc bằng bào tử.
Đáp án
Bài tập 1: Chọn phương án trả lời đúng sau:
1) Bào tử tiếp hợp thấy ở những loại vi sinh vật nào?
a) Nấm men b) Vi khuẩn c) Xạ khuẩn d) Nấm sợi
2) Các hình thức sinh sản ở nấm men
a) Nảy chồi b) Bào tử noãn c) Bào tử túi d) bào tử đảm
Bài tập 2: Tìm các từ phù hợp điền vào chỗ trống thay cho các số 1, 2, 3 hoàn chỉnh các câu sau:
Hầu hết các vi khuẩn sinh sản bằng cách phân đôi hay nảy chồi. Riêng nhóm vi khuẩn dạng sợi (xạ khuẩn) lại sinh sản nhờ bào tử. Trong số nấm, nhiều nấm men sinh sản bằng cách nảy chồi, một số sinh sản bằng cách phân đôi hoặc bằng bào tử.
Bài tập 3: Xếp đặc điểm các hình thức sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ (cột B) phù hợp với từng hình thức (cột A) và ghi kết quả vào cột C.
1- c, g
2- b, e
3 - a, d