CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC
EM ĐẾN VỚI BUỔI HỌC

1

KHỞI ĐỘNG

2

HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC

3

LUYỆN TẬP

4

VẬN DỤNG

Ô CHỮ KÌ DIỆU

Ô CHỮ KÌ DIỆU
1

T Ắ C

K È

2

H Ữ U

S I

3

N H Ị

4

G I

5

V Ậ T

P

Ớ I

S I

N H

H Ọ C

H Ạ N

L Í
B Ố N

6

H Ó A

7
8

N H

V Ô

S I

H Ọ C
N H
Tổng kết

Ô CHỮ KÌ DIỆU
1. Con vật nào có khả năng thay đổi màu sắc để hòa mình vào môi
trường xung quanh?

T

Ắ C

K

È
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
2. Nhân tố sinh thái nào có sự sống và ảnh hưởng trực tiếp đến
các sinh vật khác trong hệ sinh thái?

H Ữ U

S

I

N H
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
3. Khái niệm nào mô tả sự thay đổi tuần hoàn trong các hoạt động
sinh lý của sinh vật theo chu kỳ thời gian?

N H
S

I

N H

Ị

P
H Ọ C
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
5. Nhiệt độ thuộc nhóm yếu tố nào trong nhân tố vô sinh?

V Ậ

T

L

Í
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
6. Có bao nhiêu yếu tố sinh thái chính tác động đến sự sống của
các sinh vật trong môi trường?

B Ố N
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
7. Yếu tố sinh thái nào liên quan đến thành phần của nước và đất,
có thể ảnh hưởng đến sinh vật sống trong môi trường?

H Ó A

H Ọ C
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU
8. Loại nhân tố sinh thái nào không sống mà chỉ ảnh hưởng đến
sinh vật sống trong môi trường?

V Ô

S

I

N H
Ô CHỮ

Ô CHỮ KÌ DIỆU

CÙNG LOÀI

Trong tự nhiên, các sinh vật cùng loài thường sống thành
đàn. Tập hợp các sinh vật như vậy gọi là gì?

CHỦ ĐỀ 8: MÔI TRƯỜNG VÀ QUẦN THỂ SINH
VẬT

Bài 21

SINH THÁI HỌC QUẦN THỂ

MỤC TIÊU
Phát biểu được khái niệm quần thể sinh vật
(dưới góc độ sinh thái học). Lấy được ví dụ
minh họa.
Giải thích được quần thể học là một cấp độ
tổ chức sống.
Phân tích được các mối quan hệ hỗ trợ và
cạnh tranh trong quần thể. Lấy được ví dụ
minh họa.

1

KHỞI ĐỘNG

2

HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC

3

LUYỆN TẬP

4

VẬN DỤNG

I. Quần thể sinh
vật

Cùng không
gian

Cùng loài

QUẦ
N
THỂ
Sinh sản

Cùng thời
gian

Một số ví dụ về quần thể

Các cây trà xanh sống trên đồi
tạo thành quần thể trà xanh

Cá muối xám sống thành bầy ở vùng
nước lợ tạo thành quần thể cá muối
xám

BÍ NGÔ PHIÊU
LƯU
Bí ngô đang tìm kiếm kho
báu
Các bạn hãy chọn đáp án
của câu hỏi giúp bí ngô
lấy được kho báu nhé!

Quần thể là cấu trúc ổn định về số lượng và mật độ cá thể, thành
phần lứa tuổi, tỉ lệ đực/cái và sự phân bố trong không gian.

Quần thể là tập hợp sinh vật sống cùng nhau, có cá thể cái và
đực.

Trong quần thể sinh vật, các cá thể có những tác động qua lại với
nhau thông qua mối quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh.
Trong quần thể, các cá thể hoàn toàn không ảnh hưởng lẫn nhau,
mỗi cá thể sống tách biệt và không có mối quan hệ hỗ trợ hay
cạnh tranh.

Tất cả các cá thể trong quần thể đều có tuổi thọ giống nhau và
chết cùng một thời điểm.

Hoạt động sống và số lượng cá thể của quần thể được điều chỉnh
tương ứng với sự thay đổi của điều kiện môi trường.

Các cá thể của quần thể có khả năng sinh sản hình thành thế hệ
mới.

Quần thể luôn duy trì số lượng cá thể ổn định, không bao giờ thay
đổi theo thời gian.

I. Quần thể sinh
vật

TỔNG KẾT
Quần thể sinh vật là các cá thể cùng
loài, cùng sinh sống trong một khoảng
không gian nhất định, vào một thời gian
nhất định, chúng có khả năng sinh sản
và tạo thành những thế hệ mới.
Quần thể sinh vật là một tổ chức sống ở
mức cao hơn cá thể và mang những đặc
điểm đặc trưng riêng không có ở mỗi
sinh vật.

HOẠT ĐỘNG
NHÓM
Chia lớp thành 6 nhóm - 2 cụm
Vòng 1: Độc lập
Vòng 2: Hợp tác
Báo cáo ngẫu nhiên

II. Quan hệ giữa các cá
thể trong quần thể
sinh vật

II. Quan hệ giữa các cá
thể trong quần thể
sinh vật

VÒNG 1 – ĐỘC LẬP
Cụm 1: Nhóm 1, 2, 3 – Phiếu học tập 1
Cụm 2: Nhóm 4, 5, 6 – Phiếu học tập 2
Thời gian: 5 phút

SƠ ĐỒ NHÓM VÒNG
1
CỤM 1

CỤM 2

NHÓM 1

NHÓM
4

NHÓM 2

NHÓM 5

NHÓM 3

NHÓM
6

VÒNG 1 – ĐỘC LẬP

VÒNG 2 – HỢP
TÁC

II. Quan hệ giữa các cá
thể trong quần thể
sinh vật

Một nửa số thành viên mỗi nhóm của cụm
này di chuyển qua cụm kia tạo thành
nhóm mới
Tất cả 6 nhóm hoàn thành phiếu học tập 3
Thời gian: 5 phút

SƠ ĐỒ NHÓM VÒNG
2
CỤM 1

CỤM 2

NHÓM 1

NHÓM
4

NHÓM 2

NHÓM 5

NHÓM 3

NHÓM
6

VÒNG 2 – HỢP
TÁC

BÁO CÁO

PHIẾU HỌC TẬP 1
Cho biết ý nghĩa của quan hệ hỗ trợ đối với sự tồn tại và
phát triển của các cá thể trong quần thể? Nêu ví dụ minh
họa
Quan hệ hỗ trợ giúp các cá thể trong quần thể tồn tại và
phát triển tốt hơn nhờ tăng khả năng kiếm ăn, bảo vệ
nhau, sinh sản hiệu quả và thích nghi với môi trường →
Duy trì số lượng ổn định, phát triển bền vững và nâng cao
khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể.

PHIẾU HỌC TẬP 1
Ở động vật: Các con chim cánh cụt Nam Cực đứng sát
nhau để giữ ấm trong môi trường lạnh giá.

PHIẾU HỌC TẬP 1
Ở thực vật: Cây thông nhựa (Pinnus latteri) mọc gần nhau
tạo ra môi trường thuận lợi về độ ẩm và dinh dưỡng, giúp
chúng phát triển tốt hơn.

PHIẾU HỌC TẬP 2
1. Nêu điều kiện làm xuất hiện quan hệ cạnh tranh giữa
các cá thể trong quần thể?
Khi nguồn sống của môi trường không đủ cung cấp cho
mọi cá thể

PHIẾU HỌC TẬP 2
1. Nêu điều kiện làm xuất hiện quan hệ cạnh tranh giữa
các cá thể trong quần thể?

Mật độ cá thể trong quần thể cao

PHIẾU HỌC TẬP 2
1. Nêu điều kiện làm xuất hiện quan hệ cạnh tranh giữa
các cá thể trong quần thể?

Nguồn dinh dưỡng (thức ăn, nước uống) bị giới hạn

PHIẾU HỌC TẬP 2
1. Nêu điều kiện làm xuất hiện quan hệ cạnh tranh giữa
các cá thể trong quần thể?

Cạnh tranh sinh sản

PHIẾU HỌC TẬP 2
2. Cho biết hệ quả của mối quan hệ cạnh tranh giữa các cá
thể trong quần thể?

Làm số lượng và sự
phân bố của các cá thể
trong quần thể được
duy trì ở mức phù hợp,
đảm bảo sự tồn tại và
phát triển

PHIẾU HỌC TẬP 3
So sánh quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh theo bảng sau:
Tiêu chí
Giống

Quan hệ hỗ trợ

Quan hệ cạnh tranh

Là quan hệ diễn ra giữa các cá thể trong quần thể
Tác động

Khác
Hệ quả

Gián tiếp làm tăng mật
độ cá thể trong quần thể

Làm giảm mật độ cá thể
trong quần thể

Ổn định số lượng cá thể
Giúp quần thể thích nghi phù hợp với môi trường
sống, duy trì cân bằng
và phát triển tốt
sinh thái

Em có biết: Bên cạnh quan hệ cạnh tranh, trong quần thể còn có các
quan hệ không phổ biến như kí sinh trên đồng loại hoặc ăn đồng loại.

Ở Edriolychnus schmidti, con
đực sống ký sinh trên con cái

I. Quần thể sinh
vật

TỔNG KẾT

Trong quần thể sinh vật, các cá thể có
những quan hệ tác động qua lại với
nhau thể hiện qua hai mối quan hệ phổ
biến là hỗ trợ và cạnh tranh

1

KHỞI ĐỘNG

2

HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC

3

LUYỆN TẬP

4

VẬN DỤNG

AI NHANH TAY
HƠN
Các đội dán mảnh ghép phù
hợp vào bảng nhóm trong
thời gian 5 phút
Đội hoàn thành nhanh và
chính xác nhất sẽ dành chiến
thắng

Đâu là quần thể?

AI NHANH TAY
HƠN

1. Một đàn chim sẻ
sống trên cùng một
cánh đồng.

6. Một đàn hươu cao
cổ sống trong một khu
bảo tồn.

11. Một đàn cò trắng tụ
tập trên bãi bồi ven sông
vào mùa di cư.

16. Một đàn cá hồi
sống rải rác trên các
dòng sông khác nhau ở
nhiều quốc gia.

2. Tất cả các loài cây
trong một khu rừng
nhiệt đới.

7. Các con bò, gà và
vịt nuôi chung trong
một trang trại.

12. Một nhóm rùa biển
cùng loài lên một bãi
biển để đẻ trứng.

17. Các cây dương xỉ
mọc trong một khu
rừng nhiệt đới.

3. Một bầy cá rô phi
sống trong một ao
nhỏ.

8. Một bãi biển đầy
san hô của cùng một
loài.

13. Một quần thể voi
trong khu bảo tồn, trong
đó có những con già
không còn sinh sản
được.

18. Một nhóm cá voi
xanh sống ở các đại
dương khác nhau
nhưng cùng loài.

4. Một nhóm cá voi
xanh và cá heo cùng
bơi trên đại dương.

9. Một công viên có
nhiều loài động vật
khác nhau sinh sống.

14. Một nhóm hươu sao
đực tụ tập thành đàn
riêng, không có cá thể
cái.

19. Một vườn bắp cải
chỉ có cây non, chưa
đến tuổi sinh sản.

5. Các cây thông mọc
trong một khu rừng
thông.

10. Các con chó nuôi
trong một khu phố.

15. Một bầy hươu cùng
loài sinh sống trong một
khu rừng suốt cả năm.

20. Một bầy chim hồng
hạc sống quanh năm
trên một hồ nước mặn.

AI NHANH TAY
HƠN

1. Một đàn chim sẻ
sống trên cùng một
cánh đồng.

6. Một đàn hươu cao
cổ sống trong một khu
bảo tồn.

11. Một đàn cò trắng tụ
tập trên bãi bồi ven sông
vào mùa di cư.

16. Một đàn cá hồi
sống rải rác trên các
dòng sông khác nhau ở
nhiều quốc gia.

2. Tất cả các loài cây
trong một khu rừng
nhiệt đới.

7. Các con bò, gà và
vịt nuôi chung trong
một trang trại.

12. Một nhóm rùa biển
cùng loài lên một bãi
biển để đẻ trứng.

17. Các cây dương xỉ
mọc trong một khu
rừng nhiệt đới.

3. Một bầy cá rô phi
sống trong một ao
nhỏ.

8. Một bãi biển đầy
san hô của cùng một
loài.

13. Một quần thể voi
trong khu bảo tồn, trong
đó có những con già
không còn sinh sản
được.

18. Một nhóm cá voi
xanh sống ở các đại
dương khác nhau
nhưng cùng loài.

4. Một nhóm cá voi
xanh và cá heo cùng
bơi trên đại dương.

9. Một công viên có
nhiều loài động vật
khác nhau sinh sống.

14. Một nhóm hươu sao
đực tụ tập thành đàn
riêng, không có cá thể
cái.

19. Một vườn bắp cải
chỉ có cây non, chưa có
hoa.

5. Các cây thông mọc
trong một khu rừng
thông.

10. Các con chó nuôi
trong một khu phố.

15. Một bầy hươu cùng
loài sinh sống trong một
khu rừng suốt cả năm.

20. Một bầy chim hồng
hạc sống quanh năm
trên một hồ nước mặn.

1

KHỞI ĐỘNG

2

HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC

3

LUYỆN TẬP

4

VẬN DỤNG

Dựa vào kiến thức bài hôm nay, hãy giải thích lợi
ích của xen canh cây trồng?