KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1:Trình bày đặc điểm di truyền của các tính
trạng do các gen trên NST X và NST Y quy
định?
Câu 2:Di truyền liên kết giới tính có ý nghĩa thế
nào trong thực tiễn?

Bài 16
DI TRUYỀN NGOÀI NHIỄM
SẮC THỂ

Lớp

: K57a- sinh học

I. Di truyền theo dòng mẹ
1.Thí nghiệm
Khi lai 2 thứ lúa Đại mạch xanh lục bình
thường và lục nhạt với nhau thu được kết quả
như sau:
-Lai thuận: P : ♀ Xanh lục x ♂ Lục nhạt
F1 :
100% Xanh lục
-Lai nghịch:

P : ♀ Lục nhạt x ♂ Xanh lục ?
?
F1: 100% Lục nhạt

Cho nhận xét,con lai F1 ở cả 2 phép lai trên có
kiểu hình như thế nào so với P?

* Trong thí nghiệm của Menden
Pt/c :

Hạt vàng,vỏ trơn

F1 :

x

Hạt xanh,vỏ nhăn

100% Hạt vàng,vỏ trơn

* Thí nghiệm của Moocgan vÒ hiện tượng LKG vµ HVG
Pt/c :
Xám, dài

X

Đen, cụt

F1 :
(100% xám / dài )

? Hãy so sánh thí nghiệm lai thuận nghịch trên lúa Đại mạch với
thí nghiệm của Menden và Moocgan?

*Quay lại thí nghiệm :

Khi lai 2 thứ lúa Đại mạch xanh lục bình
thường và lục nhạt với nhau thu được kết quả
như sau:
-Lai thuận: P : ♀ Xanh lục x ♂ Lục nhạt
F1:
100% Xanh lục
-Lai nghịch: P. ♀ Lục nhạt x ♂ Xanh lục
F1: 100% Lục nhạt

-Ta thấy cây loài cùng loài có bộ NST giống nhau nhưng
kết quả phép lai khác nhau.Vậy di truyền các tính trạng
trên là do đâu?vật chất di truyền các tính trạng trên là gì
và nằm ở đâu trong tế bào?

? Quan sát H 16.1 cho biết nhân và tế bào chất

(TBC) của 2 hợp tử được tạo ra trong 2 phép lai
giống và khác nhau như thế nào?
Vì sao con lai mang tính trạng của mẹ?
-Vì con lai nhận chủ yếu TBC của mẹ.
+

Lai thuận

A

B

Tế bào chất của A
+

Lai nghịch
B

A

(Tế bào chất của B)

2.Nhận xét và giải thích
-Kết quả phép lai thuận và nghịch khác nhau
-Con lai F1 mang tinh di truyền của mẹ
-Sự di truyền tính trạng màu hoa chịu ảnh
hưởng của tế bào chất ở tế bào trứng của cây
mẹ.Hiện tượng này gọi là di truyền tế bào chất (di
truyền ngoài NST)
-Con lai mang tính trạng của mẹ nên di
truyền tế bào chất được xem là di truyền theo dòng
mẹ.

? Nghiên cứu sgk và quan sát tranh hãy nhận xét
về phép lai thuận nghịch giữa lừa và ngựa?
* Nhận xét:
-Con la mang nhiều đặc điểm của ngựa mẹ.
-Con bacđô mang nhiều đặc điểm giống lừa mẹ.
Hiện tượng này di truyền theo dòng mẹ

Ví dụ di truyền theo dòng mẹ

X
Lừa ♂

Ngựa♀

La

? Nghiên cứu sgk và quan sát tranh hãy

nhận xét về phép lai thuận nghịch giữa lừa
và ngựa?
* Nhận xét:
-Con la mang nhiều đặc điểm của ngựa
mẹ.
-Con bacđô mang nhiều đặc điểm giống
lừa mẹ.
Hiện tượng này di truyền theo dòng mẹ

? Vậy di truyền theo dòng mẹ là gì?
3. Khái niệm di truyền theo dòng mẹ:
-Di truyền theo dòng mẹ là hiện tượng tính di
truyền của con lai không chỉ phụ thuộc vào bộ
NST của hợp tử mà còn chịu ảnh hưởng của
tế bào chất,sự di truyền này không tuân theo
các qui luật di truyền NST

? Có phải mọi hiện tượng di truyền theo

dòng mẹ là di truyền tế bào chất không?
-Không phải mọi hiện tượng di truyền
theo dòng mẹ đều là di truyền tế bào chất
-Bất thụ đực là một hiện tượng đặc biệt
của di truyền theo dòng mẹ.

?

Hãy nghiên cứu sgk và cho biết:
-Thế nào là bất thụ đực? Ví dụ
-Bất thụ đực có ý nghĩa như thế nào trong chọn
giống cây trồng?

* khái niệm:
-Bất thụ đực là hiện tượng cây không có khả
năng sinh hạt phấn hoặc sinh ra hạt phấn nhưng
không có khả năng thụ tinh.
* Ý nghĩa:
-Sử dụng bất thụ đực trong chọn giống cây
trồng để tạo hạt lai mà không tốn công hủy bỏ
phấn hoa của cây mẹ.

VÝ dô sù DT qua TBC:

? Trong tế bào chất ngoài nhân ra chúng ta có
thể tìm thấy ADN ở đâu ?
- Đặc điểm ADN trong ti thể và lạp thể?
II.Sự di truyền của gen trong ti thể và lạp thể
* Khái niệm gen ngoaì nhân (gen ngoài NST)
- Là những gen (ADN) tồn tại trong tế bào chất
và được chứa trong các bào quan như ti thể,lục
thể hay plasmit ở vi khuẩn.

ADN dạng
vòng
(Plasmid)

Nhân

Tế bào vi khuẩn

•
*Đặc điểm gen ngoài NST

- Bản chất là AND dạng vòng
- Số lượng ít hơn so với gen trong nhân
- Có thể bị đột biến và di truyền được.

1. Sự DT ti thể
Bộ gen ti thể có cấu
trúc như thế nào?
? Chức năng di truyền
bộ gen ti thể

? ?

- Bộ gen ti thể (mtADN) có cấu tạo
xoắn kép,trần,mạch vòng.
- Có 2 chức năng chính:
+Mã hóa nhiều thành phần của ti thể
+Mã hóa một số protein tham gia
chuỗi chuyền electron

2.Sự DT lục lạp
Bộ gen của lục lạp có
cấu trúc như thế nào?
Chức năng DT bộ gen
lục lạp?

?

- Bộ gen lục lạp (cpADN) có cấu trúc
xoắn kép,trần,mạch vòng .

- Chức năng:
+Mã hóa cho rARN và nhiều tARN
lục lạp.
+Mã hóa cho 1 số Protein của màng
lục lạp cần cho việc chuyền trong quá
trình quang hợp.

III.Đặc điểm di truyền ngoài nhiễm sắc thể
? ? ? ?
Hãy đọc sgk và cho biết:

Sự di truyền qua tế
bào chất (DT ngoài
nhân) có đặc điểm gì?
Có 3 đặc điểm:

-kết quả lai thuận và lai nghịch khác
nhau.Con lai thường mang tính trạng của
mẹ.Vai trò chủ yếu thuộc về tế bào chất của
giao tử cái được tạo ra từ mẹ.
-Các tính trạng di truyền không tuân theo
quy luật di truyền NST
-Tính trạng do gen trong TBC qui định
vẫn tồn tại khi thay thế nhân tế bào bằng một
nhân có cấu trúc di truyền khác.

? Vậy trong cơ thể có mấy hệ thống di truyền ?

Tế bào có phải là đơn vị di truyền không ?
*Kết luận:
-Trong tế bào có hai hệ thống di truyền:di
truyền qua nhân và di truyền ngoài nhân.
-Tế bào là đơn vị di truyền:nhân có vai trò
chính,tế bào chất có vai trò nhất định.

CÂU HỎI CỦNG CỐ
Câu 1:Dựa vào đặc điểm nào để phán đoán chính xác sự di
truyền ngoài NST?vì sao?
Câu 2:Hãy tìm đáp án thích hợp về đặc điểm của 2 loại NST
trong bảng dưới đây.
Đặc điểm
-bản chất của gen
- Số lượng gen
- Đặc điểm di truyền
- Khả năng đột biến

Gen trênNST
(trong nhân)
AND thẳng

Gen ngoài NST
(trong TBC)
ADN vòng

Nhiều
Tuân theo các QLDT
Có thể

ít
Theo dòng mẹ
Có thể

Cảm ơn tất cả các em
học sinh

Tr¶ lêi
Câu 1:Dựa vào hiện tượng di truyền theo dòng mẹ ở
phép lai thuận nghịch.
Câu 2:Vì gen quy định tính trạng nằm trong tế bào chất
và TBC của hợp tử ở con lai nhận chủ yếu từ TBC
của cây mẹ.
- Ví dụ phép lai thuận nghịch ở ®¹i m¹ch:
PthuËn: ♀xanh lôc x ♂vµng lôc
F1:
100% xanh lôc.
PnghÞch: ♀vµng lôc x ♂xanh lôc
F1:
100% vµng lôc.