PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRIỆU PHONG
TRƯỜNG TH&THCS TRIỆU THƯỢNG
SO SÁNH (Tiếp theo)
Giáo viên: HỒ THANH TÂM
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Thế nào là so sánh?
2. Mô hình cấu tạo đầy đủ của phép so sánh như thế nào?
Khái niệm: So sánh là sự đối chiếu giữa sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Mô hình phép so sánh:
Bài tập ở nhà: Viết một đoạn văn ngắn (3 -5 câu) về chủ đề mùa xuân, trong đoạn văn có sử dụng phép so sánh (gạch chân câu văn chứa phép so sánh đó).
Gợi ý tham khảo:
Trời đã bớt rét, không gian chỉ còn se se lạnh. Những nụ đào chúm chím như nụ cười của em bé đang từ từ hé nở. Chim chóc trong vườn đua nhau hót véo von. A ! Mùa xuân xinh đẹp đã về!
CẤU TRÚC BÀI HỌC
CÁC KIỂU SO SÁNH
TÁC DỤNG CỦA SO SÁNH
LUYỆN TẬP VỀ SO SÁNH
SO SÁNH
I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ:
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngon gió của con suốt đời
( Trần Quốc Minh )
2. Nhận xét
SO SÁNH
Tìm các phép so sánh có trong ví dụ trên?
- Phép so sánh

+ Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

+ Mẹ là ngon gió của con suốt đời
Từ so sánh trong các phép so sánh trên có gì khác nhau?
- Từ so sánh:
+ Chẳng bằng -> So sánh không ngang bằng

+ Là -> So sánh ngang bằng
Có hai kiểu so sánh:
Các kiểu so sánh
Ví dụ
Nhận xét
Ghi nhớ
SO SÁNH
Em hãy lấy hai ví dụ về hai kiểu so sánh nêu trên?

- So sánh ngang bằng: thường sử dụng các từ so sánh: là, như , y như, giống như, tựa như, …
- So sánh không ngang bằng (so sánh hơn kém):
thường sử dụng các từ so sánh: hơn, thua, kém, không bằng, chẳng bằng,…

1. Phép so sánh trong câu: “Con mèo vằn vào tranh to hơn cả con hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến” thuộc kiểu so sánh nào?
A. So sánh ngang bằng
B. So sánh không ngang bằng
BÀI TẬP NHANH
2. Phép so sánh trong câu : “Thầy thuốc như mẹ hiền” thuộc kiểu so sánh nào?
A. So sánh ngang bằng
B. So sánh không ngang bằng
BÀI TẬP NHANH
SO SÁNH
II. Tác dụng của so sánh
1. Ví dụ
(1)Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. (2)Có chiếc tựa mũi tên nhọn tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. (3)Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. (4)Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa máy với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. (5)Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. (6)Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngon cỏ xanh mềm mại.
(Khái Hưng)
Hãy chỉ ra các phép so sánh có trong đoạn văn ở ví dụ?
SO SÁNH
II. Tác dụng của so sánh
1. Ví dụ
(2) Có chiếc tựa mũi tên nhọn tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện,…
(3) Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, ...
(4) Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa máy với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: …
(5) Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành.
a. Các phép so sánh trong đoạn trích:
Việc sử dụng các phép so sánh trong đoạn văn trên có tác dụng gì?
b. Tác dụng
- Đối với việc miêu tả chiếc lá: Giúp người đọc hình dung được các cách rụng khác nhau.
- Đối với việc diễn đạt: tạo cách diễn đạt hàm súc, thể hiện rõ quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết rất cụ thể mà sâu sắc.
SO SÁNH
II. Tác dụng của so sánh
1. Ví dụ
2. Ghi nhớ
So sánh có tác dụng như thế nào?
So sánh có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.
SO SÁNH
III. Luyện tập
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ sau. Cho biết chúng thuộc những kiểu so sánh nào.
a. Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)
- Phép so sánh: Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
- Kiểu so sánh: Ngang bằng (từ so sánh “là”)
SO SÁNH
III. Luyện tập
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ sau. Cho biết chúng thuộc những kiểu so sánh nào.
- Phép so sánh:
- Kiểu so sánh: Không ngang bằng (từ so sánh “chưa bằng”)
Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.
(Tố Hữu)
+ Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
+ Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.
SO SÁNH
III. Luyện tập
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ sau. Cho biết chúng thuộc những kiểu so sánh nào.
- Phép so sánh:
+ Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
+ Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.
c. Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.
(Minh Huệ)
-> So sánh ngang bằng (từ so sánh “như”)
-> So sánh không ngang bằng (từ so sánh “hơn”)
SO SÁNH
III. Luyện tập
Bài tập 2: Hãy nêu những câu văn có sử dụng phép so sánh trong bài Vượt thác.
- Thuyền rẽ sóng lượt bon bon như đang nhớ núi rừng phải lướt cho nhanh để về cho kịp.
- Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.
- Những động tác thả sào rút sào rập ràng nhanh như cắt.
- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh, hùng vĩ.
- Dượng Hương Thư khi vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ.
- Dọc sườn núi , những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước.
SO SÁNH
Khái niệm
Cấu tạo của phép so sánh
Vế A: Sự vật, sự việc được so sánh
Phương diện so sánh
Từ so sánh
Vế B: Sự vật, sự việc được dùng để ss
Các kiểu so sánh
Ngang bằng
Không ngang bằng
Tác dụng
Việc miêu tả cụ thể, sinh động
Biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc
So sánh là sự đối chiếu giữa sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Bài 3 (SGK - Tr 43): Dựa theo bài Vượt thác hãy viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu tả Dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ , trong đoạn văn có sử dụng cả hai kiểu so sánh đã được giới thiệu.
Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng như một bàn tay khổng lồ muốn đẩy thuyền lùi lại. Dượng Hương Thư đánh trần đứng sau lái co người phóng sào chống trả với sức nước để đưa thuyền tiến lên. Trông Dượng Hương Thư không kém gì một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh Hùng Vĩ: các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa, ghì trên ngọn sào. Đến chiều tối, thuyền đã vượt qua thác Cổ Cò. Mọi người trên thuyền thở phào nhẹ nhõm, bình thản như chưa có chuyện gì xảy ra.