Ôn tập Tiếng Việt
:
SO SÁNH
Kiến thức cơ bản
a, Khái niệm:
So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác
b, Cơ sở: Có nét tương đồng
c, Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm
d, Cấu tạo đầy đủ của phép so sánh
- 4 yếu tố:
+ Vế A: Sự vật, sự việc được so sánh
+ Vế B: Sự vật, sự việc dùng để so sánh
+ Từ ngữ chỉ phương diện so sánh
+ Từ so sánh
*Mô hình cấu tạo có thể biến đổi

Là, như, y như, giống như, tựa như là, bao nhiêu, bấy nhiêu…
Hơn, hơn là, không bằng, chưa bằng, chẳng bằng….
Trò chơi.
NHÌN HÌNH ĐOÁN CHỮ
Đây là thành ngữ so sánh có yếu tố chỉ động vật
Chậm như rùa
So sánh ngang bằng
Đẹp / tươi như hoa
So sánh ngang bằng
Đây là thành ngữ so sánh có yếu tố chỉ thực vật
Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh
Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng
So sánh không ngang bằng
Đây là hai câu hát nói về tình thương yêu của Bác Hồ đối với thiếu nhi và sự kính yêu của thiếu nhi đối với Bác Hồ.
Bài tập 1: Tìm phép so sánh trong đoạn trích sau

Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt. Thuyền cố lấn lên, Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ Trường Sơn oai linh hùng vĩ. Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẻ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ
(Võ Quảng)
II. BÀI TẬP:
Bài tập 2: Xác định sự vật được so sánh (vế A) và vật
dùng để so sánh (vế B) của các phép so sánh được dùng trong đoạn thơ sau:

Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh
Ca lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng
(Tố Hữu)
Giữa hai sự vật đem ra so sánh có nét gì giống nhau?
Gợi ý:

- Sự vật được so sánh (vế A): chú bé
- Sự vật dùng để so sánh (vế B): chim chích
- Giữa hai sự vật đem ra so sánh có nét gì giống : đều có nét tương đồng là nhỏ bé, nhanh nhẹn, hồn nhiên, vui tươi
Bài tập 3: Quê hương được so sánh với những gì trong đoạn thơ sau? Cách so sánh như thế giúp ích gì trong việc thể hiện nội dung bài thơ?
Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
 
Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông
 
Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa cau rụng trắng ngoài thềm
(Đỗ Trung Quân)
Gợi ý:
- Quê hương được so sánh với: chùm khế ngọt, đường đi học, con diều biếc, con đò nhỏ, cầu tre nhỏ, đêm trăng tỏ
Tác dụng:
+ Diễn đạt: làm cho câu thơ sinh động hơn
+ Nội dung: Quê hương không phải là thứ gì đó cao sang, mà là sự giản dị, gần gũi, là nơi chôn rau cắt rốn của mỗi con người
+Thái độ: Thể hiện tình yêu quê hương của tác giả từ đó gợi lên cho người đọc tình yêu quê hương, đất nước, nhắc nhở mọi người cố gắng để xây dựng quê hương, đất nước
Bài tập 5 : Viết đoạn văn (5 - 7 câu) miêu tả cảnh đẹp quê hương em,trong đó có sử dụng phép so sánh, gạch chân dưới phép so sánh đã sử dụng.
SO SÁNH
Khái niệm
Các kiểu so sánh
So sánh ngang bằng
So sánh không ngang bằng
Tác dụng
Gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động
Biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc
Đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt