Bài 12. SÓNG ÂM

KIỂM TRA BÀI CŨ
Em hãy nêu những nguyên nhân chủ yếu gây
ra tai nạn giao thông trong video và cách
khắc phục là gì?

Nguyên nhân chủ yếu gây ra TNGT:
- Vi phạm tốc độ.
- Vi phạm khoảng cách an toàn trong tham gia giao thông.
Cách khắc phục:
- Phải hiểu rõ về ảnh hưởng của tốc độ trong ATGT.
- Biết được khoảng cách an toàn giữa các phương tiện giao
thông.

Chương IV. ÂM THANH
Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
(3 tiết)
I. Dao động và sóng (tiết 1)
II. Nguồn âm
III. Sóng âm

(tiết 2)

IV. Các môi trường truyền âm (tiết 3)

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
1. Dao động
a. Thí nghiệm:
Kéo
quả
nặng
lệch
khỏi
vị
trí
cân
bằng.
Quan
b. Kết luận:
sát và nhận xét chuyển động của quả nặng.
 Chuyển động qua lại quanh vị trí cân bằng
gọi là......................
dao động

Chuyển động của ô tô có phải là dao động không?

Chuyển động tròn của kim đồng hồ có phải là dao
động không?

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
1. Dao động
Tìm thêm một số ví dụ về dao động? Hoàn thành phiếu học
tập.

dây đàn dao
a. Khi gảy đàn,..................
động.

c. Trong đồng hồ quả
quả
lắc
lắc,
....................dao
động.

mặt trống
b. Khi đánh trống,....................dao
động.

d. Khi chơi xích
emđu,
bé.............................dao
và xích đu
động.

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
1. Dao động
Một số ví dụ về dao động:


- Khi gảy đàn, dây đàn dao động.
- Khi đánh trống, mặt trống dao động.
- Trong đồng hồ quả lắc, quả lắc dao động.
- Khi chơi xích đu, em bé và xích đu dao động.

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
2. Sóng
a. Thí nghiệm 1:
Quả
dao động
Rungbóng
quả bóng
trên
làm
mặt nước
mặt nước,
các dao
em
động,
daothíđộng
này
quan sát
nghiệm
được
lanxét.
truyền
và nhận
trên mặt nước tạo
thành sóng.

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
2. Sóng

b. Thí nghiệm 2:
- Khi-cho
mộtdao
đầuđộng,
lò xocác
daodao
động,
quan
sát
và nhận
xét hiện
Lò
xo
động
lan
truyền
tạo
thành
c.
Kết
luận
tượngsóng
trêntrên
lò xo.
lò xo.
lan truyền dao động
 Sóng là sự ..................................trong
môi trường.

Tiết 12. Bài 12. SÓNG ÂM
I. Dao động và sóng
2. Sóng
Tìm thêm một số ví dụ về sóng?
Ví dụ:

Dao động trên mặt nước tạo thành sóng trên mặt nước.
Dao động trên lò xo tạo thành sóng trên lò xo.
Dao động một đầu dây tạo thành sóng trên dây...

LUYỆN TẬP

Câu 1: Chuyển động như thế nào được gọi là
dao động?
Chuyển
động
theo
một
A
đường tròn
qua lại
Chuyển động qua
lại
B
quanh vịvị
trí trí
câncân
bằngbằng
quanh
Chuyển
động
của
vật
C
được ném lên cao
D

Chuyển động theo
một đường cong

Câu 2. Trong các vật sau đây, vật nào được coi là dao
động?
A. Chiếc xe đang chuyển động thẳng đều.
B. Chiếc đàn mà người nghệ sĩ đang cầm trên tay.
C. Chiếc lá đang được gió thổi đung đưa trên cành.
D. Chiếc lá đang nằm yên trên mặt đất.

Chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng

Dao
động
và sóng

Da

g
n
ộ
đ
o

Són
g

Ví dụ: Dao động của dây đàn khi gảy đàn
Dao động của mặt trống khi đánh
Dao động của con lắc đồng hồ....

Sự lan truyền của dao động trong môi trường.
Ví dụ: Sóng trên mặt nước, sóng trên lò xo,
sóng trên dây...

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Cuộc sống ngoài vũ trụ rất
khác với những gì diễn ra
trên Trái Đất. Ngay cả
những việc vô cùng đơn
giản như giao tiếp cũng
cần những thiết bị hỗ trợ
mới có thể thực hiện được.
- Âm thanh chỉ có thể
truyền trong vật chất bởi
bản chất của nó là sóng.

Câu 3. Điều nào sau đây nói về sóng là sai?
A. Sóng là dao động chỉ lan truyền trên mặt nước.
B. Sóng là sự lan truyền dao động trong môi trường.
C. Sóng không lan truyền được trong chân không.
D. Sóng chỉ xuất hiện khi có dao động.

Em có thể thổi vào cái chai làm cho nó phát
ra âm thanh không ?

? Thực hiện các hoạt động sau và chỉ ra bộ phận dao động
phát ra âm thanh trong mỗi trường hợp.
a) Căng dây chun (dây thun) trên hộp rỗng như Hình a) rồi
gảy vài lần vào dây chun.
b) Thổi vào còi (Hình b).
- Chỉ ra bộ phận dao động phát ra âm thanh trong tình huống
mở đầu.

Lời giải
a) Bộ phận dao động: dây chun
b) Bộ phận dao động: còi
Bộ phận dao động trong câu mở đầu: chai
thủy tinh.

Sóng âm truyền được trong các môi trường
rắn, lỏng và khí. Không truyền được trong
môi trường chân không

??? Dựa vào nội dung giải thích sự lan truyền sóng âm
phát ra từ một cái loa trong không khí (Hình 12.4), em
hãy giải thích sự lan truyền sóng âm phát ra từ một cái
trống trong không khí.
Lời giải :
+ Khi sóng âm phát ra từ một cái trống, mặt
trống dao động. Dao động của mặt trống làm
lớp không khí tiếp xúc với nó dao động: nén,
dãn. Dao động của lớp không khí này làm cho
lớp không khí kế tiếp dao động: dãn, nén. Cứ
thế, trong không khí xuất hiện các lớp không
khí liên tục nén, dãn xen kẽ nhau.

TÌM HIỂU VỀ MÔI TRƯỜNG TRUYỀN ÂM
Âm thanh có truyền được
trong chất khí không ?
Lấy ví dụ minh họa.

+Sau khi làm thí nghiệm thì điền vào chổ trống kết luận sau:

+Sóng âm truyền được trong môi trường……………..
không khí.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
-

Thí nghiệm 2: Tìm hiểu sự truyền sóng âm trong

chất rắn

+ Bạn C áp tai xuống mặt bàn, khi ban A dùng ngón
tay gõ nhẹ vào mặt bàn sao cho bạn B đứng cạnh
không nghe được tiếng gõ
*Sau khi làm thí nghiệm thì điền vào chổ trống kết luận sau:

Sóng

âm

truyền

trường……………..

được

chất rắnmôi
trong

?4. Đề xuất một thí nghiệm khác để chứng tỏ sóng âm
truyền được trong chất rắn.
Lời giải :
+ Bạn A đứng trong phòng, áp tai vào cửa, bạn B đứng ngoài
dùng tay gõ nhẹ vào cửa. Khi bạn B gõ cửa, bạn A nghe thấy
tiếng gõ.

*Sau khi làm thí nghiệm thì điền vào chổ trống kết luận sau:
chất lỏng
Sóng âm truyền được trong môi trường………….

???.Mô tả hiện tượng xảy
ra với ngọn nến trong thí
nghiệm như hình dưới đây
khi người ta bật loa phát
nhạc (với âm lượng vừa).
Giải thích hiện tượng.
Lời giải :
+ Mô tả hiện tượng: ngọn lửa của cây nến dao động qua lại
+ Giải thích: Khi bật loa phát nhạc, màng loa
dao động. Sự dao động dãn, nén của màng loa
làm ngọn nến cũng thay đổi chiều. Khi màng loa
dao động dãn thì ngọn lửa nến có xu hướng
hướng về phía bên phải, và ngược lại, khi màng
loa dao động nén thì ngọn lửa lại bay về phía

Lời giải :

Bài 1:
+ Tiếng vo ve ấy được phát ra từ đôi cánh của
chúng.
+ Giải thích: Khi các loài côn trùng bay, chúng sử
dụng đôi cánh đập lên đạp xuống để bay, phát ra
âm thanh, âm thanh này sẽ truyền qua môi

Lời giải :

Bài 2:
Ví dụ:
+ Khi bơi dưới nước, ta có thể nghe được tiếng
sùng sục của bong bóng nước. Như vậy sóng âm
có thể truyền qua chất lỏng
+ Đàn cá heo bơi dưới nước, khi chúng kêu, ta ở
trên bờ có thể nghe tiếng kêu của chúng phát ra.

Lời giải :

Bài 3 :
+ Thí nghiệm này chứng tỏ sóng âm truyền được qua chất
rắn, không khí và sóng âm có thể phản xạ lại được.

HƯỚNG DẪN VỀ
NHÀ
Ôn tập lại các kiến
thức cơ bản đã học
Xem trước mục II,III trong bài 12.
Sóng âm
Tìm thêm một số ví dụ về dao động
và sóng.

Chúc các em luôn học giỏi

Tại sao ngoài vũ trụ, các
phi hành gia phải nói
chuyện bằng bộ đàm hoặc
kí hiệu?