Môn: ngữ văn 7
tiết 109-110
SỐNG CHẾT MẶC BAY
Phạm Duy Tốn
1. Tìm hiểu chung:
1.1. Tác giả:
Là nhà văn mở đường cho nền văn xuôi quốc ngữ Việt Nam.
1.2. Tác phẩm:
Truyện ngắn thành công nhất của Phạm Duy Tốn.
Phạm Duy Tốn (1883-1924)
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
1. Tìm hiểu chung:
1.1. Tác giả:
Là nhà văn mở đường cho nền văn xuôi quốc ngữ Việt Nam.
1.2. Tác phẩm:
Truyện ngắn thành công nhất của Phạm Duy Tốn.
1.4. Bố cục:
Em hãy nêu bố cục của tác phẩm ?
+ Phần 1: Từ đầu đến “Khúc đê này hỏng mất ”: Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân.

+ Phần 2: Tiếp đến “Điếu mày ” : Quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm khi đi hộ đê.

+ Phần 3: Còn lại : Đê vỡ, nhân dân lâm vào tình cảnh thảm sầu.
3 phần.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
1.3. Đọc:
1. Đọc-tìm hiểu chung:
2. Phân tích:
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
Cảnh đê sắp vỡ được gợi tả bằng chi tiết không gian, thời gian, địa điểm như thế nào ?
- Cảnh đê sắp vỡ:
+ thời gian :
+ địa điểm :
+ không gian :

+ tình trạng khúc đê:
+ tình thế :
- không khéo thì vỡ mất.
- gần một giờ đêm.
- khúc đê làng X- phủ X.
- trời mưa tầm tã , nước sông Nhị Hà đang lên.
- đã thẩm lậu.
Tình thế vô cùng nguy nan, khẩn cấp.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2. Phân tích:
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
- Cảnh đê sắp vỡ:
Tình thế vô cùng nguy nan, khẩn cấp.
- Sự chống đỡ của người dân:
Trước tình cảnh đê sắp vỡ, người dân đã có những hành động gì?
- Dân phu: người cuốc, người xẻng, đội đất, vác tre…ướt như chuột.
- Âm thanh: huyên náo, ồn ào.
Nhốn nháo, vất vả, mệt nhọc.
Nhốn nháo, vất vả, mệt nhọc.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
ngày càng yếu
"Nước sông Nhị Hà lên to quá",
…thời nước cứ cuồn cuộn ".
Sức người
"Sức người khó lòng
địch nổi với sức trời",
ngày một giảm
Thế đê
Đê " núng thế lắm, hai ba đoạn đã thẩm lậu ".
"Trời mưa tầm tã", "Mưa tầm tã trút xuống".
mỗi lúc một tăng
Thế nước
ngày càng mạnh
Nghệ thuật tăng cấp, đối lập.
Sức trời
2. Phân tích:
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
- Cảnh đê sắp vỡ:
- Sự chống đỡ của người dân:
Em có nhận xét gì về bức tranh trên ?
NT tăng cấp, đối lập -> khung cảnh hộ đê ngoài đình rất nhốn nháo, căng thẳng, thiên tai đang từng lúc đe doạ cuộc sống của người dân.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
Quan phụ mẫu đi hộ đê đang ở đâu trước lúc đê sắp vỡ? Không khí ở đó ra sao ?
Địa điểm: Trên đình cao, rất vững chãi,
- Không khí: Tĩnh mịch, trang nghiêm.
Đối lập với cảnh ngộ của dân hộ đê.
Theo dõi đoạn văn kể chuyện trong đình, hãy cho biết có những sự việc, cảnh tượng gì diễn ra?
Việc quan phủ được hầu hạ.
Việc quan phủ chơi tổ tôm.
Việc quan phủ nghe tin đê vỡ.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2. Phân tích:
Có bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, trầu vàng, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà.
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
- Cảnh quan phủ được hầu hạ:
- Chân dung:
Cuộc sống quan lại xa hoa, vương giả.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2. Phân tích:
- Cử chỉ:
- Đồ sinh hoạt:
Uy nghi, chễm chện ngồi, tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà quỳ ở đất mà gãi.
Ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi
khểnh vuốt râu, rung đùi.
Cuộc sống quan lại xa hoa, vương giả.
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
- Cảnh quan phủ được hầu hạ:
- Cảnh quan chơi tổ tôm:
- Thầy đề, thầy đội nhất, thầy thông nhì, chánh tổng sở tại.
- Hành động: Lúc mau, lúc khoan, ung dung êm ái, khi cười, khi nói vui vẻ.
Ăn chơi, ham mê cờ bạc.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
2. Phân tích:
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
- Cảnh quan chơi tổ tôm:
- Chuyện quan nghe tin đê vỡ:
- Thầy đề:
Hách dịch, bàng quan vô trách nhiệm.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
- Cảnh quan phủ được hầu hạ:
2.1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
2. Phân tích:
- Đổ trách nhiệm cho cấp dưới, cho dân, đe doạ cách cổ, bỏ tù.
- Niềm vui của viên quan khi ù thông tôm.
- Quan phụ mẫu:
Lo sợ, run cầm cập.
Hách dịch, bàng quan vô trách nhiệm.
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
Cảnh quan phủ đi “ hộ đê”
Cảnh người dân đang hộ đê
Trời mưa mỗi lúc một nhiều.
Nước sông mỗi lúc một dâng cao.
Âm thanh mỗi lúc một ầm ĩ.
Sức người ngày càng yếu.
Nguy cơ vỡ đê và cuối cùng đã đến.
Đam mê cờ bạc không chứng kiến dân hộ đê.
Ván bài ù mỗi lúc một to.
Đam mê ngày càng lớn
Niềm vui phi nhân tính.
“ ù thông tôm chi chi nảy”
-> Đê vỡ.
1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
Nêu nhận xét về hình ảnh viên quan phụ mẫu ?
- Là những tên quan vô lương tâm, vô trách nhiệm, vô nhân tính.
Nhận xét về nghệ thuật miêu tả trong đoạn văn?
- NT: tương phản và tăng cấp.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
2. Phân tích:
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
3. Cảnh đê vỡ:
- Khắp mọi nơi, miền đó nước tràn lênh
láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi
băng, lúa má ngập hết.
- Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn, lênh đênh mặt nước.
Dân chúng rơi vào cảnh
khốn cùng.
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
2. Phân tích:
1. Nguy cơ đê vỡ và sự chống đỡ của người dân:
3. Cảnh đê vỡ:
3. Tổng kết:
Qua phần tìm hiểu ở trên em hãy rút ra giá trị hiện thực tác phẩm?
- Tố cáo bọn quan lại thời Pháp thuộc chỉ biết vơ vét, đục khoét, bỏ mặc nhân dân đói rét, lầm than.
- Giá trị hiện thực:
- Giá trị nhân đạo:
- Giá trị nghệ thuật:
Qua tác phẩm tác giả đã bày tỏ tình cảm như thế nào?
- Đau xót trước cảnh lầm than, chết chóc của dân. Tố cáo ,vạch trần bộ mặt bọn quan lại bằng hình tượng văn học độc đáo.
Nhận xét sự thành công của tác giả về mặt nghệ thuật?
- Tác giả đã kết hợp thành công nghệ thuật tương phản và nghệ thuật tăng cấp.
Tiết 109-110 : SỐNG CHẾT MẶC BAY
(Phạm Duy Tốn)
2. Phân tích:
2.2. Hình ảnh quan phủ đánh tổ tôm cùng nha lại trong đình:
NGUY CƠ VỠ ĐÊ
Nhân dân
Quan, nha lại
Vất vả chống đỡ.
Bình thản,đánh tổ tôm.
ĐÊ VỠ
Lâm vào cảnh khốn khổ, sầu thảm.
Vẫn bình thản, thờ ơ trước cuộc sống lầm than của nhân dân.
Cuộc sống lầm than, cơ cực .
Thái độ vô trách nhiệm, bỉ ổi và phi nhân tính.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài.
Chuẩn bị bài luyện tập lập luận giải thích .