Tiết 37
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau cũng thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ


Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên


Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nghĩ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh một phương
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dầu muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia vẫn rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn mãi


SÓNG
XUÂN QUỲNH
I. TIỂU DẪN
1.Tác giả
+Cuộc đời:
- Nhà thơ Xuân Quỳnh có cuộc sống
Tình cảm gặp nhiều bất hạnh,
Xuân Quỳnh mồ côi mẹ từ nhỏ,
cuộc đời riêng có nhiều.. trắc trở nên
nhà thơ luôn khát khao tình yêu thương
và mái ấm gia đình.

SÓNG
XUÂN QUỲNH
+ Sự nghiệp: Nhà thơ sáng tác đều đặn từ năm 1963 đến khi qua đời
+ Tác phẩm: - Tơ tằm - Chồi biếc ( 1963 )
- Hoa dọc chiến hào ( 1968 )
- Gió lào cát trắng ( 1974 )
- Lời ru trên mặt đất ( 1978 )
+ Nội dung thơ: - Thơ Xuân quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn
phụ nữ nhiều trắc ẩn vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa
chân thành đằm thắm.
- Thơ Xuân Quỳnh thể hiện tâm hồn luôn tha diết
với cuộc sống đời thường.
Xuân Quỳnh là gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ
trẻ trong kháng chiến chống Mỹ.
SÓNG
XUÂN QUỲNH
2. Văn bản
Tác phẩm là sản phẩm của chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền ( Thái Bình ) in trong tập thơ “ Hoa dọc chiến hào ( 1968 ) ”.

- Đây là một trong hai bài thơ tình hay nhất của Xuân Quỳnh nói riêng và của văn học Việt Nam nói chung.

- Bài thơ thể hiện đặc điểm phong cách thơ Xuân Quỳnh.
SÓNG
XUÂN QUỲNH
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau cũng thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ


Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên ?


Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu ?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dầu muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia vẫn rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.



Biển Diêm Điền 29/12/1967
SÓNG
XUÂN QUỲNH
- Âm điệu bài thơ: Dạt dào, ngân vang:
+ Là âm điệu của những con sóng trên biển cả
+ Là nhịp của những con sóng lòng, nhiều cung
bậc, nhiều sắc thái cảm xúc trong trái tim nữ sỹ.
+ Âm điệu được tạo nên - Thể thơ 5 chữ, cách ngắt nhịp linh hoạt
như những con sóng ngắn, dài gối nhau
- Tổ chức ngôn từ, hình ảnh ( Sóng, Em ).
Nhịp sóng biển khi dịu êm khoan thai, khi dồn dập, dữ dội
giống như những nhịp sóng lòng.
SÓNG
XUÂN QUỲNH
1. Khổ thơ 1 và 2:
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau cũng thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
SÓNG
XUÂN QUỲNH
+ Khổ thơ 1: Tính cách của sóng
Sông không hiểu nổi mình

sóng tìm ra …
Bản thân mỗi con sóng là những điều bí mật không chấp nhận không gian chật hẹp và luôn có khao khát tự khám phá một cách dứt khoát ( tận bể ).
+ Nhà thơ đã mượn hình tượng sóng để diễn tả trạng thái của tình yêu bất diệt là tâm trạng người con gái khi yêu, với những sắc thái, cung bậc tính chất đối lập; khi vui sướng khi buồn tủi, lúc nhớ nhung khi hờn giận lúc mạnh mẽ táo bạo lúc dịu dàng đằm thắm
=> Tình yêu mang vẻ đẹp vừa truyền thống vừa hiện đại
+ Qua sóng ta hiểu thêm về tình yêu.
SÓNG
XUÂN QUỲNH
+ Khổ thơ 2:
Khát vọng tình yêu
Sóng
Ngày xưa
Ngày nay
Vẫn thế => qui luật tự nhiên
Xưa
Nay
Bồi hồi, xao xuyến, quyến rũ với tuổi trẻ và còn khiến nhiều trái tim tuổi trẻ loạn nhịp
=> Quy luật của tình cảm
Tác giả mượn hình tượng sóng để thể hiện tình yêu => quen thuộc
Cái mới: Xuân Quỳnh tạo con sóng đầy nữ tính ( Nghiêng về phía dịu êm )

Em hãy đặt nhan đề cho hai khổ thơ đầu
?
SÓNG
XUÂN QUỲNH
2. Khổ thơ 3 và 4:
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên ?
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu ?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Em nghĩ
Về em
Về anh
Biển lớn
Tình yêu
Bí mật tâm hồn
Cội nguồn con sóng
Gió ?
Từ gió
- Đứng trước biển dòng suy tư của thi sỹ cuộn lên những lớp sóng. Những câu hỏi trăn trở thành cuộc đối thoại lớn với vũ trụ.
Thiên nhiên
+ Cuội nguồn của tình yêu: Câu hỏi muôn đời của đôi lứa => bất lực
=> bí ẩn => đọc đáo của câu hỏi, góp phần kỳ ảo hoá tình yêu.
Thiên nhiên bí ẩn còn cắt nghĩa chữ “ Làm sao cắt nghĩa được tình yêu ” ( Xuân Diệu ) => Tình yêu luôn chứa bao điều bí mật
Cách diễn đạt hết sức chân thật, hồn nhiên trong sáng => Hấp dẫn
SÓNG
XUÂN QUỲNH
3. Khổ thơ 5,6, 7 và 8: Những biểu hiện của tình yêu
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nghĩ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh một phương
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
?
Nội dung nào đúng nhất với khổ thơ 3 và 4
Cuội nguồn của sóng
Cuội nguồn của tình yêu
Những suy ngẫm về tình yêu
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia vẫn rộng
Mây vẫn bay về xa
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Thảo luận nhóm:
Tổ 1:
?
- Xuân Quỳnh đã thể hiện nỗi nhớ trong tình yêu như thế nào ?
- Có điểm gì khác so với các tác giả của văn học dân gian và các nhà thơ khác ?
?
- Những phẩm chất cần có nhất trong tình yêu là gì ?
Xuân Quỳnh đã thể hiện những phẩm chất ấy như thế nào ?
Nghệ thuật được sử dụng ?
?
- Xuân Quỳnh đã dự cảm được những điều gì ?
- Thể hiện được vẻ đẹp nào trong tâm hồn nhà thơ ?
Tổ 2 và 3
Tổ 4
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Xuân Quỳnh đã mượn quy luật của sóng ( tự nhiên ) để thể hiện nỗi nhớ của mình.
* Nỗi nhớ
Tràn ngập không gian, chiếm cả tầng sâu, bề rộng
Thổn thức cùng thời gian
+ Sóng nhớ bờ
+ Em nhớ anh
Như sóng nhớ bờ, luôn khao khát được vào bờ

Cả trong mơ còn thức => Mãnh liệt hơn, thống trị
cả cõi vô thức.
- Phát hiện nội tâm tinh tế. Thời gian sinh hoạt còn có giới hạn, thời gian tình yêu phá vỡ mọi giới hạn.
- Kết cấu ( khổ 6 câu ) “ Nhớ ” lặp lại nhiều lần => kéo dài nỗi nhớ => Lời giãi bày chân thành, hồn nhiên
SÓNG
XUÂN QUỲNH
- Đảo: Xuôi về phương bắc > < Ngược về phương nam
Em - Hướng về anh => một phương ( tình yêu ) => quy luật tình
yêu. Vũ trụ có xoay hướng, đổi chiều thì lúc nào em cũng hướng
về anh. Sự khẳng định cái bất biến giữa cáo vạn biến => Lòng
thuỷ chung - vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam.
- Cấu trúc câu: Dẫu … thì => Khẳng định
* Lòng chung thuỷ
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Xuân Quỳnh mượn quy luật của sóng, của tự nhiên, đời người
+ Sóng sẽ vào bờ dù “ Muôn vời cách trở”
+ Cuộc đời dài => Năm tháng vẫn qua
+ Biển rộng => Mây vẫn bay về xa
Quy luật cuat tình yêu: Tình yêu sâu sắc có thể vượt qua mọi trở ngại để đến bến bờ hạnh phúc.
=> Xuân Quỳnh tin vào tình yêu của mình.

=> Kết luận: Những biểu hiện trên là minh chứng cho một tâm hồn thơ nhạy cảm mãnh liệt và nhiều lo âu.
* Niềm tin
Quy luật
SÓNG
XUÂN QUỲNH
* Dự cảm
Sự trôi chảy của thời gian
Sự hữu hạn của đời người
Sự mong manh của hạnh phúc
Lo âu nhưng không bi quan thúc đẩy quan điểm sống tích cực
SÓNG
XUÂN QUỲNH
4. Khổ 9:
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn mãi
Phân thân vào sóng “ Làm sao được tan ra ”
Vươn tới cái bất tử “ Ngàn năm còn vỗ ”
Một khát khao sống trọn vẹn, hết mình cho tình yêu vĩnh hằng.
Đã hôn rồi hôn lại
Cho đến mãi muôn đời
Đến tan cả đất trời
Anh mới thôi dào dạt
( Xuân Diệu )
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ
( Xuân Quỳnh )
SÓNG
XUÂN QUỲNH
Kết luận: Con sóng nữ tính, thánh thiện.
*Cách dùng từ độc đáo – Tan ra
Hoà lẫn giữa cái chung và cái riêng
Không bao giờ cô đơn, nghiêng về phía dâng hiến
SÓNG
XUÂN QUỲNH
III. TỔNG KẾT
- Nội dung: Sóng
Thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ khi yêu
Lời tự thú chân thật
Khát khao mãnh liệt về tình yêu, hạnh phúc
- Nghệ thuật: Bài thơ thể hiện phong cách thơ Xuân Quỳnh
SÓNG
XUÂN QUỲNH
XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ LẮNG NGHE,
GÓP Ý KIẾN CỦA QUÝ THÀY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC SINH.