TIẾT 15: SÓNG DỪNG
I. PHẢN XẠ CỦA SÓNG
1. Vật cản cố định
2.Vật cản tự do
Kết luận: Khi phản xạ trên vật cản tự do, sóng phản xạ luôn cùng pha với sóng tới tại điểm phản xạ.

Sóng phản xạ

Sóng tới
 Xét một sóng truyền trên một dây đàn hồi căng thẳng từ đầu P đến Q. Đầu Q gắn vào một điểm cố định
+ Sóng tới: truyền từ P đến Q
+ Sóng phản xạ : truyền từ Q đến P
Đầu P của dây dao động liên tục sóng tới và sóng phản xạ liên tục gặp nhau giao thoa với nhau vì chúng là các sóng kết hợp.
Q
P
Sóng tới
Sóng phản xạ
Quan sát hiện tượng sóng dừng
Q
P
Q
P
Quan sát hiện tượng sóng dừng
Q
P
Sóng dừng là gì?
II.SÓNG DỪNG
Sóng dừng là sự kết hợp giữa sóng tới và sóng phản xạ, kết quả là xuất hiện các nút sóng và bụng sóng cố định trong không gian.

Chú ý: Sóng dừng là một trường hợp đặc biệt của giao thoa sóng
Điều kiện để tạo ra sóng dừng là gì?
1. Sóng dừng trên một sợi dây có hai đâu cố định

Với k = 1,2,3,… gọi là múi sóng hay bó sóng
Trong đó: số bó(số múi) = số bụng = k.
Số nút = k + 1
2.Sóng dừng trên một sợi dây có
một đầu cố định, một đầu tự do

Trong đó:
Số bụng = số nút = k +1
k = 0, 1, 2, 3 …
Bài toán: Trên một sợi dây dài 1,2 m có một hệ sóng dừng. Kể cả hai đầu dây, thì trên dây có tất cả bốn nút. Biết tốc độ truyền sóng trên dây là v = 80m/s. Tính tần số và chu kỳ dao động của sóng?

Bài giải
Vì dây có hai đầu cố định nên:
Bài toán áp dụng
Tóm tắt
Sóng dừng có ứng dụng gì?
Ứng dụng của sóng dừng
Có thể xác định tốc độ truyền sóng trên dây bằng cách sử dụng phương pháp sóng dừng như sau:
- Tạo sóng dừng trên một sợi dây có hai đầu cố định, hoặc trên một sợi dây có một đầu cố định, một đầu tự do.
- Đo chiều dài dây, căn cứ số nút sóng (hoặc bụng sóng) để tính bước sóng .
- Tính tốc độ truyền sóng theo công thức :
Nêu một số ứng dụng khác của sóng dừng mà em biêt?
Củng cố
Sóng dừng là sự kết hợp giữa sóng tới và sóng phản xạ, kết quả là xuất hiện các nút sóng và bụng sóng cố định trong không gian
. Sóng dừng trên một sợi dây có hai đâu cố định

Sóng dừng trên một sợi dây có một đầu cố định, một đầu tự do

Củng cố
Câu 1. Chọn đáp án đúng:
Trong hệ sóng dừng trên một sợi dây, khoảng cách giữa hai nút hoặc hai bụng liên tiếp bằng
A. một bước sóng
B. hai bước sóng
C. một nửa bước sóng
D. một phần tư bước sóng
C
Củng cố
Câu 2: Chọn đáp án đúng. Tại điểm phản xạ thì sóng phản xạ
A. luôn ngược pha với sóng tới.
B. ngược pha với sóng tới nếu vật cản cố định.
C. ngược pha với sóng tới nếu vật cản tự do.
D. cùng pha với sóng tới nếu vật cản là cố định.
B
Củng cố
Câu 3: Một sợi dây dài 2 m, hai đầu cố định. Kích thích để có sóng dừng trên dây với 4 bó sóng. Khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm không dao động trên dây bằng
A. 1m. B. 0,5m. C. 0,25m. D. 2m.
B
Hướng dẫn tìm tòi, mở rộng và giao nhiệm vụ về nhà

Ôn tập kiến thức từ đầu chương II, chuẩn bị các bài tập SGK tương ứng.
Hoàn thành bài tập về “ Sóng dừng”