VĂN BẢN 2

SỐ
N

GH
AY
KH
ĐÓ
Ô
LÀ
NG
VẤ
S
Ố
NĐ
NG
Ề

Trích Hăm – lét (Hamlet))

Sếch-xpia (Sheakespeare)

MỤC TIÊU BÀI HỌC
NHẬN BIẾT được một số yếu tố của bi kịch như:
xung đột, hành động, lời thoại, nhân
&
PHÂN TÍCH vật, cốt truyện, hiệu ứng thanh lọc.

PHÂN
TÍCH
PHÂN TÍCH
&
ĐÁNH GIÁ

được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện,
nhân vật và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể
của tác phẩm; nhận xét được những chi tiết quan trọng
trong việc thể hiện nội dung văn bản kịch.
được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn
gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật
của tác phẩm; phân biệt chủ đề chính, chủ đề phụ
trong một văn bản có nhiều chủ đề.

G
N
Ộ
Đ
I
Ở
KH

Theo bạn, ngôn ngữ giao tiếp, cách nói năng,
ứng xử giữa một người điên (hay giả điên)
với một người bình thường khác nhau như
thế nào? Hãy chia sẻ ý kiến với các bạn
trong lớp.

+ Người điên: thường nói năng lung tung, giao tiếp
không theo nghi thức lời nói, hành vi kì lạ,…
+ Người bình thường tỉnh táo thì không như thế.
+ Người giả điên: cố tình làm ra vẻ nói năng lung tung,
gioa tiếp không theo nghi thức lời nói, hành vi kì lạ,…
nhưng thỉnh thoảng cũng vô tình để lộ sự tỉnh táo của
mình khiến có thể bị phát hiện đang giả điên.

V
C
Ọ
Đ

N
Ả
B
ĂN

DỰ ĐOÁN

1. Động cơ nào khiến vua Clô-đi-út quan tâm, hỏi
han về nguyên do dẫn đến tình trạng tinh thần
của Hăm-let?
- Vì Hăm-let là thái tử, sẽ kế nghiệp vua
cha
- Vì chàng là Cháu của nhà vua
- Vì vua đang lo sợ Hăm-let sẽ trả thù
- Vì vua không tin Hăm-let bị điên

THEO
DÕI
2. Đây là lời đối thoại hay độc thoại? Có mối liên hệ

gì giữa câu thoại trên đây của Pô-lô-ni-út với câu
thoại này của nhà vua?
- Đây là lời Đối thoại.
- Lời đối thoại này thể hiện
quan điểm của nhà vua khi
thấy Pô-lô-ni-út nói với Ôphê-li-a.

Suy luận

3. Đây là lời đối thoại hay độc thoại? Lời thoại
này cho thấy điều gì trong tâm trí và tính cách
của Hămlet?
- Đây là lời Độc thoại.
- Lời thoại này đã thể hiện trong tâm trí của Hăm-lét
đang có những suy nghĩ, đấu tranh giữa việc sống
và chết; phân vân bản thân nên “chịu đựng tất cả
những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ
phàng, hay là cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với
sóng gió của biển khổ”.

Suy luận

3. Đây là lời đối thoại hay độc thoại? Lời thoại
này cho thấy điều gì trong tâm trí và tính cách
của Hămlet?
Hăm-lét là một người mang nội tâm
sâu sắc, không dễ dàng chịu khuất
phục trước số phận, muốn đấu tranh
để vượt ra khỏi chính mình, vượt ra
khỏi mọi nỗi khổ nhục để giải phóng
bản thân, tìm ra sự thật đằng sau cái
chết của cha.

Theo dõi

4. Từ đây cho đến hết cuộc thoại với Ô-phê-li-a,
Hăm-let dung lời lẽ như thế nào để che mặt
những kẻ đang theo dõi chàng?
Hăm-lét đã đặt ra nhiều
câu hỏi, phản bác với
lời nói của Ô-phê-li-a để
những kẻ đang theo dõi
không tin vào lời lẽ của
nàng nữa, từ đó che
mắt những kẻ đang
theo dõi.

Theo dõi

5. Lời thoại của nhân vật Vua và Pô-lô-ni-út cho
thấy sự suy đoán của bạn từ đầu đúng hay sai?
Giải thích do đâu bạn suy đoán đúng hoặc chưa
đúng.

Nhà vua lo cho sức
khỏe
của
Hăm-lét
không phải vì bệnh tật
sẽ ảnh hưởng tới việc
nối ngôi mà lo vì hoàn
cảnh đang sống sẽ ảnh

H
N
À
H
T
H
N
HÌ N THỨC
Ế
I
K

Chúng ta biết mình
là ai, nhưng không
biết mình rồi sẽ trở
thành ai.

I. TÌM HIỂU CHUNG

Nhiệm vụ
- Hoạt động nhóm đôi:
+ Đọc thông tin
+ Chú ý các từ ngữ khó
+ Tóm tắt các thông tin cơ bản về tác giả,
tác phẩm, đoạn trích.
+ Hoàn thành Phiếu học tập 1.

PHI

1
P
Ậ
T
C
Ọ
H
U
Ế

1. Sếch – xpia
(1564 – 1616)

- Là nhà soạn kịch, nhà thơ Anh, là
tác gia tiêu biểu của văn học
Phục Hưng.
- Sự nghiệp văn học của Sếch-xpia
là bài ca tuyệt diệu về con người.
- Ông viết hơn 40 vở kịch, gồm cả
bi kịch, hài kịch, kịch lịch sử, đều
dưới dạng kịch thơ.

2. HĂM-LÉT
- Được viết vào khoảng
năm 1601
- Thể loại: Bi kịch
- Gồm: 5 Hồi
- Kịch bản phỏng theo một
truyện dân gian Đan Mạch.

3. Văn bản:
Sống hay không sống - đó là
vấn đề
- Vị trí: Trích Hồi III – Cảnh I vở

kịch Hăm-let của Sếch-xpia.
- Nội dung: Hăm-lét giả điên để che
giấu những suy nghĩ và toan tính
liên quan đến cái chết đột ngột của
vua cha và hành động ám muội của
Clô-đi-út.

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1
- Hoạt động nhóm đôi:
+ Đọc văn bản
+ Hoàn thành Phiếu học tập 2 để tìm
hiểu tình thế và mục đích giả điên của
Hăm-let.

PHI

2
P
Ậ
T
C
Ọ
H
U
Ế

XEM TÓM TẮT

GỢI Ý 2 SỰ KIỆN
Hăm-lét được vua cha báo
mộng, người giết mình
cướp ngai vàng và hoàng
hậu chính là Clô-đi-út (chú
của Hăm-let)

Hăm-let giả điên, cố tình hành
động kì lạ, nói năng lung tung
khó hiểu  khiến Clô-đi-út ngờ
vực, bất an, cho người dò xét,
giăng bẫy để đối phó.

Vẻ bề ngoài và thực chất
Nhân vật
Lời thoại
bên trong
Ví dụ: Vua Clô-đi-út hỏi Rô-den- Ví dụ: Rô-den-cran Ghin-đơn-xtơn
cran và Ghin-đơn-xtơn:
đã theo lệnh vua, mang mặt nạ
“Trong khi chuyện trò cùng thái bạn bè thân thiết của Hăm-lét để
tử, các khanh lại không lựa được làm gián điệp.
Rô-den-cran
cơ
hội
nào
để
tìm
hiểu
tại
sao
 
và Ghin-đơnngười
rối
loạn
tâm
thần
(…)
hay
xtơn
sao?”.
 

Nhân
vật

Lời thoại

Vẻ bề ngoài và thực chất
bên trong

Vua Clô-đi-út nói với hoàng hậu và: “Trẫm Ô-phê-li-a đang bị tên vua và
đã ra mật lệnh cho tìm Hăm-let tới đây, làm cha nàng lợi dụng, giật dây,
như thể y tình cờ bắt gặp Ô-phê-li-a ở nơi nàng vào vai người tình ngây
này…”.
thơ để giúp họ thử lòng Hăm- Pô-lô-ni-út dặn dò Ô-phê-li-a: “Con hãy lét.
cầm cuốn sách này mà đọc đi như thế mới
Ô-phê-li-a
thêm vẻ tự nhiên trong lúc cô đơn. (…) cái vẻ
trầm mặt thành kính và điệu bộ chân tu
nhiều khi cũng đường mật đánh lừa được cả
ma quỷ…”

Nhân vật

Lời thoại

Vẻ bề ngoài và thực chất
bên trong

Độc thoại (nội tâm), khi nghe những Clô-đi-út là một hôn
lời của Pô-lô-ni-út về thói đời lừa mị quân mang mặt nạ
như đánh trúng tim đen của mình: “Lời minh quân.
nói như roi quất vào lương tâm ta. Đôi
Vua
má của gái hồng lâu, rực rỡ vì son tô
Clô-đi-út phấn điểm, cũng không thể xấu xa hơn
hành động của ta được điểm phấn tô
son bằng những lời hoa gấm mĩ miều.
Ôi gánh nặng của tội ác!”.

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Tình thế của hăm-let và mục đích giả điên của chàng

Phe đối lập
Bề ngoài: tỏ
ra quan tâm,
chăm
sóc
Hăm-lét

Bên trong:
Dò xét, giăng
bẫy, mưu hại
chàng

Lật mặt nạ thế lực xấu xa, bạo ác
trong triều đình và xã hội Đan Mạch
lúc bấy giờ

Hăm-let
GIẢ ĐIÊN
- Để đối phó với Clô-đi-út
cùng phe cánh của y
- Tạo cơ hội, giúp Hăm-let
thoát ra khỏi mọi cạm bẫy

Xung đột kịch là gì?
+ Xung đột kịch “là sự va chạm, đấu
tranh, loại trừ các thế lực đối lập”

Xung đột kịch của tác phẩm và
trong văn bản là gì?

Trong văn bản
Vua Clô-đi-út
Hoàng tử Hăm-let

P
Ậ
T
C
Ọ
H
U
Ế
I
PH
3A

2a. Xung đột trong văn bản

Hoàng tử Hăm-let

Người đang giả điên
 để âm thầm điều
tra cái chết bí ẩn của
cha, đòi lại sự công
bằng cho ông và cho
cả xã hội.

CÁI CAO CẢ

Vua Clô-đi-út

Kẻ đang dùng quyền uy
và mọi cách để dò xét,
đối phó, trừ khử Hăm-lét
 che giấu tội ác, bảo vệ
ngai vàng, quyền uy do
chiếm đoạt mà có.

CÁI THẤP KÉM

TÔI TƯ DUY, NÊN
TÔI TỒN TẠI

Descartes (1596-1650)

Hăm-let có những giằng xé nội
tâm như thế nào?
Tác dụng của việc thể hiện những
giằng xé nội tâm của Hăm-lét là
gì?

2b. Xung đột trong Văn bản trích:
Hồi III, cảnh I
Nội tâm
Hăm-let

Hoàng tử
Hăm-let

Vua Clô-đi-út
và bọn tay sai

Tồn tại hay
không tồn tại
– to be or not
to be

Giả điên  để che
giấu các ý đồ,
toan tính thực sự
của bản thân

Đeo bám, dò xét,
nghe lén….

CÁI CAO CẢ

CÁI CAO CẢ

CÁI THẤP KÉM

2c. Xung đột trong nội tâm Hăm-lét
Tồn tại hay
không tồn tại
– to be or
not to be
Lựa - sống >< chết,
thái
độ
sống
><
nhân
cách
đối
lập,…
chọn

Giải quyết được xung
đột này là tìm được
chỗ dựa tinh thần
quan trọng cho nhân
vật, trong hoàn cảnh
Hăm-lét hoàn toàn
đơn độc

Tác dụng của việc thể hiện những giằng xé
trong nội tâm Hăm-lét
Tồn tại hay
không tồn tại
– to be or
not to be
Những giằng xé - giữa sống >< chết,
thái
độ
sống
><
nhân
cách
nội tâm của
đối
lập,…
Hăm-let

Là một phần không
thể thiếu của xung
đột kịch trong TP
Hăm-lét cũng như
trong VB (Sống hay
không sống – đó là
vấn đề)

Tác dụng của việc thể hiện những giằng xé
trong nội tâm Hăm-lét
Những
giằng xé
nội tâm
- Hăm-lét đang khủng
hoảng về tinh thần hay
đang băn khoăn do dự;
- Nhân vật đang gắng gỏi
vượt qua chính mình

- Không chấp nhận
lối sống: cam chịu,
ốm yếu, hèn mạc
- Hướng đến tinh
thần can đảm “cầm
vũ khí vùng lên mà
chống lại với sóng
gió của biển khổ”

PHIẾ

b
3
P
Ậ
T
C
Ọ
H
U

Nhiệm vụ 3

- Chia lớp thành 2 nhóm:
+ NHÀ NGÔN NGỮ
+ CHUYÊN GIA HÀNH ĐỘNG

- Phân tích đoạn độc thoại nội tâm của hăm-lét và
những lời đối thoại của chàng với O-phê-li-a
- Nhận xét về nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ đối thoại,
độc thoại của các nhân vật.

3. Ngôn ngữ và hành
động của nhân vật kịch
a. Lời độc thoại của Hămlet

a. Lời độc thoại của Hămlet
- Bố cục: tương tự một bài luận
+ Mở: Nêu vấn đề (phân đoạn [1])
+ Thân: Giải quyết vấn đề (các phân đoạn [2], [3], [4], [5])
+ Kết: Kết luận vấn đề (phân đoạn [6] )

a. Lời độc thoại của HămCác câu/đoạn trong lời độc thoại

let

Mở: Nêu vấn đề
[1]: Sống hay không sống – đó là vấn đề
Thân: Giải quyết vấn đề
[2]: Chịu đựng tất cả…cao quý hơn?
[3]: Chết là ngủ…muốn sao?
[4]: Chết, ngủ….yên nghỉ
[5]: Có ai đành cam chịu…chưa hề biết tới?
Kết: Kết luận vấn đề
[6]: Đấy, chính nỗi vướng mắc của tâm tư….hành động.

a. Lời độc thoại của Hămlet

ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
Tiếng nói trong tâm tư
Hăm-let vang lên
=> Mở ra thế giới nội tâm
sâu kín của chàng

a. Lời độc thoại của HămSƠ ĐỒ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

CÂU
[2]

let
Có phải “SỐNG”
(TO BE) là…

Cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với Chịu đựng tất cả những viên đá, những
sóng gió của biển khổ, chống lại để mà mũi tên của số mệnh phủ phàng  cúi
diệt chung đi  dám kháng cự mới là đầu cam chịu số phận
sóng cao quý

Sống/Thức (thao thức, không ngủ) 
[3] – [4] – [5] dám dùng cái chết để kháng cự khi
cần.

[6]

Có phải “KHÔNG SỐNG” (NOT
TO BE) là…

Nuôi những dự kiến lớn lao, cao quý
biến thành hành động  quyết tâm
hành động một cách sáng suốt.

Chết/Ngủ, tự kết liễu đời mình  thái
độ vì sợ hãi cái chết mà kéo dài cuộc
sống đớn hèn, khổ đau…
Sống hèn mạt, không có những dự kiến
lớn lao, cao quý; do dự; chần chừ,
không dám hành động  hèn mạt, yếu
đuối

a. Lời độc thoại của HămSƠ ĐỒ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

let

Phân đoạn [6]: là mỏ kết luận về vấn đề. Tuy nhiên kết luận được
đưa ra không phải theo hình thức thuần khẳng định mà theo cách
dùng phủ định để khẳng định.

Đây là một kết luận không trực tiếp, rõ ràng nhưng cũng
không còn mơ hồ.

=> Niềm day dứt không nguôi của nhân vật

b. Nghệ thuật xây dựng độc thoại, đối thoại:
- Độc thoại của Hăm-let: Màn độc thoại nội tâm sâu sắc,
Đậm chất triết học và tính trí tuệ.
- Câu độc thoại của Clô-đi-út: có tác dụng lật tẩy, chiếc
“mặt nạ” được kéo xuống để phơi bày tội ác, tâm địa và cả
nỗi hoang mang, sợ hãi của y.
- Ngôn ngữ đối thoại:
+ thể hiện được một cách sinh động tính cách từng nhân
vật
+ thể hiện tính hành động mạnh mẽ

c. Hành động của nhân vật
Nhân vật Hành động bên ngoài
Vua Clô- - Nhiều lời nói và hành vi
đi-ut
tỏ rõ sự yêu mến, quan
tâm chăm sóc Hăm-lét
(gọi là “con” /“cháu”)
- Vờ đối xử tốt, chu đáo
với Hăm-lét.

Hành động bên trong
- Lo lắng, nghi ngờ về việc Hăm-lét tìm ra sự
thật và trả thù, tìm cách che giấu tâm địa,
ngăn ngừa Hăm-lét.
- Gọi là “y”, cho người ngấm ngầm theo dõi;
dự tính cho người áp giải Hăm-lét sang Anh
và mượn tay vua Anh thủ tiêu Hăm-lét.

Hăm-let Giả điên để che đậy kế Tỉnh táo, khôn ngoan, chọn cách âm thầm
hoạch hành động của điều tra; tự nêu những câu hỏi để tự tra vấn
mình.
lương tri của mình về vấn đề kháng cự hay
buông xuôi.