CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Các thiết bị số (điện thoại thông minh, máy tính, máy ảnh,...)
ngày càng phổ dụng, mang lại nhiều lợi ích cho người sử dụng.
Tuy nhiên việc lạm dụng, sử dụng chúng vào những mục đích
sai trái đặt ra những vấn đề về văn hoá, đạo đức và pháp luật.
Chia lớp thành hai nhóm, một nhóm nêu lợi ích, nhóm còn lại
nêu những vấn đề phát sinh khi sử dụng điện thoại thông minh.

Lợi ích
 Liên lạc nhanh chóng và trực quan.
 Thanh toán tiện lợi.
 Học tập và làm việc từ xa hiệu quả.
 Cập nhật thông tin kịp thời.
 Thư giãn với nhiều lựa chọn giải trí.
 Định vị chính xác.
 Lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ.

Những vấn đề phát sinh
 Bạo lực ngôn ngữ trên mạng.
 Sử dụng điện thoại thông minh để
hỏi đáp án trong giờ kiểm tra.
 Những vấn đề về sức khỏe, các tật
ở mắt.
 Gây sao nhãng trong học tập.

CHỦ ĐỀ 3: ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT
VÀ VĂN HÓA TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ

BÀI 4: SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ
KĨ THUẬT SỐ

NỘI DUNG BÀI HỌC

02
01
Một số quy định về
sử dụng thiết bị số

Văn hóa sử dụng
công nghệ kĩ thuật số

03
Đảm bảo vấn đề bản
quyền với sản phẩm số

01
Một số quy định về
sử dụng thiết bị số

Quan sát các hình ảnh từ 1 - 4 SGK, đọc thông tin mục 1
và trình bày một số quy định về sử dụng thiết bị số.

Ghi nhớ
Tự ý thu âm, chụp ảnh, quay phim và sử dụng
nội dung ghi được gây hậu quả cho tổ chức,
cá nhân là hành vi vi phạm pháp luật.
Quy định về sử

Không sử dụng tai nghe, điện thoại di động

dụng thiết bị số

khi đang lái xe.
Học sinh không sử dụng các thiết bị kĩ thuật số
trong giờ học khi chưa được phép của giáo viên.

Hoạt động làm

Trao đổi với bạn và cho biết tình huống nào dưới
đây là vi phạm quy định của pháp luật. Tại sao?

a) Phong chụp ảnh Lam đang đùa nghịch với tư thế không đẹp
mắt. Phong chia sẻ bức ảnh lên mạng xã hội làm Lam xấu
hổ và không dám đến trường.
b) Khách du lịch tự ý quay phim khu vực cửa khẩu có biển cấm
quay phim, chụp ảnh.
c) Một bạn học sinh vừa đi xe đạp vừa nghe điện thoại.
d) Một bạn học sinh tự ý sử dụng điện thoại thông minh để làm
bài tập trên lớp.

02
Văn hóa sử dụng
công nghệ kĩ thuật số

Một số biểu hiện vi phạm đạo đức, thiếu văn hoá khi
sử dụng công nghệ kĩ thuật

Sử dụng điện

Dùng điện thoại

thoại khi đang gặp

để hỏi đáp trong

gỡ người khác

Chụp ảnh khi
chưa được sự
đồng ý

Lén thu âm cuộc
nói chuyện

giờ kiểm tra

Đưa thông tin cá nhân của người khác lên mạng khi chưa được phép
là hành vi vi phạm đạo đức, pháp luật, thiếu văn hóa.

Hoạt động làm

Theo em những việc nào dưới đây là nên làm hoặc
không nên làm khi sử dụng công nghệ kĩ thuật số.

a) Liên tục sử dụng điện thoại khi đang gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với người khác.
b) Nói chuyện qua điện thoại trong phòng đọc của thư viện, rạp chiếu phim.
c) Lén thu âm cuộc trao đổi trực tiếp hoặc qua điện thoại.
d) Chuyển sang chế độ im lặng hoặc tắt điện thoại khi đang ở trong lớp học, buổi
họp, ...
e) Tự ý chụp ảnh, quay phim người khác khi chưa được sự đồng ý của người đó.
g) Trong lớp học trực tuyến, một số học sinh tạo nhóm Zalo để trao đổi đáp án
khi làm bài kiểm tra.

Ghi nhớ

Sử dụng công nghệ kĩ thuật số
để thực hiện những việc gian dối,
gây hiểu lầm, làm khó chịu, làm
phiền người khác là biểu hiện
thiếu văn hóa, vi phạm đạo đức.

03
Đảm bảo vấn đề
bản quyền với
sản phẩm số

Làm việc nhóm đôi
 Đọc kênh chữ, quan sát
kênh hình để tìm hiểu, trình
bày về quyền của tác giả
đối với tác phẩm.
 Nêu một số hành vi vi phạm
bản quyền.

Lưu ý

Cần bảo an toàn trước khi đăng tải, chia sẻ trên
mạng sản phẩm số do mình tạo ra

Hoạt động làm
Hãy chỉ ra những hành vi vi phạm bản quyền trong
các tình huống dưới đây.
Tình huống

Hành vi vi phạm bản quyền

a) Bình lấy sơ đồ tóm tắt bài

- Tự ghi tên mình là tác giả trên sơ đồ đó

học trên mạng, tự ghi tên

→ vi phạm quyền đứng tên trên tác

mình là tác giả trên sơ đồ đó

phẩm của tác giả.

rồi gửi cho các bạn trong lớp

- Gửi cho các bạn trong lớp tham khảo

tham khảo.

→ vi phạm quyền truyền đạt tác phẩm
đến công chúng của tác giả.

Hoạt động làm
Hãy chỉ ra những hành vi vi phạm bản quyền trong
các tình huống dưới đây.
Tình huống

Hành vi vi phạm bản quyền

b) Sau khi mua được cuốn

Chụp ảnh các trang sách và gửi cho các

sách Tin học mới xuất bản,

bạn khác đọc → vi phạm quyền truyền

Lan dùng điện thoại thông

đạt tác phẩm đến công chúng của tác giả

minh chụp ảnh các trang sách

và gây thiệt hại cho chủ sở hữu.

và gửi cho các bạn khác đọc.

Hoạt động làm
Hãy chỉ ra những hành vi vi phạm bản quyền trong
các tình huống dưới đây.
Tình huống

Hành vi vi phạm bản quyền

c) Hùng mua thẻ nhớ USB

Sao chép tác phẩm vào USB mà chưa

chứa các bài hát được người

được phép của tác giả, ca sĩ biểu diễn →

bán đã sưu tầm từ Internet

vi phạm quyền sao chép tác phẩm của

mà không có thoả thuận gì với

tác giả.

tác giả hay ca sĩ biểu diễn.

Hoạt động làm
Hãy chỉ ra những hành vi vi phạm bản quyền trong
các tình huống dưới đây.
Tình huống

Hành vi vi phạm bản quyền

d) Phong mua vé vào rạp

Phát trực tiếp (livestream) bộ phim đang

chiếu phim để xem phim.

chiếu trong rạp chiếu phim cho bạn bè,

Phong dùng điện thoại di động

người thân xem cùng → vi phạm quyền

để phát trực tiếp (livestream)

truyền đạt tác phẩm đến công chúng,

bộ phim cho bạn bè người

gây thiệt hại cho chủ sở hữu.

thân xem cùng.

Ghi nhớ

 Vi phạm quyền của tác giả đối với
tác phẩm là vi phạm bản quyền.
 Phải kiểm tra để đảm bảo sản
phẩm số do em tạo ra không vi
phạm pháp luật và phù hợp với
truyền thống văn hoá tốt đẹp của
dân tộc Việt Nam.

Câu 1: Quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm mình
sáng tạo ra hoặc sở hữu được gọi là gì?

 A. Quyền tác giả

 B. Quyền sở hữu

 C. Quyền sáng tạo

 D. Quyền sử dụng tác phẩm

Câu 2: Mua quyền sử dụng cho một máy tính, sau đó cài đặt
cho máy thứ hai là hành vi vi phạm gì?

 A. Vi phạm đạo đức

 B. Vi phạm pháp luật

 C. Vi phạm bản quyền

 D. Không vi phạm gì

Câu 3: Việc nào dưới đây không bị phê phán?

 A. Phát tán các hình ảnh đồi
trụy lên mạng
 C. Sao chép phần mềm
không có bản quyền

 B. Cố ý làm nhiễm virus vào
máy tính của trường
 D. Tự thay đổi mật khẩu cho
máy tính cá nhân của mình

Câu 4: Việc nào dưới đây không vi phạm bản quyền?

 A. Mạo danh tác giả

 C. Sử dụng phần mềm lậu

 B. Sửa chữa phần mềm mà
không được phép của tác giả
 D. Xem phim, nghe nhạc tại
các trang web chính thống

Câu 5: Biểu hiện của tính trung thực trong quá trình tạo ra
sản phẩm số là:

 A. Dùng ngôn ngữ lịch sự, không
dùng hình ảnh giật gân.

 C. Không tiết lộ thông tin cá nhân
của người khác.

 B. Không sao chép, sửa thông tin
của người khác rồi coi là của mình.
 D. Không sử dụng thông tin có
bản quyền nếu chưa xin phép.

LUYỆN TẬP
Bài tập 1 (SGK - tr19). Trong các ý kiến dưới đây, em đồng ý, không đồng ý
hay đồng ý một phần với các ý kiến nào? Tại sao?
Ý kiến

Lí do đồng ý

Lí do không đồng ý

a) Ở những nơi không có Được phép thu âm, chụp - Không được phép quay
biển báo cấm, chúng ta ảnh, quay phim ở những nơi phim, chụp ảnh những nơi
có thể thu âm, chụp ảnh,
quay phim và tuỳ ý sử
dụng âm thanh, hình ảnh
ghi được.

pháp luật không cấm và sử liên quan đến bí mật nhà
dụng âm thanh hình ảnh ghi nước.
được mà không làm ảnh - Không được sử dụng hình
hưởng đến tổ chức, cá nhân ảnh

ghi

được

làm

ảnh

hưởng đến tổ chức, cá nhân

Ý kiến

Lí do đồng ý

Lí do không đồng ý

b) Chúng ta có thể sử

Trường hợp không dùng

Người đang lái xe mô tô,

dụng điện thoại di động khi

tay sử dụng điện thoại khi

xe gắn máy, xe đạp, xe đạp

đang lái xe miễn là không

đang lái xe thì vẫn được

máy không được dùng tai

gây tai nạn giao thông.

phép. Ví dụ người đang lái

nghe, không được dùng

xe ô tô điều khiển điện

tay sử dụng điện thoại di

thoại bằng giọng nói, hoặc

động. Người điều khiển ô

nghe điện thoại mà không

tô đang chạy trên đường

dùng tay cầm điện thoại.

không được dùng tay sử
dụng điện thoại di động.

Ý kiến

Lí do đồng ý

Lí do không đồng ý

c) Sau khi đã mua CD ca

Sao chép, chia sẻ sản

nhạc, chúng ta có thể sao

phẩm khi chưa được phép

chép, chia sẻ lên mạng xã

của tác giả, chủ sở hữu là

hội cho bạn bè.

vi phạm bản quyền.

d) Học sinh có thể thu âm Không có quy định cấm thu
lời giảng của thầy cô giáo âm ở lớp học và việc sử
trên lớp để nghe lại những dụng âm thanh ở tình huống
phần chưa hiểu rõ.

này không gây ảnh hưởng
đến tổ chức, cá nhân. HS
nên xin phép giáo viên trước
khi thực hiện thu âm.

Ý kiến

Lí do đồng ý

e) Cần thực hiện thu âm

Hành động này không vi

lời nói đe doạ, bắt nạt em

phạm pháp luật và là cần

để cung cấp cho thầy, cô

thiết để cung cấp cho thầy,

giáo hỗ trợ giải quyết.

cô giáo hoặc cơ quan chức

Lí do không đồng ý

năng hỗ trợ giải quyết.
g) Chúng ta có thể tuỳ ý

Việc sử dụng hình ảnh, âm

sử dụng bất kì hình ảnh,

thành kì dị, phản cảm làm

âm thanh nào để làm màn

màn hình nền, nhạc chờ,

hình nền, nhạc chờ, nhạc

nhạc chuông điện thoại có

chuông cho điện thoại của

thể gây khó chịu, làm phiền

bản thân mình.

người khác.

Ý kiến

Lí do đồng ý

h) Nên sử dụng tai nghe

Đây là các hình vi thể

khi nghe ca nhạc, xem

hiện người có văn hóa khi

phim, chơi trò chơi điện tử

sử dụng thiết bị công

ở nơi có nhiều người.

nghệ số (lịch sự, tôn trọng

i) Luôn cố gắng trả lời tin
nhắn sớm nhất có thể.
k) Nên nói xin phép, xin lỗi
khi phải dừng trao đổi với
bạn để nghe điện thoại

người khác).

Lí do không đồng ý

LUYỆN TẬP
Bài tập 2 (SGK - tr19).
Em hãy chỉ ra hành vi vi phạm bản quyền, vi phạm đạo đức
trong tình huống dưới đây.
Vân mua cuốn sách các bài văn hay trong hiệu sách. Vân
dùng điện thoại di động chụp một bài văn trong cuốn sách và
gửi cho Long. Long sử dụng phần mềm Word để gõ lại, chỉnh
sửa, cắt xén bài văn này và nộp cho cô giáo để chấm điểm.

Vân dùng điện thoại di động chụp một bài văn mẫu
trong cuốn sách và gửi cho Long.
Hành vi vi phạm bản quyền
Long sử dụng phần mềm Word để gõ lại,
chỉnh sửa, cắt xén bài văn mẫu này và nộp
cho cô giáo để chấm điểm.
Hành vi vi phạm đạo đức

VẬN DỤNG
Một số người có thói quen chụp ảnh, quay phim những gì họ
gặp phải trong cuộc sống thường ngày và chia sẻ lên mạng
xã hội. Theo em, thói quen này có thể dẫn đến vấn đề gì?

Thói quen này có thể dẫn đến vấn đề vi phạm
pháp luật. Vì khi quay phim, chụp ảnh có thể có
hình ảnh của người khác, nếu không được sự
đồng ý, cho phép thì người chụp ảnh, quay phim
có thể bị kiện bởi hành vi đó là vi phạm pháp luật.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01

Ôn lại kiến thức
đã học

Chuẩn bị bài sau
- Bài 5

03

02

Hoàn thành bài tập
trong SBT

CẢM ƠN CẢ LỚP ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!